Het rendement van de rechtsstaat

door SV op 17/04/2009

in Buitenland

Heuse verkiezingen in Kenya, Nigeria of (recentelijk) Ghana – dàt er verkiezingen zijn is reden genoeg om er een verslaggever op af te sturen. Meestal komt de opgewonden oppositieleider in beeld die over democratie in zijn land praat als een eunuch over de Kamasutra. Krachteloze opwinding over dergelijke verkiezingen wordt niet alleen veroorzaakt door democratische impotentie. Het is erger. Verkiezingen zijn schadelijk voor landen zonder een goed functionerende rechtstaat, zo blijkt uit onderzoek van Oxford-econoom Paul Collier naar welke grondstofrijke landen profiteren van stijgende grondstofprijzen. De uitleg van de licht a-charismatische Collier zelf is hier te zien (van 5’10” tot 16’48”).

Op de korte termijn – de eerste pak ‘m beet vijf jaar – blijken alle landen te profiteren van de aanzwellende inkomstenbronnen. Als een Duracellkonijn blijven de landen met goede checks and balances (de grens ligt ergens bij Portugal) lopen en lopen en lopen. Landen met slechte checks and balances echter vallen stil, of om: sommige landen glijden af naar een niveau van voordat ze überhaupt wisten dat ze hun cassave verbouwden op een goud-, bauxiet- of oliemijn. Inwoners die geen rechtvaardigheid vinden zonder de rechter een maandloon toe te stoppen kunnen slechts hopen dat ze niet ook nog gestraft worden met verkiezingen. U leest het goed: van de landen met slechte checks and balances verarmen de democratieën het meest door stijgende grondstofprijzen. Democratie blijkt slechts de manier om de macht te verkrijgen, checks and balances bepalen hoe die macht wordt aangewend. In een democratie zijn de kosten om aan de macht te komen groter en de tijdspanne waarin die investeringen kunnen worden terugverdiend kleiner. De gekozen machthebbers hebben geen keuze dan om met vereende krachten het land leeg te zuigen.

Hoe de checks and balances in zulke landen te versterken? Het zou zeker helpen Professor Tak erop af sturen (met de Utrechtse ombudsman om dekking te geven), maar dat is niet afdoende. Collier weet het ook niet helemaal. Hij zou wel wat zien in een internationaal verdrag met daarin een rechtstatelijke standaard. Bij landen die een dergelijk verdrag zouden ondertekenen en uitvoeren zou het Westen dan militair moeten interveniëren als de regering onderuit dreigt te worden geschoffeld in een coup. Dat lijkt niet een heel gelukkig plan, eerder het perfecte marketinginstrument voor een handige leider om zijn volk achter zich te verenigen en het Westen in de luren te leggen. Goede ideeën hierover zijn meer dan welkom.

Collier heeft één en ander nog eens uitgebreid neergelegd in zijn boek Wars, Guns and Votes: Democracy in Dangerous Places: een perfect cadeau dat Nederlandse politici, rechters en juristen elkaar kunnen geven als schouderklop. Of is het een teken dat er geen lekker in de mond liggende Nederlandse alternatieven zijn voor checks and balances en governance?

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: