Hoofddoekjesverbod overleeft hoger beroep

door GB op 07/09/2011

in Haagse vierkante kilometer, Rechtspraak

Post image for Hoofddoekjesverbod overleeft hoger beroep

Het Don Bosco College heeft het hoofddoekverbod in hoger beroep overeind weten te houden. Mij lijkt slechts een vraag relevant: hoe krijgt een school het voor elkaar om een algemeen hoofddekselverbod te verkopen als de verwezenlijking van een katholieke grondslag? De RKK toont immers wekelijks bonte liturgische verkleedpartijen, inclusief allerhande merkwaardige hoofddeksels. Dat mag dus allemaal niet meer in Volendam. De paus moet op het Don Bosco zijn mijter afzetten afzetten, uit respect voor de katholieke grondslag. Zo’n verhaal hou je niet overeind, denk je dan.

Toch wel. Waarom? De kern van het antwoord zit in deze overweging van het hof:

Voldoende aannemelijk is geworden dat die eis inderdaad door de Stichting nodig wordt geacht voor de verwezenlijking van de godsdienstige grondslag van het College. Bijzondere omstandigheden om niet bij dit oordeel van de Stichting te blijven, zijn niet gesteld en er is ook niet van gebleken. Dit betekent dat de Stichting de vrijheid had de eis inzake de hoofddoek te stellen.

Erger nog dan het optreden tegen een school die zijn grondslag merkwaardig gebruikt, vindt het hof kennelijk het treden in de vraag wat nog serieus als het verwezenlijken van een katholieke grondslag telt. Als de school zegt zijn grondslag te verwezenlijken, zo overweegt het hof, dan moeten er ‘bijzondere omstandigheden’ zijn op basis waarvan de rechter daar dan nog aan zou mogen komen. Helaas geeft het hof niet aan wat dan telt als een bijzondere omstandigheid.

In dit standpunt van het hof valt de zogenaamde ‘interpretatieve terughoudendheid’ te herkennen die de rechter wel vaker laat zien als hij uitgedaagd wordt om zich inhoudelijk met godsdienst bezig te houden. Recent nog corrigeerde de Hoge Raad het Haagse hof, omdat dat twijfel had gezaaid over de vraag of het vrouwenstandpunt van de SGP eigenlijk echt wel bij het gloof van de mannenbroeders hoorde. De rechter is volgens de Hoge Raad niet bevoegd voor dat soort inhoudelijke geloofsuitspraken. Als iemand er zelf in gelooft, dan heeft de rechter in beginsel te accepteren dat inderdaad sprake is van geloof.

Uiteraard zit er een grens aan de interpretatieve terughoudendheid van de rechter. Het kan ook te gek worden. Een bordeel dat zichzelf als Zusters van St. Walburga presenteerde werd het beroep op de godsdienstige status ontzegd. Onder andere omdat ‘uit het proces-verbaal niet bleek dat bij de als zusters optredende vrouwen of bij hun betalende klanten enige verhoogde religieuze ervaring was waar te nemen.’ Zo evident als in dit voorbeeld wordt er door Don Bosco geen misbruik gemaakt van het begrip godsdienst. Er valt namelijk wel degelijk iets voor te stellen bij een katholieke school die geen hoofddoekjes wil.

De interpretatieve terughoudendheid van het hof is in ieder geval een stuk beter te verteren dan de absurde overweging van de kort geding rechter dat een hoofddoek ‘onvermijdelijk inbreuk maakt op de gevoelens van anderen die menen het recht te hebben van dergelijke uitingen verschoond te blijven’. Bovendien werkt de terughoudendheid van de rechter om te beoordelen wat nog als geloof mag tellen twee kanten op. Het meisje heeft haar hoofddoek inmiddels weer afgedaan, en dat legt rechter ook niet in haar nadeel uit.

Toch blijf ik in dit geval volhouden dat de interpretatieve terughoudendheid jegens de school te ver gaat. De vraag was immers niet of het verbieden van hoofddoekjes bijdraagt aan de verwezenlijking van de katholieke identiteit van de school, maar of het algemene verbod op hoofddeksels dat doet. En dat laatste kan volgens mij op geen enkele wijze worden volgehouden.

{ 21 reacties… read them below or add one }

1 RK 07/09/2011 om 08:27

GB,
Waaruit maak je op: “De vraag was immers niet of het verbieden van hoofddoekjes bijdraagt aan de verwezenlijking van de katholieke identiteit van de school, maar of het algemene verbod op hoofddeksels dat doet”?

2 GB 07/09/2011 om 10:42

@ RK
Uit de formulering van het verbod en uit het verhaal van de rector.

3 RK 07/09/2011 om 11:05

GB,
Waarom is die formulering en dat verhaal relevant voor wat de juridische vraag is? Juridisch lag toch alleen de vraag voor of het hoofddoekverbod bijdraagt aan de verwezenlijking van de katholieke identiteit van de school?

4 PB 07/09/2011 om 11:13

@RK. De School had volgens mij geen specifiek hoofddoekverbod, maar een algemeen hoofddekselverbod. Het beste verweer is altijd het identiteitsverweer. Daarom draaide de school het algemene verbod tot een specifiek verbod gebaseerd op de godsdienstige grondslag. Blijkbaar met succes.

5 RK 07/09/2011 om 11:32

PB,
De ‘draai’ betrof dan alleen het hoofddoekverbod. En de vraag over dat verbod lag dus voor, niet het algemene hoofddekselverbod. Toch?

6 RK 07/09/2011 om 19:19

GB en PB, ter onderbouwing dat de vraag was of het verbieden van hoofddoekjes bijdraagt aan de verwezenlijking van de katholieke identiteit van de school, en niet dat het algemene verbod op hoofddeksels dat doet:

“De reden van het niet toestaan van hoofddoeken betreft het oordeel van de Stichting dat de katholieke grondslag van de school niet verwezenlijkt kan worden indien binnen de school uitingen van een ander, niet katholiek, geloof getolereerd worden, terwijl dergelijke uitingen volgens de Stichting ook niet stroken met de eis dat leerlingen de katholieke grondslag van de school moeten respecteren of onderschrijven. Dat uitingen van het islamitische geloof niet zijn toegestaan, laat onverlet dat leerlingen die dat geloof huldigen, zolang dat onzichtbaar is, welkom zijn, al wordt hun handelingsvrijheid, ten aanzien van zichtbare handelingen, beperkt; het College wil dat uitsluitend het katholieke geloof zichtbaar wordt uitgedragen.” (rov. 2p (Feiten))

7 PB 07/09/2011 om 20:54

Ik heb er ook geen probleem mee. Van mij mogen hoofddoekjes verboden worden op alle scholen als het schoolbestuur, ongeacht de grondslag, daarvoor kiest. Als je het niks vindt, ga je naar een andere school, richt je een eigen school op, of kies je ervoor je kinderen thuisonderwijs te geven.

Bij het lezen van de uitspraak viel mij gewoon op dat er oorspronkelijk gewoon een hoofddeksel verbod was, maar dat zij al redelijk duidelijk hadden dat ze ook geen hoofddoekjes wilden vanuit katholiek opzicht. Bij het gesprek in september geloof ik hadden ze dit ook wel mondeling gezegd tegen de dame. Maar in maart 2011 werd het pas een echt officiele regel. Nou ja… Je mag natuurlijk ook je regels wijzigen.

8 RK 07/09/2011 om 21:14

PB, je mist het punt. GB stelde in zijn stuk: “De vraag was immers niet of het verbieden van hoofddoekjes bijdraagt aan de verwezenlijking van de katholieke identiteit van de school, maar of het algemene verbod op hoofddeksels dat doet.” Volgens mij klopt dat niet. Zoals ik met het geciteerde uit de uitspraak meen te onderbouwen, was de vraag wel of het verbieden van hoofddoekjes bijdraagt aan de verwezenlijking van de katholieke identiteit van de school, en was de vraag niet of het algemene verbod op hoofddeksels dat doet.

9 GB 08/09/2011 om 10:47

@RK De door jou geciteerde wens van het College om alleen het zichtbaar uitdragen van het katholieke geloof te accepteren, strookt naar mijn idee niet met de formulering van de regel in combinatie met de toelichting daarop door de rector gegeven.

10 RK 08/09/2011 om 11:41

GB, ja dat klopt, maar dat laat onverlet dat de juridische vraag slechts was of het verbieden van hoofddoekjes bijdraagt aan de verwezenlijking van de katholieke identiteit van de school. De juridische vraag was niet of het algemene verbod op hoofddeksels dat doet, zoals jij stelt.

11 GB 08/09/2011 om 11:48

Wat vind jij een ‘juridische vraag’ dan? Ik heb het trouwens over ‘de vraag’.

12 RK 08/09/2011 om 13:15

GB, de vraag was, de vraag die voorlag bij het hof i.e. de juridische vraag, of het toestaan van hoofddoeken het verwezenlijken van de katholieke grondslag van de school in de weg staat, cf rov. 2p (Feiten). De vraag was niet of ook andere hoofddeksels het verwezenlijken van de katholieke grondslag van de school in de weg staat.

13 Joep 09/09/2011 om 10:11

RK, dat was idd de stelling van het Don Bosco (in vraagvorm). Wat GB bedoelt (denk ik) is dat uit de feiten zo’n specifiek verbod niet is op te maken. Het hof heeft dus de verkeerde vraag beantwoord, door onvoldoende waarde toe te kennen aan verscheidene voorliggende feiten.

14 PB 09/09/2011 om 10:40

Volgens mij waren de feiten een beetje vaag. De regel was mondeling aan het meisje medegedeeld, maar bestond pas later schriftelijk…. Het was ontwikkelend beleid. Tja.. wat doe je dan. Ik bedoel, je moet als school de mogelijkheid hebben van beleid te veranderen door te beslissen geen hoofddoekjes meer te willen. Volgens mij vond de rechter het niet zo zinvol hierover te zeuren.

15 GB 09/09/2011 om 11:14

Eens met Joep

16 RK 09/09/2011 om 11:41

Joep en GB, als het hof de verkeerde vraag beantwoordt dan heeft de school het toch niet voor elkaar gekregen om een algemeen hoofddekselverbod te verkopen als de verwezenlijking van een katholieke grondslag? De school heeft het dan toch alleen voor elkaar gekregen om het hoofddoeklverbod te verkopen als de verwezenlijking van een katholieke grondslag?

17 GB 09/09/2011 om 12:10

Als ik jou een knol verkoop met de aanprijzing dat het om een citroen gaat, ben ik er dan in geslaagd jou een knol of een citroen te verkopen?

18 JAdB 09/09/2011 om 12:31

Misschien wel allebei. Tenzij je natuurlijk gedwaald hebt omtrent het gekochte. Dan zou je zelfs nog kunnen beweren dat je dacht een appel of een peer te kopen.

19 RK 09/09/2011 om 12:52

GB en JadB, maar er is geen citroen aangeprezen.

Dit is aangeprezen (rov. 2p (Feiten)): “Vanaf 2005 zijn geen hoofdbedekkingen meer toegestaan. De reden van het niet toestaan van hoofddoeken betreft het oordeel van de Stichting dat de katholieke grondslag van de school niet verwezenlijkt kan worden indien binnen de school uitingen van een ander, niet katholiek, geloof getolereerd worden, terwijl dergelijke uitingen volgens de Stichting ook niet stroken met de eis dat leerlingen de katholieke grondslag van de school moeten respecteren of onderschrijven.”

Niet het algemeen hoofddekselverbod is aangeprezen als zijnde ter verwezenlijking van de katholieke grondslag.

20 JAdB 09/09/2011 om 14:48

Die aanprijzing wordt uitdrukkelijk bestreden door eiser. Zie rechtsoverweging 3.6, onder d en verder.

21 RK 09/09/2011 om 15:08

JAdB, ja, nou en? Dat pleit toch niet voor GB’s stelling en tegen de mijne?

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: