Hongaarse rechter zet dakloosheid op de agenda

door AT op 09/03/2014

in Buitenland, Europa, Grondrechten

Post image for Hongaarse rechter zet dakloosheid op de agenda

Wat een democratische dictatuur kan brengen, wordt duidelijk in Hongarije. Sinds een paar jaar kan dit land zich op bijzondere aandacht van de Raad van Europa, de EU, Amnesty International, Human Rights Watch en andere mensenrechtengrootheden verheugen. De belangrijkste oorzaak: sinds in 2010 beschikt de rechtse, conservatief-nationalistische partij Fidesz over 2/3 van de parlementszetels. Deze meerderheid wordt gebruikt om enkele populistische maatregelen erdoor te drukken. Waaronder repressieve maatregelen ter bestrijding van dakloosheid. En dat vormde weer de aanleiding voor de auteurs van het boek Homelessness and the law – constitution, criminal law and human rights (studenten van de Rijksuniversiteit Groningen) om af te reizen naar Hongarije en een bezoek te brengen aan een daklozeninstelling en de president van het Constitutionele Hof van Hongarije, Péter Paczolay (1959).

In 2012 nam het Hongaarse parlement een wet aan waarin de lokale overheid de bevoegdheid kreeg om, ter bescherming van de openbare orde, openbare veiligheid, gezondheid en ‘culturele waarden’, administratieve boetes op te leggen, oplopend tot omgerekend meer dan € 500. Bij herhaling bestond zelfs de bevoegdheid om een gevangenisstraf op te leggen. En in alle gevallen kreeg de lokale overheid de bevoegdheid om bezittingen van de dakloze te ontnemen. Naar Nederlandse maatstaven: een creatieve mix van punitieve en reparatoire administratieve sancties. Let wel: voor het uitoefenen van deze bevoegdheid werden geen bijzondere eisen gesteld aan de gedragingen van de dakloze. Reeds het zijn van dakloze is voldoende om in aanmerking te komen voor de boete.

Het Hongaarse Constitutionele Hof maakte korte metten met deze wet. Door reeds het ‘zijn van dakloze’ strafbaar te stellen, werd de menselijke waardigheid geschonden van degenen die niet in staat zijn om te zorgen voor een dak boven het hoofd.

Einde verhaal? Niets is minder waar. De regering hield voet bij stuk en nam het vierde amendement op de Grondwet aan. Met dit amendement is de macht van het Constitutionele Hof aanmerkelijk ingeperkt. De constitutionele doctrine werd met een pennenstreek doorgehaald, omdat het Hof slechts aan (letter van) de nieuwe Grondwet mag toetsen. Internationaal recht of algemene rechtsbeginselen mogen dus niet meer tot vernietiging van wetgeving leiden.

Meer in het bijzonder voor dakloosheid verschaft artikel 8 van de Hongaarse Grondwet de bevoegdheid om ter bescherming van de openbare orde, openbare veiligheid, gezondheid en ‘culturele waarden’, boetes op te leggen. De bevoegdheid die het Hof eerder nog onconstitutioneel achtte, is nu dus geconstitutionaliseerd – en daarmee immuun geworden voor het Constitutioneel Hof.

Péter Paczolay is bezorgd: “De nieuwe maatregelen leiden tot meer discriminatie en uitsluiting van daklozen, in plaats van de achterliggende problemen op te lossen. Het gevaar van dit negatieve bestempelen van een toch al kwetsbare groep is dat politie, maar ook de bevolking het recht in eigen hand gaan nemen. De regering zegt dat er genoeg plek is in opvanghuizen, maar die zijn overvol en daklozen komen er niet graag. Wat we nodig hebben zijn structurele oplossingen.”

Ook volgens Ferenc Sándor, sinds acht jaar woonachtig op straat, is het optreden met repressieve instrumenten weinig effectief: “Ik ken iemand die om negen uur ’s ochtends een boete kreeg en om tien uur ’s avonds op dezelfde plek weer. Het heeft geen zin om mensen te bestraffen voor het enkele feit dat ze nergens anders heen kunnen. En de boete kunnen ze toch niet betalen.”Wel is zijn organisatie A Város Mindenkié (The City is for All) blij met de internationale aandacht.

En de constitutionele balans? De toon van het rapport van de European Commission for Democracy Through Law (Venice Commission; de waakhond van de Europese Raad) is ronduit zorgelijk: ‘these measures amount to a threat for constitutional justice and for the supremacy of the basic principles contained in the Fundamental Law of Hungary (…). The Venice Commission stresses that the Hungarian Fundamental Law should not be seen as a political instrument.’ En daar is geen woord Hongaars bij.

 

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: