Inside Job

door PWdH op 23/05/2011

in Recensies

Het oplaaien van de Griekse schuldencrisis toont hoeveel verlies er na de kredietcrisis nog moet worden genomen, zowel door de publieke als de private sector. In de bakermat van de crisis, de VS, is dat uiteraard niet anders. Afgezien van de enorme staatsschuld en voortdurende tekorten op de betalingsbalans, worstelen hypotheekbanken daar nog altijd om te overleven.

Onlangs verscheen Inside Job, een documentaire waarin de oorzaken van de kredietcrisis nog eens onder de loep worden genomen. Heel veel nieuws brengt zij niet: vooral de waanzin in de Amerikaanse financiële sector wordt nog eens stevig in de verf gezet. De onvoorstelbare beloningen, het divagedrag als het aanleggen van een privélift om geen personeel tegen te komen, het schaamteloos speculeren tegen producten die voor veel geld aan de klant zijn aangesmeerd. Hiermee geconfronteerd vraagt de enkele bankier, lobbyist of bijklussende wetenschapper die zich wél liet strikken voor een interview zenuwachtig of de camera nu even uit mag.

Veel naming en shaming dus: Inside Job is meer een pamflet dan een documentaire. Doordat er ook veel aandacht is voor de korte lijnen tussen financiele sector, politiek en wetenschap, wordt de kredietcrisis met terugwerkende kracht zelfs zo ongeveer als één groot complot van een gelegaliseerde roversbende gepresenteerd. Dat lijkt enigszins overdreven, evenals de suggestie dat op Wall Street behalve luxe lunches standaard drugs en prostituees op het menu stonden. Dat de kredietcrisis wellicht te vermijden was geweest, althans in deze omvang (wanneer bijvoorbeeld de onder Reagan ingezette deregulering achterwege was gebleven) wil nog niet zeggen dat er bewust op aangestuurd werd. Wel is het zo dat de verstrengeling van financiële sector, politiek en wetenschap weinig hoop geeft voor veranderingsgezindheid na de crisis. De overgebleven banken in de VS zijn bovendien machtiger dan ooit. Ze zijn nog altijd too big to fail, ze hebben toegang tot goedkoop krediet en een van de sterkste politieke lobbies.

Wat is er in ons land eigenlijk veranderd na de crisis? We zijn van vier terug naar drie grote banken, zij het dat ABN Amro het grootste deel van de internationale activiteiten is kwijtgeraakt in de nasleep van de overname door het bankentrio en ING splitsing van haar verzekerings- en bankactiviteiten voorbereid. De macht van de Nederlandse bankenlobby zou kunnen worden afgeleid uit het feit dat van re-regulering nauwelijks sprake is en voorzover het er is, het in vrijblijvende en zelfbedachte ‘codes’ bestaat. De ING kwam weliswaar terug van toegekende bonussen, maar slechts na grote publieke verontwaardiging en dreigtweets van Jan-Kees de Jager.

Nu de kredietcrisis pijnlijk duidelijk heeft gemaakt dat de systeembanken niet alleen in belangrijke mate een publieke taak vervullen, maar dat bovendien in laatste instantie de openbare kas instaat voor hun schulden, zou nadere wettelijke regulering (ter zake van de zeggenschap van aandeelhouders, verhouding nuts- en investeringsbankachtige activiteiten, kapitaalratio’s, beloningen) op zijn plaats zijn. Daarnaast wordt de Nederlandse kredietmarkt ontsierd door een al te grote hypotheekschuld. Hoewel het kabinet deze op papier ongemoeid laat, zijn inmiddels voorzichtige eerste stappen gezet met de maximering van hypothecaire leningen op 110% van de waarde van de woning en maximering van het ‘aflossingvrije’ deel daarvan op 50%. Het initiatiefvoorstel Koolmees-Schouten lijkt een goede en vooralsnog hoogst haalbare volgende stap. De laatste kan en zal het zeker niet zijn.

{ 4 reacties… read them below or add one }

1 WVDB 23/05/2011 om 22:52

Niet gehinderd door enige kennis van dit boek in het bijzonder, valt me op dat het nadenken over de financiële crisis doorgaans ophoudt bij symptoombestrijding.
De ‘excessen’ van Wall street blijken misschien vermakelijk leesvoer, de onderliggende oorzaak (goedkoop geld – zie de Taylor rule) komt vooralsnog onderbelicht aan bod me dunkt.
Reguleren van bankiersbonussen kan vanuit politiek oogpunt interessant zijn, jaloezie vormt een van de geijkte Madesoniaanse passions, als regulerende drijfveer vind ik dat persoonlijk wat minder. Let wel, ik denk dat een combinatie van factoren besproken moet worden. Maar meer toezicht en regulering als antwoord, daar pas ik voor. Dat is al te gemakkelijk. Twee punten: (a) er was al een hoop regulering en (b) ‘hindsight is 20/20’. Vele economen erkennen overigens dit probleem van kennis.
Misschien moet de overheid maar eens hard nadenken of centrale banken hun rol wel adequaat kunnen vervullen, gegeven de politieke druk/ambities. A fortiori of een geldsmonopolie in deze verregaande vorm wel voordelig is. Dit opiniestuk behelst m.i. wel een interessante piste.

2 WVDB 23/05/2011 om 22:56

Roberts (van Cafe Hayek, http://www.cafehayek.com/) heeft een zeer goede paper hierover http://mercatus.org/publication/gambling-other-peoples-money

uit de samenvatting “The increasing use of debt mixed with housing policy, monetary policy, and tax policy crippled the housing market and the financial sector. Wall Street is not blameless in this debacle. It lobbied for the policy decisions that created the mess.”
Het is dus minstens een verhaal van wederzijdse beinvloeding.

3 PWdH 24/05/2011 om 08:27

@WVDB: het gaat om een documentaire. En overigens denk ik dat het én én is: en regulering van banken en aanpassing monetaire politiek. Onderdeel van minder goedkoop geld is in Nederland strengere regulering van hypotheekverstrekking, als gezegd.

4 Joost 03/08/2011 om 00:21

Meest rakende uitspraak in de documentaire vind ik van een ingenieur. Ik citeer niet, maar geef even de strekking aan: als ingenieurs proberen we bruggen te bouwen,we proberen dingen beter te maken, beter te doen, mooier te maken, etc. Ingenieurs zoals wiskundigen hebben naar de financiele constructies gekeken en zagen hoe slecht de financiele constructies zijn: gebaseerd op hebzucht, weglopen voor verantwoordelijkheid en korte termijn denken. Hoe is het mogelijk dat de ‘financiele bad guy’s’ van de documentaire de hogere waarden hebben losgelaten? Ik stel voor dat al die gasten hun geld aan de hongersnood in Afrika geven en in therapie gaan!!!

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: