Hoe goed kent Anouchka van Miltenburg het Reglement van Orde?

door CM op 06/06/2014

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Hoe goed kent Anouchka van Miltenburg het Reglement van Orde?

Ik maak er geen geheim van dat ik geen fan ben van de huidige voorzitter van de Tweede Kamer. Anouchka van Miltenburg deed het aardig als Kamerlid, maar straalt als Kamervoorzitter geen enkel gezag uit. Ze heeft nooit kunnen imponeren, komt regelmatig ronduit knorrig over en viel definitief door de mand met haar amateuristische optreden rondom een beledigende tweet van Geert Wilders over plaatsvervangend voorzitter Khadija Arib. Hoewel dat optreden haar de kop had kunnen en wat mij betreft moeten kosten, is ze blijven zitten. Vervolgens is ze vooral angstig bezig geweest geen fouten meer te maken. Nu is het met een Tweede Kamer die zo rumoerig en onhandelbaar is als een groep schoolkinderen in een attractiepark weliswaar onmogelijk nooit meer fouten te maken, maar je kunt die fouten wel tot een minimum beperken door de regels en gebruiken van de Kamer door en door te kennen. Dat is ook wel het minste wat van een Kamervoorzitter verwacht mag worden. Ook op dit punt faalt Anouchka van Miltenburg echter, zoals blijkt uit haar optreden tijdens het Europadebat op 27 mei.

Minister Timmermans van Buitenlandse Zaken kreeg het daar aan de stok met PVV-Kamerlid Barry Madlener. Op dat moment ging het debat over het ‘verhuiscircus’ van de EU, het pendelen van het Europees Parlement tussen Brussel en Straatsburg. De minister stelde dat de hele Kamer daar tegen was en af wilde van Straatsburg, met uitzondering van de PVV. Dat schoot Madlener in het verkeerde keelgat. Hij beende naar de interruptiemicrofoon en stelde dat de PVV wél tegen het verhuiscircus is. De minister moest ophouden ‘leugentjes’ te vertellen. Timmermans was het daar volstrekt niet mee eens. Overtuigd “door de nieuwe, beste vrienden van Jean-Marie Le Pen om op dat punt toch vooral de Franse belangen te laten gelden” had de PVV in het Europees Parlement immers tegen een motie gestemd om Straatsburg als vergaderlocatie te schrappen. Madlener vond daarop dat Timmermans zijn leugens alleen maar erger maakte door van de Kamer naar het Europees Parlement te springen:

“De minister maakt het nog erger door een tweede leugen toe te voegen aan zijn eerste leugen. Minister, u staat hier wel als minister van het Nederlandse volk. Als u leugens staat te verkopen, dan vind ik dat echt uw baan onwaardig; sorry dat ik dat zeg. Ik vind dat dat echt niet kan. U weet veel beter dan dat; wij hebben daarover debatten gevoerd in de Kamer. U weet dat. U staat te liegen. Ik vind dat echt niet kunnen voor een minister van Buitenlandse Zaken.”

Waarop Timmermans zei:

“Ik weet niet of ik een persoonlijk feit mag maken …”

Vervolgens ontstond er discussie tussen Alexander Pechtold en de Kamervoorzitter. Eerstgenoemde wilde dat de voorzitter tegen Madlener optrad, aangezien de minister te gast was in de Tweede Kamer en de voorzitter dient op te treden bij misdragingen. Van Miltenburg wilde echter de minister de gelegenheid geven te reageren op het PVV-Kamerlid. Zij zei dan ook:

“In het Reglement van Orde is geregeld dat zowel Kamerleden als leden van het kabinet een persoonlijk feit kunnen maken. Zo is het geregeld. Als u dat anders wilt, dan gaan we dat op een ander moment — we zijn nu met een debat met de regering bezig — en in een andere …”

Zo las van Miltenburg duidelijk geïrriteerd (er zijn beelden van) de D66-voorman de les. Maar is het wel zo geregeld? Artikel 56 van het Reglement van Orde gaat over persoonlijke feiten. Die worden niet gedefinieerd, maar uit de praktijk blijkt dat het gaat om beledigingen of aantijgingen waartegen iemand zich wil kunnen verdedigen. Die ‘iemand’ is een Kamerlid. Ministers worden in het artikel helemaal niet genoemd:

“1. De volgorde van de sprekers kan worden verbroken, wanneer een lid het woord vraagt over een persoonlijk feit of over de orde.
2. De Voorzitter verleent het woord voor een persoonlijk feit niet dan na een voorlopige aanduiding van dat feit. De beslissing of iets een persoonlijk feit vormt berust bij de Voorzitter.
3. Een voorstel van orde kan worden gedaan hetzij door de Voorzitter, hetzij door een lid.”

Leden mogen dus het woord vragen voor een persoonlijk feit en de voorzitter verleent het woord als zij meent dat daadwerkelijk van zo’n feit sprake is. Er is geen schakelbepaling die artikel 56 van overeenkomstige toepassing verklaart op ministers. Andere artikelen van het Reglement van Orde noemen de ministers wel expliciet naast de Kamerleden. Artikel 58 gaat bijvoorbeeld over leden én ministers die beledigende uitlatingen bezigen en artikel 64 over maximumspreektijden voor fracties én voor ministers. De opmerking “in het Reglement van Orde is geregeld dat zowel Kamerleden als leden van het kabinet een persoonlijk feit kunnen maken. Zo is het geregeld” is dus niet juist, terwijl de manier waarop zij gebracht werd nogal arrogant was.

Er zijn wel enkele voorbeelden van ministers die het woord kregen voor een persoonlijk feit. Parlement & Politiek noemt minister van Aardenne van Economische Zaken, die in november 1982 het woord vroeg voor een persoonlijk feit in verband met een beschuldiging van belangenverstrengeling met betrekking tot gaswinning op de Noordzee. De vraag is echter of het hier om toepassing van een specifieke bepaling uit het Reglement van Orde ging. Het huidige Reglement van Orde (van 1993) was nog niet van kracht en in plaats van dat de toenmalige Kamervoorzitter zelf een beslissing nam, deed hij de Kamer slechts een voorstel, waarop de Kamer besliste dat de minister het woord werd gegund voor een persoonlijk feit. Zo’n constructie is ook anno 2014 niet ondenkbaar, maar niet gebaseerd op artikel 56 Reglement van Orde.

In 2000 kreeg VVD-Kamerlid Pieter Hofstra het tijdens een interpellatie aan de stok met collega-Kamerlid Van Gijzel (PvdA). Hofstra had PvdA-bewindsvrouw Tineke Netelenbos geïnterpelleerd over het rekeningrijden en daarbij de minister niet gespaard. De VVD’er had opgemerkt:

“Zij heeft het recht als minister voor infrastructuur om daar een bepaald beleid te voeren, maar ik vind het oneigenlijk beleid – in een oplopende reeks: oneigenlijk gebruik, misbruik en chantage – als dat geld op deze manier wordt ingezet.”

Het gebruik van het woord ‘chantage’ was flink tegen het zere been. Van Van Gijzel wel te verstaan. Het was deze Van Gijzel die ‘zijn’ minister te hulp schoot door een persoonlijk feit te maken. Dat was enigszins vreemd, want de aantijging van chantage was niet tot hem gericht. De voorzitter stond het persoonlijke feit toe, maar kwam later op de zaak terug:

“Mijnheer Van Gijzel, voordat ik u het woord verleen, kom ik even terug op hetgeen er net aan de orde was over het persoonlijk feit. Zoals u weet, hebben wij een Reglement van orde. Daarin staat ook aangegeven wat onder een persoonlijk feit moet worden verstaan. Het persoonlijk feit dat u als een persoonlijk feit aangaf, was eerder een persoonlijk feit van de minister dan een persoonlijk feit van de heer Van Gijzel. Wat dat betreft heeft u het begrip “persoonlijk feit” enigszins ruim geïnterpreteerd. Ik heb u daar de gelegenheid voor gegeven, zodat u ook uw opmerkingen kon maken.”

Eigenlijk gaf de voorzitter hiermee dus toe dat haar handelwijze niet helemaal conform het Reglement van Orde was, zonder overigens te beweren dat het Reglement van Orde ook ministers toestaat een persoonlijk feit te maken. Dat is al iets beter dan Van Miltenburg, die geïrriteerd en op een belerend toontje Alexander Pechtold de les leest over wat er in het Reglement van Orde zou staan. Goed, een mens kan zich vergissen en deze vergissing was niet heel ernstig. Het had Van Miltenburg echter wel gesierd als ze haar onjuiste bewering had rechtgezet. Dat kan alsnog.

{ 11 reacties… read them below or add one }

1 Filip S. 11/06/2014 om 14:24

Niet alleen Van Miltenburg maakt foutjes met de procedureregeltjes, ook de kiesraad bij BNR en de vaderlandse pers kennen de, in dat geval Europese, regeltjes niet zo goed, hoewel de kiesraad inmiddels een en ander heeft recht gezet op haar website (wat dan weer niet in de krant verschijnt).

Procedures voor EUHvJ en een geloofsbrievenonderzoek worden door elkaar gehaald, regels worden slechts voor de helft gelezen of onduidelijk geïnterpreteerd en tot overmaat hebben we advocaten die menen dat dhr. Wilders een geprivilegieerde indiener is van een heel bijzonder ‘direct beroep’ (louter verzamelnaam). Misschien een ideetje voor een komende blogbijdrage ?

2 Martin Holterman 11/06/2014 om 23:42

@Filip S.: Inderdaad. Het enige dat ik heb kunnen bedenken als route direct naar Luxemburg is dat Wilders probeert in het Parlement zitting te nemen, eruit gegooid wordt onder regel 3(2) van de Rules of Procedure, en tegen die beslissing in beroep gaat bij het Gerecht (!).

Dat neemt niet weg dat, voor zover ik kan nagaan, de Act of 20 September 1976 concerning the election of Members of the European Parliament, zoals gewijzigd in beslissing 2002/772, net als de rest van het Europees recht (richtlijnen gedeeltelijk uitgezonderd) eenieder verbindt, en dus ook de Kiesraad en de 2e Kamer. Ik zie inderdaad niet in waarom het er toe doet of de regel tegen dubbelmandaten ergens in een Nederlandse wet staat.

3 Sjeng 12/06/2014 om 03:55

De akte verbindt inderdaad de Tweede Kamer en de Kiesraad. Maar waartoe? Enkel tot naleving van de daarin vastgelegde regels en beginselen. De akte bevat echter geen regel die Kiesraad of Kamer (of eender welke andere nationale autoriteit) ertoe verplicht te toetsen aan de incompatibiliteiten die in artikel 7(1) en (2) zijn neergelegd. Een dergelijke plicht is enkel voorzien, in artikel 12, voor het Europees Parlement. Artikel 3(1) van het Reglement van Orde van het EP voorziet weliswaar wél in een verzoek aan de nationale autoriteiten om incompatibiliteiten te voorkomen, maar afgezien van het feit dat het hier enkel een verzoek betreft is het RvO EP nu net weer niet eenieder verbindend. De benoeming en toelating van Wilders zijn dan ook juridisch in de haak, net zoals het onvermijdelijke besluit van het EP om op grond van artikel 3(2) RvO EP de zetel vacant te verklaren, en het daaropvolgende besluit van de Kiesraad op grond van artikel Y27 jo. W1 Kieswet om Hans Jansen benoemd te verklaren.

Het wordt vervolgens interessant om te zien of Jansen (of een van de overige vijf PVV-kandidaten) de benoeming van Wilders mag aannemen of dat de zetel definitief vacant blijft. Een “weigering van de benoeming tenzij Wilders zijn zaak voor het Europees Hof verliest” kent onze Kieswet immers niet.

4 PdL 15/06/2014 om 19:53

Ik vermoedde al dat publiekrechtenpolitiek de enige juridisch precieze uitleg van de situatie met Wilders zou zijn, dus was op zoek naar deze site. De bovenstaande reacties zijn een begin, maar iets te beknopt ben ik bang voor mij als civilist. Ik zou een post erg met uitleg erg waarderen.

5 Filip S. 19/06/2014 om 15:42

@PdL

Mijn (tot nu toe) vermoedens dat er wel degelijk getwijfeld kan worden aan diverse interpretaties in media heeft (zonder uitputtend te zijn) te maken met een aantal opmerkelijkheden die ik constateer:
– In verschillende dagbladen werd gemeld dat Wilders ‘met volledige rechten’ zijn zetel kan innemen. Die zin is ontleend aan de RoP van het EP, maar daar staat ook duidelijk in dat dit pas van toepassing is als het lid een verklaring heeft ondertekend waar deze zich vrijwaart van incompatibele functies. Wilders zou dus, volgens mijn interpretatie, een valse getuigenis moeten afleggen.
– In andere media werd gemeld dat het geloofsbrievenonderzoek in het EP wel een half jaar duurt. Ik heb sterk het vermoeden dat dit samenhangt met de bijzondere procedure uit 2009 toen een beslissing gevraagd werd over de incompatibiliteit tussen een lidmaatschap van het EP en een slapend lidmaatschap (life peer) in het Britse Hogerhuis. Die situatie was ontstaan na het verlopen van de overgangsperiode voor Britse MEP’ers en een hervorming van het erflidmaatschap van de Britse senaat.
– De straffe opmerking van Melle Bakker van de kiesraad bij BNR radio werd, met enorm veel slagen om de arm, toch ernstig genuanceerd op de website van de kiesraad. De opmerking bij BNR haalde de kranten, maar de nuancering niet.
– Navraag bij de advocaten van Wilders doen het ergste vrezen over hun Europees-rechterlijke kennis. In een weergave in de Volkskrant meenden zij al een speciaal ‘direct beroep’ te kunnen doen en wel direct bij het Hof, toch de Champions League van het Luxemburgse judicium. Zo speciaal is een direct beroep echter niet, maar het is meer een verzamelterm voor een aantal beroepen voor individuelen/rechtspersonen om ze te onderscheiden van de zogenaamde geprivilegieerde applicanten (de lidstaten en de instellingen) of om de zaak te onderscheiden van een preliminaire procedure (waarbij een nationale rechter ‘advies’ vraagt in Luxemburg over de interpretatie van Europeees recht). De verdeling van zaken over Hof en Gerecht vinden in eerste instantie plaats door het bepalen van de afkomst van de applicant, dus gaat Wilders naar het Gerecht (de Eerste divisie denk ik dan). Overigens heeft het Gerecht net zoveel zeggenschap als het Hof, het kan de bepaling nietig verklaren, en kan de zaak, als de eenheid van het recht in het geding is, de zaak doorverwijzen naar het Hof.
– Mocht Wilders, ondanks het ontbreken van de formaliteiten, toch zijn zetel mogen innemen in het Straatsburgse halfrond, dan kan dat tot het moment dat het EP een beslissing heeft genomen over de comptabiliteit van beide functies. Zo gezegd denk ik dat dit geen half jaar hoeft te duren. Publieke bronnen die Wilders als Tweede Kamerlid aanwijzen zijn er voldoende en een principiële uitspraak over de toelaatbaarheid is niet aan het EP. In de RoP staat echter nergens, zoals in veel media terug te vinden is, dat het EP zou moeten wachten op een uitspraak van de rechter. Eerder is het andersom. Met het besluit van het EP kan Wilders misschien wel naar Luxemburg, maar hij kiest ervoor dat niet af te wachten.
– Als ik het goed begrepen heb dan is het verzoek van Wilders inmiddels ingediend en dient hij rechtstreeks beroep aan tegen het raadsbesluit uit 2002. Immers een formele rechtshandeling van het Europese Parlement waarin Wilders toegang wordt ontzegd vanwege zijn twee-petten is er, naar mijn weten, nog niet. In het eerste geval is de indiening ongeveer 12 jaar te laat, terwijl Wilders dit best had kunnen weten. In het laatste geval dan had een beroep op de ‘plea of illegality’ misschien nog enige kans van slagen gehad om het raadsbesluit te vernietigen, maar daar hoor ik de advocaten noch de pers niet over.
– Net als Martin Holterman heb ik ook mijn twijfels of de kiesraad de Europese regels niet direct moet laten werken, immers de regels zijn voldoende precies en duidelijk. De uitwerking die Sjeng, zonder zich om de directe werking te bekommeren, daar vervolgens aangeeft is mijns inziens 100% correct. Het EP kan niet anders dan concluderen dat de zetel vacant blijft. De opmerking in diverse media terug te vinden dat Wilders wel even tot zes maanden een dubbelmandaat uitvoert is derhalve discutabel, net als heel veel wat er in deze zaak geschreven wordt.

Dat zijn zo’n beetje mijn twijfels over de juistheid van interpretatie door verschillende media-outlets en hoofdfiguren in deze soap, maar wellicht dat mijn interpretatie niet juist is, dan zie ik verbetering graag komen.

6 Martin Holterman 19/06/2014 om 19:54

Ik zou denken dat, als het EP tijdens zijn eerste plenaire zitting op 1 juli heeft vastgesteld dat Wilders’ zetel “vacant is” (regel 3, RoP), die zetel moet/kan worden ingenomen door de volgende persoon op de lijst. Hans Jansen dus.

7 PdL 19/06/2014 om 23:51

@ Filip S.
Bedankt. We zullen wel zien hoe het loopt, ik wacht de wraking etc. wel af.

8 Sjeng 20/06/2014 om 17:56

Het Gerecht bevestigde vandaag dat het fameuze ‘directe beroep’ van Wilders een beetje voorbarig was:

http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=153883&pageIndex=0&doclang=NL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=496842.

Dient een goed advocaat zich overigens niet verre te houden van bij voorbaat kansloze procedures, mr. Knoops?

9 Martin Holterman 20/06/2014 om 20:38

Erger nog, de procedure was niet alleen voorbarig, mr. Knoops had ook zijn dossier niet op orde. Niet ontvankelijk wegens onvoldoende toegelicht.

10 Filip S. 21/06/2014 om 02:31

Bovendien zijn enkele van mijn opmerkingen door het Gerecht bevestigd, bijv. R.o. 23.

@M.Holterman: de kritiek van Luxemburg is wel erg hard, zinsneden als ‘slechts drie pagina’s’ en ‘laconieke verklaringen’ ben ik niet vaak tegengekomen in de meer serieuze zaken. Ach, Wilders heeft zijn doel weer bereikt, vandaag weer in het 20.00 uur journaal.

11 Sjeng 01/07/2014 om 12:14

Vraagje.

Op 26 juni heeft de Tweede Kamer besloten Hans Jansen toe te laten als lid van het Europees Parlement. Volgens het plenair verslag stelde de voorzitter van de Commissie voor het onderzoek van de Geloofsbrieven dat Wilders aan de voorzitters van Tweede Kamer en Europees Parlement heeft bericht dat hij “afziet van toelating tot het Europees Parlement”. Op grond van artikel Y25(2) jo. V2(5) Kieswet kan iemand echter alleen terugkomen op de aanneming van zijn benoeming tot lid van het Europees Parlement vóórdat de Tweede Kamer (op grond van artikel Y25(2) jo. V4 Kieswet) tot zijn toelating heeft besloten. In het geval van Wilders heeft de Tweede Kamer echter al op 11 juni jl. tot zijn toelating besloten. Het besluit van Wilders dat hij het lidmaatschap van het Europees Parlement toch niet ambieert, kan dan ook niet worden beschouwd als “afzien van toelating”.

Mijns inziens kan de brief van Wilders dan ook enkel worden gezien als ontslag in de zin van artikel Y30 Kieswet. Volgens dat artikel kan de Tweede Kamer de Kiesraad pas op de hoogte stellen van zo´n ontslag wanneer de Tweede Kamer een bericht heeft ontvangen van de voorzitter van het Europees Parlement dat het lidmaatschap van het betrokken lid van het Europees Parlement is beëindigd. Artikel 4 RvO EP voorziet de procedure die moet worden gevolgd voor de voorzitter van het EP een dergelijk bericht aan de Tweede Kamer kan zenden. Onder andere is daarvoor noodzakelijk dat de verantwoordelijke commissie in het EP het ontslag tijdens een zitting onderzoekt. Hiervan is vanzelfsprekend geen sprake geweest nu die commissie pas op 7 juli as. zijn constitutieve zitting houdt. Van een bericht van de voorzitter van het EP aan de Tweede Kamer is dan ook waarschijnlijk geen sprake geweest.

De vraag is dan ook simpel: is de benoeming van Hans Jansen in strijd met de Kieswet?

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: