Hofhuis: kom maar terug als er echt iets aan de hand is

door GB op 26/11/2010

in Haagse vierkante kilometer, Rechtspraak

De naar eigen zeggen door Wilders benadeelde partijen hadden zich bij de civiele rechter gemeld om vervanging van de officieren te vorderen. De vordering zag er meteen nogal kansloos uit, en blijkt dit ook te zijn. Rechter Hofhuis, de eerstelijnsrechter in zaken tegen de Staat, heeft daar een mooie motivering voor geschreven. Voor het type rechtsbescherming dat de benadeelden zochten blijft wel ruimte, maar dan alleen in de gevallen die echt ergens over gaan.

De eis was uiteindelijk gericht tegen het “uitkleden” van de Wildersbeschikking door het OM. Dat zou volgens de eisers mede daaruit bestaan, dat het OM de kwalificaties van het Hof in zijn requisitoir niet had overgenomen. Anders dan het Hof zag het OM immers geen strafbare feiten in de uitlatingen van Wilders. De benadeelden zagen zelf al de oorzaak ervan: een onwillige officier.

Met dat laatste rekent Hofhuis als eerste af. Een vordering tot vervanging van een Officier is ‘niet toewijsbaar’. Het OM is één en ondeelbaar. Daarmee vervalt het belang van de eisers al. En bovendien is het niet aan de burgerlijke rechter om te bepalen wie bij het OM met welke taken wordt belast. Hofhuis neemt wel een rechtsbeschermende slag om de arm: ‘In zeer bijzondere gevallen kan dit wellicht anders liggen, maar een dergelijk geval doet zich hier niet voor.’

Is er dan geen rechtsbescherming tegen een OM dat een bevolen vervolging frusteert? Die is er wel, aldus Hofhuis. Het OM wordt inderdaad geacht een bevel loyaal uit te voeren. Doet het dat niet, dan kan er bij de burgerlijke rechter inderdaad om aanvullende sancties tegen de Staat gevraagd worden. Dan moet er echt iets aan de hand zijn, het weglaten van een heel delict bijvoorbeeld. En dat is hier niet aan de orde. Overigens blijkt wel duidelijk dat de burgerlijke rechter een aan (een onderdeel van) de Staat gegeven rechterlijk bevel zo nodig wil voorzien van sancties om de Staat te dwingen. Dat om eventuele ‘dialoog-retoriek’ meteen maar de kop in te drukken.

Ten aanzien van de stelling dat het Hof in zijn beschikking veel indringender op de strafbaarheid van Wilders is ingegaan dan het OM in zijn requisitoir deed, leidt tot enige omzichtigheid. Die is ook wel begrijpelijk, want er bestaat kritiek op het Hof dat zij zich helemaal niet over de strafbaarheid hadden mogen uitlaten. Hofhuis lijkt zich wat bij deze kritiek te kunnen voorstellen als hij de taak van het gerechtshof in beklagprocedures beschrijft:

Het hof biedt op basis van deze bijzondere rechtsgang rechtsbescherming aan belanghebbenden die nadeel ondervonden van een beslissing (in dit geval tot niet-vervolging) van het overheidsorgaan dat bij uitsluiting beslist over strafvervolging. Het hof beoordeelt de daartoe gemaakte afweging van het OM volledig, dus met inbegrip van de aspecten die zien op de opportuniteit van de vervolging. Het treedt in zekere zin dus op als bestuursorgaan, maar ook en uiteraard als rechter (zij het niet als strafrechter), en dit alles zonder de mogelijkheid van hoger beroep of cassatieberoep.

Het gaat om de opportuniteit van de vervolging en niet om een beoordeling als strafrechter. Maar daarna trekt Hofhuis op de hem bekende manier meteen de angel uit de kwestie. De beschikking zit bij de stukken, en niets verhindert de rechters om bij hun beoordeling van Wilders uitlatingen ook te kijken naar het standpunt van het Hof. En mocht Wilders worden vrijgesproken, dan ligt de weg naar de burgerlijke rechter voor de benadeelde partijen zonder meer open.

Inmiddels is het wel de vraag waarom de benadeelden dat niet gewoon doen. Dan kunnen ze zelf eisen wat ze willen.

{ 3 reacties… read them below or add one }

1 CR 29/11/2010 om 14:55

Een toverformule: “het OM is een en ondeelbaar”. Natuurlijk doet het ertoe welke OvJ op een zaak wordt gezet. Had het, na het vervolgingsbevel van het Hof, niet voor de hand gelegen om de zaak toe te vertrouwen aan een paar deskundige en ervaren officieren die in vervolging geloofden, en die bereid waren dat geloof vol te houden, al was het maar als advocaat van de duivel?
“Een en ondeelbaar”: is het OM niet meer magistratelijk? Bij rechters heeft wraking een functie. Waarom dan bij het OM niet?

2 GB 29/11/2010 om 15:04

Omdat leden van het OM niet onafhankelijk zijn. Het besluit om niet te vervolgen is niet door de individuele officier genomen, het besluit om vrijspraak te eisen ook niet. (daar ga ik althans vanuit, bij zaken van dit gewicht). Een nieuwe officier zou dus gewoon hetzelfde (moeten) doen.

3 GB 29/11/2010 om 15:06

In de uitspraak lees ik trouwens geen betoog van de benadeelden dat deze officieren specifiek niet deskundig of niet ervaren zouden zijn. Het gaat de benadeelden om het besluit van het OM vrijspraak te eisen. Dat zal niet van een officier afhangen.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: