Het recht op verkiezingspropaganda

door MN op 22/08/2012

in Decentralisatie, Grondrechten, Uitgelicht

Post image for Het recht op verkiezingspropaganda

In verband met de economische crisis ziet de gemeente Weert af van het plaatsen van gemeentelijke plakborden voor de verkiezingen van 12 september aanstaande. Het besluit maakt deel uit van een bezuinigingspakket waar de gemeenteraad in november 2011 mee heeft ingestemd. Lokale politici betreuren nu het wegbezuinigen van “een stukje democratie” en vrezen dat straks gevochten wordt om iedere vrije lantaarnpaal.

Hebben politieke partijen recht op aanplakborden? Onder omstandigheden is dat denk ik wel het geval. Politieke partijen verschillen daarin overigens niet of nauwelijks van gewone burgers. Het aanplakken van posters is immers een “zelfstandig middel van verspreiding”. Volgens vaste jurisprudentie mag het plakken van posters niet in algemene zin worden verboden: dat zou een te vergaande gemeentelijke inperking van de vrijheid van meningsuiting opleveren. Gemeenten mogen wel wildplakken (plakken zonder toestemming van de rechthebbende, vaak de eigenaar) verbieden. Als plaatselijke omstandigheden echter meebrengen dat als gevolg van het wildplakverbod “in feite geen mogelijkheid tot gebruik van enige betekenis “ van deze verspreidingsmethode overblijft, handelt de gemeente in strijd met de Grondwet. Om die reden moeten er in elke gemeente voldoende openbare plakplaatsen beschikbaar zijn. In die zin is er dus een recht op een gemeentelijke plakplaats. De Kieswet zwijgt overigens over deze kwestie; slechts het verbod om op de stemdag met hebbedingetjes te leuren in het stemlokaal is wettelijk vastgelegd.

De standaardbepaling in de Algemene Plaatselijke Verordening is in lijn met het voorgaande (hier de Groninger versie, doorscrollen naar art. 2:42). Het college krijgt de bevoegdheid om aanplakborden aan te wijzen die geschikt zijn voor het aanbrengen van meningsuitingen en bekendmakingen. In de praktijk betekent dit het beschikbaar stellen van aanplakborden of -zuilen. Het college krijgt in de modelbepaling ook nog de bevoegdheid “nadere regels” te stellen over het gebruik van de plakborden. Die nadere regels mogen geen betrekking hebben op de inhoud van de posters (hier een voorbeeld van een in dat opzicht hoogst aanvechtbare Veghelse regeling).

In sommige gemeenten heeft het college van die bevoegdheid “nadere regels” te geven, op een onhandige manier gebruik gemaakt. Zo heten de “nadere regels” in de Limburgse gemeente Leudal (boven Roermond) Beleidsregels voor verkiezingsreclame. De regels bevatten een bepaling over de inherente afwijkingsmogelijkheid, zoals we die bij beleidsregels verwachten. Veel van de voorschriften die het college in deze beleidsregel (?) heeft gegeven, richten zich naar inhoud en strekking echter rechtstreeks tot de plakkers. Dat doet een beleidsregel normaliter niet: normadressaat is de eigen ambtelijke organisatie. Deze regels doen evenwel denken aan algemeen verbindende voorschriften, zoals het college die kan stellen als de gemeenteraad die bevoegdheid heeft gedelegeerd. Zijn de nadere regels nu beleidsregels of algemeen verbindende voorschriften? Onduidelijkheid over de status van de regeling kan gevolgen hebben, vooral als op grond van de nadere regels handhavend wordt ingegrepen.

Helemaal aan de andere kant van het land, in de Groninger gemeente Eemsmond, is er aan zulk handhavend ingrijpen behoefte. Naar het schijnt heeft een plakploeg over enkele eerder aangebrachte posters van een rivaliserende kieslijst heen geplakt. Dat is natuurlijk onbehoorlijk en onsportief. In het Limburgse Leudal zou daar wat aan gedaan kunnen worden, mits de door het college vastgestelde “nadere regels” geen beleidsregels maar een gewone gemeentelijke verordening zijn. Over andere posters heenplakken is door die nadere regels namelijk verboden, en overtreding van het bij of krachtens de APV bepaalde kan worden bestraft met een geldboete of hechtenis. Gedupeerde plakkers kunnen in zo’n geval aangifte doen. Het college van Eemsmond heeft, zo is mij gezegd, geen gebruik gemaakt van de in delegatie verleende regelingsbevoegdheid. Reeds aangebrachte posters zijn vogelvrij.

Foto: Flickr, CC-licentie Sierag

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 AT 22/08/2012 om 14:01

In Groningen heeft behangplaksel plaatsgemaakt voor pdfjes. Daar worden voorgedrukte verkiezingsborden geplaatst, waarbij de aanhangers van politieke partijen alleen maar een pdf-je hoeven in te sturen naar het gemeentebestuur. Zie hier het resultaat.
Het lijkt erop dat het de (aanhangers van) politieke partijen in Groningen verboden is om daaroverheen te plakken: zie hier.

2 Super De Boer 22/08/2012 om 15:32

In Groningen gaat dus als ik het goed begrijp alles elektronisch, behalve het stemmen zelf 🙂

Ik zou natuurlijk een neoliberaal complot kunnen vermoeden achter het Weertse beleid (‘Als u een poster van Roemer wilt zien, dan neemt u maar een abonnement op de Quote. Eigen verantwoordelijkheid.’), maar men zal in Weert toch wel enkele jaarrond aanwezige aanplakborden hebben, die feitelijk gebruik van enige betekenis garanderen?

😀 Leuk om tante Betty weer eens te zien overigens, al is het dan maar in een filmpje. 8) En vandaaruit is het weer een kleine stap naar een grap over ‘Betty Asfalt’, maar goed. Laat maar.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: