Het EHRM en het recht op een diaspora

door GB op 08/07/2010

in Grondrechten, Rechtspraak

In de serie ‘Leuk! Dialoog!’ weer een aflevering over het EHRM. De Grote Kamer deed een in dit opzicht interessante uitspraak in de zaak van Isabella Neulinger en haar zoontje Noam Shuruk tegen Zwistersland. Isabella is een Zwitserse die ooit besloot in Israël een bestaan op te bouwen. Ze trouwde, kreeg Noam en was – naar we aannemen – gelukkig. Totdat haar man, Shai Shuruk, zich bekeerde tot ‘Chabad-Lubavitch‘ een redelijk fanatieke orthodoxe stroming. Isabella begon te vrezen dat Shai hun zoontje buiten Israël in dezelfde radicaliteit zou laten onderwijzen en ze regelde een maatregel van een Israelische rechter die dat verbood. Ondertussen gaat de dialoog tussen Isabella en Shai zo slecht dat ze scheiden. Als Isabelle dan zelf Israël wil verlaten met Noam stuit ze op de rechterlijke maatregel die de rechter – dit keer in het belang van de vader – niet wil opheffen. Ze verlaat Israël echter in het geheim en vestigt zich met Noam in Zwitserland.

Isabella activeert daarmee een hele hoop internationaal recht dat de ontvoering van kinderen wil tegengaan, waaronder de vrij harde regel dat een onregelmatige verplaatsing in beginsel altijd meteen ongedaan moet worden gemaakt. De Zwitserse Federale rechter komt uiteindelijk ook tot dat oordeel. Isabella klaagt in Straatsburg, maar krijgt van de gewone kamer geen gelijk. Dan gaat de zaak naar de Grote Kamer. Daar spitst de kwestie zich toe op de vraag of de beperking van het gezinsleven (want dat is het) noodzakelijk is een democratische samenleving.

Er ontstaan tenminste twee potentiële conflicten. In de eerste plaats zijn de internationale verdragen vrij helder, en in de tweede plaats vindt de hoogste relevante rechter in Zwitserland dat Noam terug moet. Het eerste probleem tackelt het Hof door uit te gaan van een internationale consensus om bij dit soort zaken het belang van het kind centraal te stellen. Dat is ook het ‘underlying principle’ van het Haags Ontvoeringsverdrag in kwestie. Dat verdag moet dan ook EVRM-conform geinterpreteerd worden. Het tweede probleem is lastiger, omdat het EHRM standpunten over wat precies in het belang van het kind is slechts marginaal wil toetsen. Alleen als het echt te ver gaat wil het Hof ingrijpen. Dat is nu niet het geval. Hoewel het Hof niet nalaat erop te wijzen dat de hoogste relevante rechter anders oordeelde dan de meeste andere Zwitserse rechters, durft het toch niet een streep te halen door de afweging van de nationale rechter. ‘Even though doubts in this respect may appear justified, the Court is prepared to accept that in the present case the measure in question remains within the margin of appreciation afforded to national authorities in such matters.’

Dat klinkt als een mooie dialoog. Een paar sterke vraagtekens plaatsen bij de uitspraak van de Zwitserse rechter maar uiteindelijk refereren aan hun oordeel. Toch is het dat niet helemaal. Het EHRM voert namelijk een ex-nunc toetsing uit: is het gerechtvaardigd om Noam nu nog uit te zetten. Hij kwam als twee-jarige, en doet inmiddels al een paar jaar leuk mee in de Zwitsere samenleving. Hij spreekt Frans en gaat naar school. Bovendien heeft Shai er in Israël inmiddels een nog grotere zooi van gemaakt. Hij trouwde opnieuw, werd opnieuw vader, scheidde opnieuw. En ook zijn tweede ex is begonnen tegen hem te procederen. Niet echt een aangeharkte kibboets om een klein jongetje naar terug te sturen. Van Isabella kan ook nauwelijks verwacht worden dat ze mee terug gaat, want zij wordt daar meteen opgepakt.

De Grote Kamer kiest dan uiteindelijk voor de wat ingewikkelde figuur van de voorwaardelijke veroordeling: ‘in the event of the enforcement of the Federal Court’s judgment of 16 August 2007, there would be a violation of Article 8 of the Convention in respect of both applicants;’

Het oordeel van de Zwitserse rechter blijft dus overeind, maar het mag inmiddels niet meer uitgevoerd worden. Daar is veel voor te zeggen, maar saillant detail is hier wel dat de daadwerkelijke uitvoering van het vonnis mede werd opgehouden door een interim measure van het EHRM zelf. Het niet opvolgen van zo’n tijdelijke maatregel is een geheide schending van het EVRM. Zwitserland kon dus niet veel anders dan wachten tot het zijn oorspronkelijke gelijk alsnog niet meer kan krijgen. Lekkere dialoog.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 de hond 09/07/2010 om 12:54

Met andere woorden er is nu weer middels jurisprudentie een vrijbrief voor vaders en moeders om het kind te ontvoeren. Slechte zaak voor het kind. Volgens de Europese rechten van het kind heeft dat zelfde kind ten alle tijden recht op omgang met beide ouders het kind moet dus blijven in het land waarin het verwekt is en waar beide ouders te samen hebben gewoond. Vrouwen die een kind willen van de man met wie ze gehuwd zijn moeten beseffen dat ze de eerste 21 jaar bij scheiding het land niet uit kunnen. Het belang van een kind blijft altijd beide ouders.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: