Het Europees Sociaal Handvest en het recht op opvang van illegaal verblijvende kinderen

door FTG op 16/03/2010

in Grondrechten

Bepaalde categorieën asielzoekers hebben recht  op opvang in een asielzoekerscentrum. Daar krijgen ze onderdak, eten en zakgeld. Illegalen en dus ook ex-asielzoekers wier asielaanvraag definitief is afgewezen, hebben dat recht in beginsel niet. Praktisch gesproken betekent dit dat ze dan op straat gezet worden. Hetzelfde geldt voor hun kinderen als ze die hebben. Het Europees Comité voor Sociale Rechten heeft echter bepaald dat het ontzeggen van opvang aan kinderen, ook als ze hier illegaal zijn, in strijd is met artikel 31, tweede lid, van het Europees Sociaal Handvest.

De uitspraak dateert van 28 februari, maar kwam onlangs pas in het nieuws. Dit soort uitspraken zorgt vaak voor verontwaardigde kritiek, waarbij meestal het verwijt valt dat rechters links en wereldvreemd zijn. Die kritiek is vaak onterecht , omdat rechters als het goed is regels toepassen en die kritiek dus gericht zou moeten zijn op de regelgever, niet op de rechter. Natuurlijk is het zo dat het ook vaak voorkomt dat het niet duidelijk is wat een regel voorschrijft en de rechter dus een interpretatie moet geven. Maar geef in die gevallen dan kritiek op de argumenten van de rechter, niet op het enkele feit dat een uitspraak met die uitkomst gedaan wordt.

In dit specifieke geval zou kritiek op de uitspraak overigens volkomen terecht zijn. Het Europees Sociaal Handvest bepaalt namelijk in de bijlage uitdrukkelijk dat het niet van toepassing is op vreemdelingen die niet afkomstig zijn uit één van de verdragsluitende landen en dat het verdrag bovendien niet van toepassing is op vreemdelingen die illegaal verblijf hebben. De illegale kinderen waar het om gaat komen niet uit één van de Europese landen die zijn aangesloten bij het Europees Sociaal Handvest. Dus het verdrag is op hen om die reden niet van toepassing. Bovendien verblijven ze hier (per definitie) niet legaal. Het is dus evident dat de werkingssfeer van het verdrag zich niet tot hen uitstrekt en zij dus ook geen rechten aan dat verdrag kunnen ontlenen.

Als argument voert het Comité niet veel meer aan dan dat het verdrag beoogt om waardigheid, autonomie en gelijkheid te bevorderen. Dat daarom aan het Handvest een interpretatie gegeven dient te worden die het doel van het verdrag het best tot zijn recht doet komen, maar geen interpretatie die de verplichtingen van de verdragsstaten in grote mate zou beperken. Nu zou ik zeggen dat het verdrag kennelijk beoogt om die verplichtingen (hoe extensief ook geïnterpreteerd) in het leven te roepen jegens onderdanen van de verdragsluitende landen en niet jegens anderen. Een extensieve interpretatie kan de verplichtingen dus misschien wel verruimen, maar niet de kring van personen die aan het verdrag rechten kunnen ontlenen.

Er is overigens geen enkele reden tot zorgen: het Europees Comité voor Sociale Rechten is geen rechter en kan dus ook geen bindende uitspraken doen, zoals bijvoorbeeld het Europese Hof voor de Rechten van de Mens dat wel kan. Alhoewel Nederland gebonden is aan het Europees Sociaal Handvest, is Nederland dus niet gebonden aan de interpretatie die het Comité daar aan geeft. De omvang van de invloed van het Comité is afhankelijk van de kracht van de argumenten die aan de interpretaties ten grondslag worden gelegd. Die invloed is dus niet zo groot.

{ 7 reacties… read them below or add one }

1 EMP 16/03/2010 om 16:49

Even een vraag als leek in het internationale recht. Hebben sinds het Verdrag van Lissabon de bepalingen van het Handvest geen rechtstreekse werking gekregen?

Betekent het dan niet dat het Handvest als Gemeenschapsrecht kan worden aangemerkt. Zodat impliciet kan worden opgevat dat illegale vreemdelingen wel onder de werking van het Handvest vallen.

Uiteraard begrijp ik dat het Comite geen uitspraken kan doen over de toepasselijkheid van het Gemeenschapsrecht. Immers het Comite is een instantie dat voortvloeit uit het Handvest.

Graag een reactie!

2 JU 16/03/2010 om 17:47

Beste EMP,
Ik denk dat je twee Handvesten met elkaar verwart. Het gaat hier om het Europees Sociaal Handvest, dat net als het EVRM een verdrag is in het kader van de Raad van Europa: een organisatie die volstrekt los staat van de Europese Unie. Het gaat hier dus niet om het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie. Dát is sinds Lissabon bindend onderdeel van het Unierecht, maar daarom gaat het hier dus niet.

3 Vincent 16/03/2010 om 17:53

Dit artikel betreft het Europees Sociaal Handvest, dat is het ‘sociale broertje’ van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en valt onder de Raad van Europa, niet onder de EU. Het Handvest waarop u (EMP) doelt is het Handvest voor de Grondrechten van de EU. Dat is sinds Lissabon bindend, en dus Gemeenschapsrecht. Maar daar gaat het hier dus niet over.

4 EMP 17/03/2010 om 00:22

Dank voor de verheldering!

5 EMP 17/03/2010 om 00:22

Dank voor de reacties. Zo leer ik elke dag weer wat!

6 michiel 21/02/2015 om 03:34

Wanneer de kinderen opgevangen worden als Nederlandse kinderen, dan is er natuurlijk de bepaling dat kinderen niet gescheiden mogen worden van de ouders….
Dit hele ESH is niets meer dan een joker voor al wat ‘sociaal’ te rechtvaardigen zou moeten zijn. Het heeft niets met recht te maken, tijd dat dat eens ingezien wordt. En tijd ook dat niet elk vod ondertekend wordt door Den Haag.

7 Martin Holterman 21/02/2015 om 21:03

@michiel: Je kunt het wel tekenen, maar dat zou niet moeten betekenen dat het nooit meer te veranderen is. Eens in de zoveel tijd (begin van elke regeerperiode?) zouden regering en parlement eens moeten kijken welke verdragen niet meer voldoen, en waaruit Nederland zich dus zou moeten terugtrekken.

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: