Het Kraakverbod Deel V

door PJK op 09/10/2012

in strafrecht

Post image for Het Kraakverbod Deel V

Bijna twee jaar na de laatste aflevering in uw favoriete soap “Het Kraakverbod” eindelijk weer een nieuwe aflevering. Aanleiding in dit geval is de voorzieningenrechter in Groningen, die een op handen zijnde ontruiming heeft verboden.

Hoe zat het ook alweer?

Bij de invoering van de wet leek de formulering van artikel 551 Sv roet in het eten te gooien. De redenering dat dit artikel bij een verdenking enkel een bevoegdheid tot binnentreden bevat en geen ontruimingsbevoegdheid werd door de Hoge Raad ontkracht: op basis van de wetshistorie stelde de HR dat verdenking voldoende is voor het aannemen van wederrechtelijk verblijf. Echter, omdat het huisrecht lastig te herstellen is bij een eventuele onterechte ontruiming gooide de Hoge Raad enigszins roet in het eten door, op grond van het EVRM, een rechterlijke toets te verlangen voordat er ontruimd zou worden.

Hierop wijzigde het OM haar ontruimingsbeleid. Sindsdien worden krakers op de hoogte gesteld van het voornemen tot ontruimen binnen 8 weken. De krakers krijgen dan zeven dagen de tijd om een kort geding aan te spannen tegen de voorgenomen ontruiming. De inhoud van die rechterlijke toets was lange tijd onduidelijk. De Hoge Raad stelde enkel dat ontruiming zonder rechterlijke toets in strijd zou zijn met het EVRM en ging niet in op de inhoud van deze toets. De afgelopen jaren is er regelmatig een kort geding aangespannen dat altijd tot een nederlaag voor de krakers heeft geleid. Tot vorige week bij de voorzieningenrechter in Groningen. Advocaat Schuckinck Kool, die al meerdere kraakvictories op zijn naam heeft staan, is er in geslaagd een kort geding tegen een voorgenomen ontruiming te winnen.

Zijn argumentatie bestond uit twee onderdelen. Ten eerste de problematiek van de wederrechtelijkheid, ondanks dat dit door de Hoge Raad reeds in duidelijke bewoording is beslecht. Het tweede argument was dat het belang van de eigenaar om te ontruimen niet opwoog tegen het huisrecht van de kraakster. Het gaat om een slooppand in Slochteren dat zou worden gesloopt vanwege de herbestemming en ontwikkeling van het terrein waarop het staat. Het eigendom berust bij de gemeente Groningen die samen met enkele private partijen het terrein zou ontwikkelen. Vanwege de financiële crisis is dit project voor een deel afgeblazen. Het gekraakte huis bevindt zich op het deel van het terrein dat voorlopig niet ontwikkeld zal worden. Ondanks de aanwezigheid van een sloopvergunning overweegt de voorzieningenrechter dat er niet voldoende belang is bij ontruiming om het huisrecht van de kraakster opzij te zetten. De bizarre redenering van de Staat dat er moet worden ontruimd om leegstand te voorkomen (door het daarna te slopen) kon de rechter ook niet van gedachten doen veranderen.

Deze uitspraak, gecombineerd met de terughoudendheid van grote gemeenten om op te treden tegen het kraakverbod, doet het kraakverbod wat van zijn tanden verliezen. Als de verplichte rechterlijke toets zich ontwikkeld van een procedureel noodzakelijke toets naar een inhoudelijke beoordeling van de af te wegen belangen maken krakers kans vaker een strafrechtelijke ontruiming af te kunnen wenden. De praktijk van strafrechtelijke ontruimingen gaat dan lijken op die van civielrechtelijke ontruimingen waarbij de eigenaar voldoende belang moet aantonen. Het belangrijkste verschil is dat bij een civielrechtelijke procedure de eigenaar de krakers (al dan niet anoniem) moet dagen, terwijl bij een strafrechtelijke ontruiming de krakers zelf naar de kort geding rechter zullen moet stappen.

{ 15 reacties… read them below or add one }

1 Martin Holterman 09/10/2012 om 17:48

Het tweede argument was dat het belang van de eigenaar om te ontruimen niet opwoog tegen het huisrecht van de kraakster.

In wat voor waanzinstoestand zijn we beland dat ik moet aantonen dat ik voldoende belang heb om met mijn eigen gebouw te doen waar ik zin in heb?

2 JU 10/10/2012 om 12:27

@ Martin Holterman

In dezelfde waanzinstoestand als toen we besloten dat ik niet meer met mijn eigen messenset mag doen waar ik zin in heb. Dezelfde waanzinstoestand als toen we besloten dat ik met mijn eigen geld niet meer zomaar een automatisch geweer mag kopen, en dat mijn vrouw en ik niet onze eigen boerka mogen aantrekken als we daar zin in hebben, dat we met onze lammetjes niet meer de rituele slacht mogen bedrijven waar we zo veel zin in hebben. En om de idioterie compleet te maken: dat ik mijn eigen kraan in mijn eigen woning moet dichtdraaien als de waterleiding lekt terwijl ik daar helemaal geen zin in heb. Waanzin.

Jij kan die situatie trouwens heel eenvoudig voorkomen. Als jij periodiek even kijkt hoe jouw eigen leegstaande gebouw erbij staat, en elke potentiële kraker er meteen weer uitzet, kan het belang van die kraker nooit zo zwaarwegend worden dat jij echt problemen krijgt.

Maar nu serieus: mij valt wel op dat de voorzieningenrechter het belang van de kraker in deze zaak nauwelijks specificeert. Dat het belang van de gemeente marginaal is – en dat lijkt ook inderdaad zo te zijn (wie het woord ‘waanzin’ in de mond neemt, kan dus beter bij de gemeente terecht) – wil nog niet zeggen dat het belang van de kraker groot is. Hoe lang werd die kraker gedoogd? Wat zijn zijn of haar alternatieven in termen van huisvesting? Ik lees er niets over in de uitspraak.

3 Martin Holterman 10/10/2012 om 16:18

@JU: Ja, zo weet ik er ook nog wel een. Waarom heeft die kraker – die in strijd met straf- en civielrecht in dat gebouw woont – überhaupt een juridisch beschermd belang? En waarom maakt de rechter het de wetgever zo absurd moeilijk om onder verwijzing naar art. 8(2) EVRM daadkrachtig in te grijpen?

4 JU 10/10/2012 om 17:19

Waarom heeft iemand die geen geld heeft om eten of kleren te betalen soms toch recht op verzorging? Waarom heeft een kind dat geen recht heeft om hier te zijn onder omstandigheden toch recht op onderwijs en medische behandeling? Waarom heeft een 1F-vluchteling toch het recht om hier te blijven? Omdat rechtsregels belangrijk zijn maar soms tot een heel bescheiden uitzondering nopen.

Antwoord op je eerste vraag: omdat de kwestie of je ergens eigenlijk niet mocht zijn, een andere is dan de kwestie of je er nu weggehaald mag worden. Als mijn fiets 35 jaar geleden is gestolen kan ik die ook niet meer terugvorderen, ook al had de dief geen recht op mijn fiets. Antwoord op je tweede vraag: de rechter máákt het de wetgever niet absurd moeilijk om daadkrachtig in te grijpen. Maar dat betekent nog niet dat de wetgever helemaal geen rekening meer hoeft te houden met het huisrecht.

5 Martin Holterman 10/10/2012 om 18:00

@JU: Daarom noemt PJK de geschiedenis van het kraakverbod een “soap”, omdat het een constant heen-en-weer is van wetgevers die iets aan het kraken willen doen, wat ze dan weer door de rechter belet wordt. Me dunkt dat zeker de huidige regeling aan duidelijkheid niets te wensen overlaat, en toch zijn we weer eeuwigheden aan het procederen.

Waarom hebben krakers een huisrecht in een “huis” waar ze niks te zoeken hebben? Of, anders geformuleerd, als de wetgever bepaalt dat ze zo’n recht niet hebben, cq. dat dit recht ze geen automatische toegang geeft tot een ex ante procedure, waar haalt de rechter dan de wijsheid vandaan om te zeggen dat dat niet juist/proportioneel is? Het lijkt me evident dat ex ante procedures de intentie van de wetgever aanzienlijk ondermijnen, zelfs als de krakers bij de rechter verliezen. Het feit dat strafrechtelijke ontruimingen blijkbaar 8 weken van tevoren (moeten) worden aangekondigd betekent dat dit nieuwe instrument in essentie niks toevoegt aan de civielrechtelijke ontruimingen die al bestonden. Een compleet wetsartikel – art. 551a Sv – de prullenbak in, en waarom?

6 JU 11/10/2012 om 09:36

Ik denk dat we in rondjes blijven draaien.

Je vraagt je af waarom krakers een huisrecht hebben in een huis waarin zij niets te zoeken hebben.

Het antwoord is volgens mij dat de vraag of iets mijn huis is, een feitelijke vraag is en niet een juridische. Gelukkig maar, want stel nu eens dat ik negen jaar in goed vertrouwen in een huis heb gewoond dat, achteraf, niet van mij bleek maar van iemand die het overmorgen wil slopen? Jouw opvatting leidt ertoe dat mij in het geheel geen bescherming toekomt omdat ik er vanaf het begin niets te zoeken had. Of iets je huis mág zijn is dus een andere of iets je huis ís, en het huisrecht is gekoppeld aan die laatste vraag. Daarmee is overigens niet gezegd dat ik dat huis nooit uitgezet kan worden, enkel dat ik een te respecteren belang heb.

En de wetgever, mag die bepalen dat krakers geen huisrecht hebben? Nee,die bevoegdheid heeft hij niet. De wetgever kan inderdaad wel beperkingen aanbrengen. Maar die beperkingen moeten het huisrecht voor een bepaalde groep niet onmogelijk maken. En dat is een vraag voor de rechter. Dat de rechtspraak momenteel wat verder lijkt te gaan dan op basis van Straatsburgse rechtspraak en het standpunt van de wetgever gerechtvaardigd is, daar zit misschien wel wat in. Maar dan ben je toch wel een eind verwijderd van de stelling dat het allemaal waanzin is dat ‘krakers’ in zijn algemeenheid een rechtens te beschermen belang hebben.

PS. Het is niet zo dat ontruimingen 8 weken tevoren aangekondigd moeten worden. Er wordt aangekondigd dat bínnen 8 weken wordt ontruimd. Dat kan dus al na de ene week die de krakers de tijd krijgen om een KG aan te spannen. Doen zij dat, dan wordt de rechterlijke uitspraak afgewacht tenzij weer sprake is van een reeks uitzonderingen.

7 Jan 18/10/2012 om 17:59

Niemand stelt blijkbaar ter discussie of het maatschappelijk wel verantwoord is potentiële woonruimte leeg te laten staan. Als eigenaar heb je, vind ik, de maatschappelijke verantwoordelijkheid je langdurig leegstaande pand in bruikleen ter beschikking te stellen, zeker als er woningnood is. Dat voorkomt ook verloedering van het gebouw, zeker als je regels stelt in het bruikleencontract. En wil je als eigenaar geen bruikleencontract sluiten, dan mag het van mij best gekraakt worden.

8 Martin Holterman 18/10/2012 om 20:47

@Jan: Woningnood??? Hallo, het is 2012, geen 1946.

9 Joke Mizée 19/10/2012 om 20:57

@8: Dat heet tegenwoordig krapte op de woningmarkt. De schaarste is nooit verdwenen, alleen wordt het niet meer als een algemeen probleem gezien omdat het alleen bepaalde groepen treft.

10 Martin Holterman 19/10/2012 om 21:09

@9: Ik ben bang dat er bij u een misverstand leeft over schaarste. Alle (economische) goederen zijn schaars, daarom betalen we er een prijs voor. Die prijs is een uitdrukking van de schaarste, en een bron van prikkels om die schaarste te verminderen. Het laatste dat je zou moeten willen is om alle schaarse goederen voor niets weg te geven.

http://en.wikipedia.org/wiki/Scarcity

11 Joke Mizée 19/10/2012 om 21:29

En waar maakt u dan uit op dat woningen géén schaars produkt zouden zijn? Bovendien is bij mijn beste weten de naoorlogse woningnood nooit weggewerkt, dus waar baseert u op dat dat iets uit het verleden is?

12 Martin Holterman 20/10/2012 om 21:37

Natuurlijk zijn woningen wel schaars. Eieren zijn ook schaars. En Fiat Panda’s. Maar dat betekent niet dat ik rustig een stukje in de auto van mijn buurman mag gaan rijden omdat hij hem niet (genoeg) gebruikt, en dat hij dan vervolgens aan een rechter moet uitleggen wat zijn belang is bij revindicatie.

13 Joke Mizée 21/10/2012 om 19:11

Er bestaat dan ook geen autorijrecht volgens onze grondwet maar wel een huisrecht, dus waarom steeds appels met peren vergelijken? Een woning ontruimen geldt als een zwaar middel, waar bovendien hoge kosten aan verbonden zijn, dus je kan je afvragen waarom men zo’n middel in zou moeten zetten t.b.v. leegstand. Ik vind dat je best aan zo’n eigenaar mag vragen om het feit dat hij/zij niks met z’n bezit onderneemt, uit te komen leggen, omdat speculanten de markt bederven (wat je bv. niet kan zeggen van een autobezitter die z’n auto nooit gebruikt).

14 CR 22/10/2012 om 12:32

Zo’n recht op joyriding is helemaal niet zo gek. De meeste auto’s staan 22 uur per etmaal stil en in de weg (zelf op de weg); zes miljoen vooral stilstaande auto’s is in dit volle land te veel. Met een intensiever gebruik van auto’s kun je met veel minder auto’s en parkeerbehoefte volstaan. Je moet het recht op joyriding wel vormgeven, maar daar is wel uit te komen.

15 Lisette 22/10/2012 om 13:39

Bij de verdeling van (schaarse) transportcapaciteit voor gas is het vrij gebruikelijk om het ‘use-it-or-lose-it’ principe toe te passen. Iemand kan vooruit rechten op transportcapaciteit kopen, maar als je een bepaalde periode voor het transport (vb. 2 dagen van te voren) niet aangeeft dat je de capaciteit daadwerkelijk gaat gebruiken (nomineren), verlies je de transportrechten en kan het aan een ander worden verkocht, die het wel gebruikt. Dit zorgt voor een betere benutting van transportcapaciteit. Een variant is ‘use-it-or-sell-it’, waarbij de oorspronkelijke houder van transportrechten de opbrengst krijgt van de veiling van rechten die hij niet had genomineerd.

Crux is denk ik dat bezit van de infrastructuur en bezit van gebruiksrechten losgekoppeld zijn. Voor woning- en kantorenmarkt geen gek idee.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: