Hirsch Ballin: ‘Vertrouwensregel minder contractueel opvatten’

door Ingezonden op 21/11/2011

in Haagse vierkante kilometer

Vorige week pleitte Hirsch Ballin in de Volkskrant voor meer politieke samenwerking in het ‘redelijke midden’ in plaats van het framen van tegenstellingen vanwege campagne doeleinden. Hij deed er ook een staatsrechtelijk vernieuwingsvoorstel bij: ‘de parlementaire vertrouwensregel minder contractueel opvatten en meer ruimte te geven voor een kabinet dat – met een hogere vrijheidsgraad jegens alle fracties – de dialoog met de Kamer aangaat.’

Desgevraagd lichtte Hirsch Ballin dit idee als volgt toe:

Volgens ons constitutionele recht moet het kabinet het vertrouwen genieten van het parlement. Dat hoeft geen onvoorwaardelijk vertrouwen te zijn; daarom leggen coalitiepartners de voorwaarden voor de gezamenlijke vertrouwensbasis in een coalitieakkoord neer. De binding aan dat akkoord gaat echter intussen zo ver dat individuele kamerleden vaak tegen heug en meug een onderdeel van het kabinetsbeleid ondersteunen en alternatieven afwijzen. Al vele jaren klaagt de Raad van State erover dat een verwijzing naar het coalitieakkoord geen toereikende motivering van een wetsvoorstel is.

De aangescherpte tegenstellingen tussen partijen, die volgens campagne-adviseurs de sleutel naar electoraal succes is, moeten met dit soort strikte akkoorden weer hanteerbaar worden gemaakt. Maar daarmee is de openheid die aan een echte vertrouwensrelatie eigen is, ver te zoeken. Dit belemmert om voor nieuwe of onvoldoende geanalyseerde problemen verstandig beleid te ontwikkelen. Een kabinet dat vertrouwen zou genieten op een basis die minder contractueel van aard is, en een beroep zou kunnen doen op verbindende waarden, in plaats van afspraken en eigenbelang, zou in moeilijke tijden voor de samenleving veel kunnen betekenen.

{ 7 reacties… read them below or add one }

1 PB 21/11/2011 om 17:03

Het zal niet werken zonder een gekozen ‘presidentiele’ minister-president.

2 MD 22/11/2011 om 09:22

Die reactie begrijp ik niet helemaal. Wel lijkt het dat een gekozen minister-president consequenties heeft voor de vertrouwensregel. Bijvoorbeeld dat die ten aanzien van hem overbodig en zelfs onwenselijk wordt.

3 PB 22/11/2011 om 10:17

Leuk dat je er nog even op verder gaat. Al heel lang zijn er stemmen die politici, voornamelijk dan de volksvertegenwoordigers, oproepen de vertrouwensregel niet zo streng op te vatten om zo meer dualisme te verzekeren. Niettemin blijft de TK de enige direct democratisch gelegitimeerde orgaan. En aangezien wij democratie steeds belangrijker zijn gaan vinden, is het logisch dat er een zekere moniserende kracht steeds meer bevoegdheden concentreert in de TK. De gevolgen daarvan zijn evident: coalitieakkoorden, zeer strikte fractiediscipline (bij 0,3 Procent van alle stemmingen wijkt een vertegenwoordiger af van zijn fractie), bemoeienis met de details, incidentenpolitiek (na Mauro, nu weer die leraar), etc. Wat Hirsch Ballin doet, en met hem zo veel anderen, is bepaalde bezweringsformules uitspreken: “volksvertegenwoordiger, hou je aan je taak,” “het is zoveel beter”. Maar het werkt niet, omdat de TK zichzelf als enige legitieme overheidsinstantie zit; alle anderen zijn van haar afhankelijk. En die afhankelijkheid is een contractuele relatie… Als Hirsch Ballin dan “Een kabinet wil dat vertrouwen zou genieten op een basis die minder contractueel van aard is”, ja dan vraag je mijns inziens eigenlijk om een gekozen minister-president.

Het grappige is dat CDA’ers juist altijd mordicus tegen deze nieuwlichterij zijn….terwijl ze voor hun dualistische opvatting (ook mijn opvatting trouwens) nu niet anders kunnen.

4 JADB 22/11/2011 om 11:15

Als je harde afspraken in een akkoord neerlegt, gaat iedereen ervan uit dat die ook worden nagekomen. Als coalitiepartij A zou ik me behoorlijk bekocht voelen als coalitiepartij B voor mij belangrijke beleidsbeslissingen niet zou steunen. Dat heeft een vertrouwenscrisis tot gevolg, en – als die niet bezworen kan worden – de val van het kabinet. Het regeerakkoord zelf zou dus vager moeten zijn, zodat er meer ruimte voor de coalitiepartners is om met elkaar in discussie te gaan en van mening te verschillen. Dat heeft echter meer met de “hardheid” van de afspraken te maken dan met de vertrouwensregel.

5 Gary 22/11/2011 om 11:16

Mag ik veronderstellen dat Hirsch Ballin deze toelichting heeft gegeven op verzoek van publiekrechtenpolitiek.nl?

6 PB 22/11/2011 om 12:27

@ JADB, maar je hebt ook minder hardheid binnen de fractie nodig. Kijk maar naar het CDA en het gedoe over religieus slachten. Nu vindt de eigenlijk discussie plaats achter de fractiedeuren. Nadat daar een standpunt is bepaald, moet de fractie eenstemming optreden in de kamer door voortdurend dat standpunt te herhalen. Vragen van andere partijen worden weggewuifd en het enige andere doel is de andere fracties te laten struikelen over hun woorden of interne verdeeldheid binnen de fractie bloot te stellen. Daarnaast is het ook niet mogelijk voor de fractievertegenwoordiger zijn standpunt te wijzigen zonder de andere fractieleden te raadplegen (en in het geval van een coalitiefractie, ook de coalitiefracties en de regering).
Het gevolg is een groot toneelstuk waarin men vooral het eigen standpunt probeert te verkopen en anderen probeert te laten struikelen, maar waar geen open discussie plaatsvindt.

Maar dit is het probleem, je kan geen ‘betrouwbare’ coalities vormen zonder strenge fractiediscipline…..

7 N.A. 23/11/2011 om 10:02

Ik denk dat het huidig minderheidskabinet bij uitstek laat zien hoe je ‘met een hogere vrijheidsgraad jegens alle fracties – de dialoog met de Kamer [kunt] aangaa[n]’. Daarvoor hoef je de vertrouwensregel niet minder contractueel op te vatten. Het ‘redelijke midden’ van Balkenende IV is het, in mijn ogen, aardig gelukt om weinig ‘verstandig beleid’ tot stand te brengen. Ik vraag mij echter af of het criterium ‘verbindende waarden’ wel recht doet aan de politieke werkelijkheid die een vergaande versplintering van de politieke fracties in de kamer laat zien, waardoor zoiets als een coalitieakkoord onontbeerlijk is om überhaupt te kunnen regeren.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: