Ineke van Gent laat zich het bos insturen

door GB op 26/05/2011

in Haagse vierkante kilometer

En weer wint Rutte op punten. Dit keer in het dossier over het Koninklijk Huis. Niet alleen is Pierre Heijnen het hok van de Oranjeverenigingen weer in geglibberd (‘als Rutte mooier schrijft dan Wim Kok, dan trek ik mijn keutel weer in’) maar er wordt terloops een neteligere kwestie afgedaan. In de nadagen van Balkenende klungelde Willem-Alexander nogal met vakantiehuizen, investeringen en ander jetset-gedrag. Dat leverde toenemende ergernis op in de Tweede Kamer, die dat afwentelde op het hoofd van Balkenende. Die had wel wat beters te doen en schoot de vluchtheuvel van de Raad van State op. De onderkoning moest maar eens ‘voorlichting’ geven over hoe het nu zat met de privé sfeer van de Oranjes.

Dan moet je net Herman Tjeenk Willink hebben. Die ging er even goed voor zitten, pakte zijn Oranje potlood en schreef mooie volzinnen, zoals: ‘Gezamenlijk staan wetgever, bestuur en rechter voor de taak inhoud te geven aan de democratische rechtsstaat. Daarvan is de Koning het symbool. Hij representeert niet alleen het bestuur, maar ook de wetgever en de rechter.’

Maar daar ging het natuurlijk niet om. Mocht Ineke van Gent zich bemoeien met de investeringen van de kroonprins en met zijn vakantiehuis? Nee, wordt langzaam duidelijk in de rollende zinnen uit de voorlichting. De privesfeer van de koning moet gerespecteerd worden, en dat geldt te meer voor leden van het koninklijk huis die geen koning zijn. Investering van het eigen vermogen is in beginsel prive. Het feit dat het in de openbaarheid is gekomen maakt niet dat het openbaar belang er meteen mee gemoeid is. Dat er beveiliging op staatskosten nodig is (zoals bij het vakantiehuis) ook niet.

De minister-president moet dan ook weigeren in te gaan op vragen over de privésfeer. Sterker nog: het parlement mag ze eigenlijk niet stellen. Bij de huldiging van een Koning zweren parlementariers ‘alles te zullen doen wat goede getrouwe Staten-Generaal schuldig zijn te doen.’ Dat brengt in de ogen van Tjeenk Willink ‘mee dat de leden van de Staten-Generaal bij het activeren van de inlichtingenplicht ook oog moeten houden voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de Koning (en de leden van het koninklijk huis).’

De winst van Rutte zit nu vooral hierin dat hij deze netelige kwestie heeft verscholen achter de veel wezenlijkere vragen over de rol van de Koningin in de regering. En daar gaat de discusise nu over. Terwijl de kroonprins weer rustig naar alex.nl kan surfen. Of een vakantie kan boeken in Tripoli.

{ 6 reacties… read them below or add one }

1 WvdW 26/05/2011 om 10:47

Dat is inderdaad een buitengewoon merkwaardige passage in de voorlichting van de Raad van State.
Sinds wanneer is het in Nederland namelijk communis opinio dat een overheidsorgaan zich zonder meer kan beroepen op een grondrecht (bescherming van de persoonlijke levenssfeer)?
De brief van Rutte wordt helemaal raar als de RVD in het geheel wordt betrokken. Bij persoonlijke omstandigheden – zo schrijft Rutte – treedt de RVD op NAMENS de Koning. Ik dacht dat de RVD altijd handelde onder de ministeriële verantwoordelijkheid van de minister-president.

Zal wel oud staatsrecht zijn…

2 Joke Mizée 26/05/2011 om 17:26

@WvdW: Daar wringt ‘m nou net de schoen: in 2007 oordeelde de Raad van State dat noch de koningin noch het kabinet der koningin een bestuursorgaan is. Dat was in de zaak die de NPS had aangespannen n.a.v. een geweigerd verzoek om openbaarmaking van stukken. Daarmee zette de RvS, waar de koningin zelf voorzitter van is, een streep door een eerdere uitspraak van de Rechtbank van Amsterdam.

3 WvdW 31/05/2011 om 15:53

Maar een orgaan van de staat hoeft toch niet per se een bestuursorgaan te zijn?

De formele wetgever is ook geen bestuursorgaan, maar toch zeker een orgaan van de staat.

4 Joke Mizée 31/05/2011 om 19:31

Ik weet niet wat voor orgaan de koningin dan wel is, volgens de RvS, maar de redenering was als volgt: aangezien zij geen bestuursorgaan is, kan er geen sprake zijn van ‘”een goede en democratische bestuursvoering” in de zin van de WOB. En nu bevestigt HTW inderdaad dat het gaat om ‘de’ uitzonderingsgrond die de WOB kent, nl. privacy (meer specifiek persoonlijke beleidsopvattingen, privacy- en concurrentiegevoelige informatie). Zie http://tinyurl.com/3bpsb2u en http://nl.wikipedia.org/wiki/Openbaarheid_van_bestuur.

5 PvT 01/06/2011 om 13:42

@ WvdW
Volgens mij slaat de passage van het optreden van de RvD namens een lid van het Koninklijk Huis niet terug op de Koning. De Koning staat dan wel aan het hoofd van het Koninklijk Huis, maar de MP is verantwoordelijk voor al het handelen van de Koning, ook in optredens die niets met openbaar belang van doen hebben.
Er wordt m.i hier een onderscheid gemaakt tussen de voorlichting van de RvD indien het gaat om andere leden van het Koninklijk Huis, en dan wel indien hun handelen al dan niet het openbaar belang raakt. De ‘afgeleide’ ministeriële verantwoordelijkheid voor andere leden van het Koninklijk Huis is immers niet volledig. Treedt de RvD op in die gevallen waarin er geen sprake is van ministeriële verantwoordelijkheid voor de MP voor de overige leden van het Koninklijk Huis dan is het namens dat lid en niet de MP. (maar misschien heb ik het wel mis)
@ Joke: In beginsel valt de Koning(in) onder de reikwijdte van het bestuursrorgaanbegrip, zo stelde de Afdeling. De verwijzing naar de considerans brengen ze vervolgens in verband met de politieke verantwoordingsplicht(ogv de Wob). De Wob dient als een middel voor de burger om die ‘te activeren’. Volgens de Afdeling staat de onschendbaarheid van de Koningin er echter aan in de weg dat zij verantwoording aflegt. Volgens de Afdeling is een bestuursorgaan ogv de Awb slechts een orgaan in de zin van die wet als het ook verantwoording kan afleggen. Zodoende kan de Koning niet worden aangemerkt als bestuursorgaan. (wat je daar voorts ook van vinden kan)

6 WvdW 06/06/2011 om 13:23

@PvT en @ Joke
Sorry voor het met grote intervals reageren (heb niet altijd de beschikking over een goede internetverbinding).

Als de RVD optreedt namens leden van het Koninklijk Huis waarvoor geen verantwoordelijkheid bestaat, mag ik daarbij dan ook aannemen dat de RVD in die gevallen wordt betaald door deze leden van het Koninklijk Huis? Zo niet, dan ga ik ervan uit dat de RVD gewoon opereert onder de parpaplu van het ministerie van Algemene Zaken en dus onder de volledige verantwoordelijkheid van de minister-president.

Wat betreft het hele punt van het al dan niet bestuursorgaan zijn… Ik vind het altijd een beetje lastig als een typisch staatsrechtelijk onderwerp weer eens wordt verbestuursrechtelijkt. Los van de vraag of de Wob van toepassing is, zou ik zeggen dat de Koning een in de Grondwet verankerd orgaan van de Staat der Nederlanden (zelfs ook van het Koninkrijk der Nederlanden) is en dat het vreemd is om aan een orgaan van de staat grondrechten toe te kennen. We kennen de formele wetgever ook geen grondrechten toe (en ik ga ervan uit dat het ‘Weduwe Rost van Tonningen’-arrest toch echt een uitglijder was).
Je kunt je alleen nog afvragen of je onderscheid moet maken tussen het ambt ‘Koning’ en de persoon die dat ambt vervult. Aangezien dat ten aanzien van ’s Konings onschendbaarheid niet gebeurt, concludeer ik uiteindelijk dat dat voor de verantwoordelijkheid ook niet voor de hand ligt 😉

Reactie achterlaten

{ 2 trackbacks }

Vorige post:

Volgende post: