Hoofddoekjes in Volendam

door GB op 08/04/2011

in Grondrechten, Rechtspraak

Post image for Hoofddoekjes in Volendam

In PVV-heartland, Volendam, heeft een katholieke scholengemeenschap de regels meteen aangescherpt toen de eerste hoofddoek zich meldde. Het betrokken meisje deed een beroep op de Commissie Gelijke Behandeling, en kreeg daar gelijk. De CGB rekende het de school zwaar aan dat ze pas in tweede instantie met hun katholieke grondslag op de proppen kwam. Dat speelt zo’n grote rol, omdat een school die een onderscheid maakt op basis van een godsdienst dat alleen mag doen als het om bijzonder onderwijs gaat dat die regels nodig heeft voor het verwezenlijken van die grondslag, en als die school die regels ook consequent handhaaft. Een rector die pas bij de Commissie over zijn katholieke grondslag begint, wekt niet echt de indrukt met de verwezenlijking van zijn grondslag bezig te zijn en valt dus niet onder die uitzondering. De PVV in de Tweede Kamer was uiteraard over de zeik, maar Donner en Van Bijsterveldt namen het op voor de CGB.

In eerste instantie had de rector gezegd zich te voegen naar het oordeel van de CGB, maar toen hij later begreep dat die oordelen niet bindend zijn kwam hij daar van terug. De hoofddoek bleef verboden en het meisje wendde zich tot de rechter. Je zou zeggen, dat een school die op een dergelijk amateuristische wijze de rechtszaal komt binnenstruikelen binnen niet al te lange tijd weer buiten staat met een veroordelend vonnis aan de broek. Dat was echter niet het geval.

Zonder ook maar een enkel wetsartikel of rechtsbron te noemen vond de betrokken kantonrechter dat hij eigenlijk niet meer te doen had dan een losjes in elkaar gezette redelijkheidstoets aan te leggen. Het oordeel van de CGB werd terzijde gelegd omdat er geen ‘consistentie’ verwacht kan worden van een school die voor het eerst een hoofddoek in het leerlingenbestand heeft. Vervolgens vond de rechter het nog nodig om het meisje de les te lezen: ‘Met inperking van de vrijheid van meningsuiting of met discriminatie op basis van geloof heeft dat niets van doen; met dat standpunt miskent [X] dat zij met haar eis om haar geloofsovertuiging te mogen uiten onvermijdelijk inbreuk maakt op de gevoelens van anderen, die menen het recht te hebben van dergelijke uitingen verschoond te blijven.’ En toen stonden ze weer buiten. De felicitaties van Geert Wilders in ontvangst te nemen – althans de rector dan. Het meisje ging in hoger beroep.

Op zichzelf is het niet ondenkbaar dat een katholieke school geen islamitische hoofddoekjes accepteert, omdat het nu eenmaal een katholieke school is. Dat is het idee van het bijzonder onderwijs. Op dezelfde manier kunnen islamitische scholen zelfs van hun leerlingen verwachten dat ze juist wel een hoofddoek om doen. De rechter moet dan inderdaad de betrokken bijzondere school de ruimte laten die de wet die scholen biedt. Dat is in beginsel niet anders, als een school pas later zijn identiteit ‘hervindt’ of amateuristisch optreedt.

Maar gaat dat hier allemaal op? Ik ben er nog niet van overtuigd. Het recht schrijft meer voor dan waaraan de rechter getoetst heeft, en het gemak waarmee het uitgebreide oordeel van de CGB terzijde wordt geschoven zal in hoger beroep zeker voorwerp van discussie zijn. De ‘consistentie’ die AWGB eist, ziet volgens mij namelijk op een samenhangend beleid ten aanzien van niet-katholieke leerlingen. En daarvan is geen sprake. Het gaat ook niet om een verbod op religieuze hoofddeksels of uitingen in het algemeen, maar om een huisregel die vroeger alleen petjes en nu ook hoofddoekjes verbiedt. Dat is wel consistent als het gaat om het tegengaan van bedekte hoofden, maar met een onbedekt hoofd de les volgen is geen (mij) bekend katholiek voorschrift. Het is best te verdedigen als fatsoensnorm, maar dan gaat het niet meer over de specifieke katholieke grondslag van de school.

Het vermoeden dat het allemaal wel meevalt met die katholieke identiteit, wordt nog eens bevestigd door een interview met de rector. Daar voert hij ter verdediging van zijn beleid aan dat nonnetjes met een kap op de school ook niet in zouden mogen. Wat? Een katholieke school die een non die zich naar de regels van haar orde kleedt de deur wijst? Het zou niet in de Bijbel staan, volgens de rector. Maar de grondslag van zijn school is naar goed katholiek gebruik meer dan de Bijbel; ook de katholieke traditie telt met zoveel woorden mee in de grondslag. En om alle twijfel weg te nemen klapt de rector er nog een keer overheen: kruisjes zijn minder erg dan een hoofddoek, want een kruisje kan je makkelijker onder je kleding verbergen. Maar waarom zou je op een katholieke school je kruisje verstoppen?

Het zijn argumentaties die heel goed passen in een verdediging van een neutrale school. Niet van een katholieke. Daar had de rechter best meer aandacht aan mogen besteden. Er zijn namelijk meer motieven om het op hoofddoekjes voorzien te hebben, zoals Pownews in het Praathuis op de Dijk van Volendam registreerde. Het zou jammer zijn om het bijzonder onderwijs daarvoor in te zetten.

{ 7 reacties… read them below or add one }

1 Jan-Peter Loof 11/04/2011 om 09:43

Saillante overweging in de uitspraak van de kantonrechter is ook dat het meisje ‘met haar eis om haar geloofsovertuiging te mogen uiten onvermijdelijk inbreuk maakt op de gevoelens van anderen, die menen het recht te hebben van dergelijke uitingen verschoond te blijven’. Als we iedere uiting van religie onvermijdelijk als een inbreuk op de gevoelens van anderen gaan beschouwen en daar dan aan toevoegen dat die anderen een recht hebben om van die uitingen verschoond te blijven, dan is het einde wel een beetje zoek: je mag wel een religie aanhangen, zolang iemand anders er maar niets van merkt.
Wij zijn namelijk zo ontzettend tolerant in Nederland.

2 M.J. Hoogendoorn 11/04/2011 om 16:15

@Jan Peter Loof

Dat is inderdaad opmerkelijk. Isaiah Berlin signaleerde al in zijn `Two Concepts of Liberty` dat ´vrijheid van´ op twee manieren geïnterpreteerd kan worden, namelijk de vrijheid om zonder belemmeringen zijn potentieel te kunnen realiseren (positieve vrijheid) en het recht om gevrijwaard te blijven van enig verschijnsel (negatieve vrijheid).

De kantonrechter lijkt vrijheid van godsdienst hier uit te leggen als (ook) een recht om van godsdienstuitingen gevrijwaard te blijven. Ik vraag me af of dat de juiste interpretatie is in een land waar iedere stad een grote kerk in het centrum heeft, die ´s zondags op luidruchtige wijze de gelovigen ter kerke noodt.

Volgens het EVRM omvat de vrijheid van godsdienst in elk geval de vrijheid om “zowel in het openbaar als privé zijn godsdienst te belijden of overtuiging tot uitdrukking te brengen (…) in praktische toepassing ervan en in het onderhouden van geboden en voorschriften.”

Zou deze kantonrechter ook menen dat de in het EVRM in één adem met de vrijheid van godsdienst genoemde vrijheid van gedachte en geweten (mede) het recht inhouden om gevrijwaard te blijven van gedachten of van een geweten?

3 Caroline Raat 12/04/2011 om 08:07

Helemaal eens met de vorige reacties. Deze kantonrechter houdt er wel een zéér marginale redelijkheidstoets op na. Er is geen enkele manier inhoudelijk aan grondrechten of verdragen getoetst. Ook is niet uitgelegd waarom de uitspraak van de Commissie Gelijke Behan deling niet juist zou zijn. Alsof het hier een simpele schuldeiserszaak betreft;-)

Om de redenering van de rechter maar eens in extremo door te voeren: kennelijk moeten we dan zelfs maar alle kerken en moskeeën slopen. Stel je voor dat iemand vindt dat hij van de aanblik ervan gevrijwaard wenst te blijven. Deden Stalin en Ceausescu niet zoiets?

Het is overigens opvallend dat het schoolbestuur met een vordering beneden de 5000 euro naar de kantonrechter is gestapt. Dat mag natuurlijk wel, maar het lijkt er ook wel een beetje op (behalve dat kantonprocederen natuurlijk goedkoop is) dat men niet een uitspraak van een arrondissementsrechtbank wilde riskeren. Tegen de advocaat van het meisje met de hoofddoek zou ik willen zeggen: ga vooral in hoger beroep, dat is de moeite wel waard!

4 Rikki Holtmaat 13/04/2011 om 15:29

Inderdaad, deze kantonrechter heeft zich er wel heel gemakkelijk van af gemaakt e/o geeft geen blijk van enige kennis van relevante internationale en nationale wetgeving. Tijd voor een intesieve bijscholingscursus, zou ik zeggen!

Wat ik tot nu toe in de commentaren mis, is het feit dat we hier te maken hebben met een situatie waarin het uiten van de ene godsdienstige overtuiging (ic de Islamitische) botst met de uiting / vormgeving van een andere overtuiging (ic de katholieke). Dat is een heel andere context dan die waarin veel hoofddoek discussies zich momenteel afspelen, namelijk de vraag of het op die manier uiten van godsdienstige opvattingen zich zou verdragen met het onafhankelijke, neutrale of seculiere karakter van bepaalde instituties of situaties (bijv. het dragen van een hoofddoek in overheidsdienst). Wat hier aan de orde is, is dat de ene godsdienst de andere godsdienst niet verdraagt. Opmerkelijk is het argument, aangevoerd door het Don Bosco College (zie laatste zin v.h. verweer) dat “de schoolgemeenschap unaniem tot de conclusie is gekomen dat de katholieke grondslag van de school niet verwezenlijkt kan worden indien binnen de school uitingen van een ander geloof getolereerd worden.” Dat is me nogal wat! Het katholicisme als enige ware geloofsleer… alle andere geloofsleren mogen binnen de muren van de school niet worden geuit. Je kunt je afvragen hoe de school een dergelijk ‘beleid’ dan wil / kan gaan handhaven. Wat zijn precies ‘uitingen van een ander geloof’? Kan er dan ook geen protestante docent meer werken die misschien op een aantal (ethische / normatieve) punten ‘afwijkende’ opvattingen heeft. En wat te denken van een atheistische docent? Of van een homoseksuele docent? Wat te denken van een docente die ongehuwd samenwoont, of van een leerlinge die voorbehoedmiddelen gebruikt of die een abortus ondergaat? Mag allemaal niet van Rome, dus zou de school de vrijheid moeten hebben om al deze mensen er dan maar uit te bonjouren??
De Zaandamse kantonrechter geeft met deze uitspraak alle ruimte aan een schoolbestuur dat in wezen zegt intolerantie als centraal punt van het beleid te hebben.

5 RK 14/04/2011 om 10:06

Een kanttekening bij Holtmaat: m.b.t. docenten, art. 5 AWGB is relevant:

de vrijheid van een instelling op godsdienstige of levensbeschouwelijke grondslag om eisen te stellen, die gelet op het doel van de instelling, nodig zijn voor de vervulling van een functie, waarbij deze eisen niet mogen leiden tot onderscheid op grond van het enkele feit van politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid of burgerlijke staat;

Onderscheid op grond van godsdienstige of levensbeschouwelijke gezindheid is gewoon toegestaan. Er hoeft dan inderdaad geen docent o de school te werken die van de school afwijkende opvattingen heeft. En een homoseksuele docent (die dus praktiseert), en een docente die ongehuwd samenwoont, zouden die de opvattingen van de Rome-school onderschrijven?

6 RK 14/04/2011 om 10:09

Het moet natuurlijk art. 7 AWGB zijn:
de vrijheid van een instelling van bijzonder onderwijs om bij de toelating en ten aanzien van de deelname aan het onderwijs eisen te stellen, die gelet op het doel van de instelling nodig zijn voor de verwezenlijking van haar grondslag, waarbij deze eisen niet mogen leiden tot onderscheid op grond van het enkele feit van politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid of burgerlijke staat.

7 G.Deckzeijl 17/04/2011 om 11:21

De discussie over de VLAG van de islam heeft niet alleen m.i. veel te lang geduurd. Dat 15-jarige kind droeg eerst geen hoofddoek en daarna wel. Niemand opgevallen? Meer hierover op de volgende webpagina.
http://www.hetvrijevolk.com/?pagina=12950
Het moet nu voor iedereen duidelijk zijn dat in het westen geen wet of verdrag te vinden is waar letterlijk in staat, dat moslimvrouwen het recht hebben het hoofdhaar aan het zicht te ontrekken. Dergelijke “rechten” zijn verzonnen!

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: