‘Jezus redt’ op je dak

door GB op 15/07/2010

in Grondrechten, Rechtspraak, Uitgelicht

Post image for ‘Jezus redt’ op je dak

De kwestie haalde reeds de landelijke pers: Joop van Ooijen schilderde in grote letters ‘Jezus redt’ op zijn dak en kreeg met de gemeente aan de stok. De gemeente zag er een welstandprobleem in en verplichtte van Ooijen om zijn dak te ontdoen van de letters. Deze weigerde en beriep zich op de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst en procedeerde tot aan de Raad van State. Alle reden om de argumentatie van de Afdeling te bestuderen.

De gemeente beriep zich een ‘welstandsexces’, zoals ze die in hun eigen Welstandsnota op basis van de Woningwet hadden staan. Het moet dan gaan om ‘een buitensporigheid in het uiterlijk die ook voor niet-deskundigen evident is’. In de orakeltaal van een welstandscommissie is dat hier het geval, gezien ‘de toepassing van felle of contrasterende kleuren, het extreme contrast tussen de bestaande dakpannen en de aangebrachte witte dakpannen en een te grove inbreuk op wat in de omgeving gebruikelijk is, nu in deze omgeving hellende daken veelal gedekt zijn met matte keramische dakpannen in hun natuurlijke, traditionele kleurstelling (donkere grijstinten).’ Daar valt weinig tegenin te brengen (anders dan de vraag of ze in Giessenlanden geen grotere problemen hebben) zodat het de vraag is of hier grondrechten in het geding zijn en of die geschonden worden.

De Afdeling vindt dat de vrijheid van menigsuiting in het geding is maar oordeelt dat welstandsvoorschriften in zijn algemeenheid de ‘prevention of disorder’ kunnen dienen, zoals bedoeld in artikel 10 lid 2 EVRM. In casu valt de inmenging ook wel mee: hij is niet gericht op de inhoud, en een kleiner lettertype, minder constrasterende kleuren of een alternatieve plek op het onroerend goed blijven mogelijk. Het college had namelijk desgevraagd aangegeven dat het echt alleen om deze specifieke situatie ging. Op een vergelijkbare manier gaat de Afdeling om met de vrijheid van godsdienst: ook die is van toepassing, maar niet op de inhoud gerichte welstandsbeperkingen die dak-evangelisatie niet in zijn geheel onmogelijk maken moeten gesteld kunnen worden.

Op zich is de redenering van de Afdeling uit het boekje. Met één aarzeling: redelijke eisen van welstand, waaronder het verbod op een welstandsexces, dienen in zijn algemeenheid de ‘prevention of disorder’. Maar misschien had in dit geval wel wat indringender getoetst kunnen worden of dat hier ook echt aan de orde was. Dat had mogelijk tot een wat directere afweging tussen de vrijheid van meningsuiting en de welstand kunnen leiden. Die wordt nu namelijk een beetje omzeild, omdat de excessenregeling duidelijk niet bedoeld is als een afweging tussen dak-evangelisatie en bermlandschap.

{ 9 reacties… read them below or add one }

1 Frits Burghardt 16/07/2010 om 11:26

En er zou helemaal niets aan de hand zijn geweest als beide partijen zich niet zo steil hadden opgesteld.
Voor het overige: in mijn woonplaats, een middelgrote stad in het Noorden des lands, mag ik ook niet zomaar een tekst op mijn dak zetten. Daar moet een ontwerp vooraf ingediend, beoordeeld, waar nodig aangepast en dan afgekeurd dan wel goedgekeurd worden. Ik wil aannemen dat de gemeente Giessenlanden volgens hetzelfde principe te werk gaat. Dat gaat naar mijn idee niet tegen eigendomsrechten, vrijheid van meningsuiting en godsdienstvrijheid in.

2 JU 16/07/2010 om 14:47

Twee dingen vielen mij op. Ten eerste dat de Afdeling bij de bespreking van 6 Gw dezelfde (op de verspreidingsjurisprudentie gebaseerde) redenering volgt als bij artikel 7. Ik zag dat zelf nog niet eerder.

Daarnaast vroeg ik mij af of de Afdeling de stelling dat zich kennelijk niet zo bijster veel mensen hebben gestoord aan het dak niet wat al te makkelijk van tafel veegt. Dat is volgens de Afdeling helemaal geen criterium. De redenering daarvoor is als volgt: witte dakpannen wijken af van grijze. Iedereen heeft grijze dakpannen, dus dat is mooi. En wit dus niet. En daarom is het hebben van witte dakpannen een buitensporig exces in de wondere wereld van de welstand. De Afdeling zegt in feite dus dat het hebben van witte dakpannen lelijk is ómdat daarmee afgeweken wordt van gebruikelijke dakpannen. Maar dan is de stelling dat mensen toch ook aardigheid kunnen hebben in de witte dakpannen (of er in elk geval geen bezwaar tegen hebben) is toch wel relevant? Het gaat toch immers om welstand? Om wat mooi en lelijk is? Niet alleen maar om wat afwijkt. Of moeten we nu gaan vrezen voor afschaffing van de kunst (dát zou nog eens rechtsvorming zijn…)? Ik begrijp best dat de Afdeling zich niet wil mengen in allerhande welles-nietes discussies over wat mooi en lelijk is, maar om nu alles wat sterk afwijkt te bestempelen als een buitensporige inbreuk op redelijke eisen van welstand, dat lijkt me wel wat kort door de bocht…

3 MN 19/07/2010 om 11:23

De uitspraak mist wat mij betreft overtuigingskracht. Het voornaamste argument van de gemeente en de Afdeling lijkt te zijn dat de witte dakpannen te veel opvallen (zie rov. 2.12.1-2.12.4). Een verbod op het gebruik van grote contrasterende letters op een dak komt toch wel verdraaid dicht in de buurt van een leesbaarheidsverbod, of in het vaste jargon “een algeheel verbod op het gebruik van een zelfstandig middel van verspreiding”. Ik vind het overigens onbegrijpelijk dat de Afdeling in 2.12.4 in twijfel lijkt te trekken of het aanbrengen van teksten op onroerende zaken een zelfstandig middel van verspreiding is.
De uitspraak leunt sterk op de EVRM-systematiek, en veronachtzaamt de unieke bescherming die vooral art. 7 Grondwet biedt. Ik ben onbekend met de EHRM-jurisprudentie, maar vast staat dat de stiefkindbehandeling die de Afdeling heeft gegeven aan ons eigen grondwettelijk recht door het EHRM niet kan worden gerepareerd.

4 M.J. Hoogendoorn 20/07/2010 om 11:32

Bij ‘prevention of disorder’ denk ik eerder aan straatschenderij of een volksoproer dan aan een voorbijfietsende recreant die in theorie “hemeltje” zou kunnen denken.

Zie ik het juist op Google Maps, dan ligt de boerderij een halve kilometer buiten de bebouwde kom en heeft slechts één buur uitzicht op de litigeuze tekst. Uit de uitspraak van de RvS haal ik niet dat deze geklaagd heeft. Dan zou de bescherming van de rechten van anderen wel van stal gehaald zijn.

Zelfs als men aan de hand van één arrest uit de oude doos bereid is aan te nemen dat schending van welstandsnormen -althans in Nederland- als ‘disorder’ zou kunnen worden aangemerkt, dan kan men zich inderdaad afvragen of hier wel de juiste balans gevonden is.

Het zou interessant zijn te weten of de gemeente de afgelopen periode ook streng heeft opgetreden tegen in het oranje gehulde buurten. Ook dat steekt nogal fel af tegen de matte grijstinten van ons bestuurlijke landschap.

5 Willem 22/07/2010 om 23:37

Wat een betutteling! Hebben die ambtenaren nu helemaal niks anders te doen? Laat die man lekker zin dak vol kalken en wie heeft daar nu echt last van? Kijk je toch lekker de andere kant op als je dat mooier vin! Echt een onzin verhaal met een dubbele bodem. Hier klopt geen …. van. En die welstand moet direct afgeschaft worden. Met dit soort gezeik schiet niemand wat op.

6 Gary Avercamp 23/07/2010 om 10:02

Los van de hele discussie over de reikwijdte van de vrijheid van meningsuiting: die man had gewoon een contra-advies moeten indienen waarin staat dat witte dakpannen weliswaar contrasterend zijn, maar daardoor juist vorm en kleur van het daklandschap benadrukken (alles in het kader van de welstandsnota). Het is namelijk helemaal niet relevant of mensen het dak mooi of lelijk vinden, maar wat iemand ervan zegt die gespecialiseerd is in toepassing van de redelijke eisen van welstand.

7 JU 23/07/2010 om 12:34

Ik weet niet of wat mensen vinden in dit geval zo irrelevant is. Volgens de excessenregeling in de Welstandsnota is sprake van een exces als sprake is van:

“(…) een buitensporigheid in het uiterlijk die ook voor niet-deskundigen evident is. Het gaat hierbij dus om zaken waaraan een groot deel van de mensen zich ergert.”

Bovendien lijkt de Afdeling uitsluitend het grote contrast tussen de witte en de grijze dakpannen in haar overweging te betrekken. Dat verschil in kleur kan ook een deskundige toch niet wegmasseren?

8 Rollo Greb 24/07/2010 om 22:52

Hoe grijs moet het wit van ‘Jezus redt’ worden wil er geen sprake meer zijn van een welstandsexces in Giessenlanden?

9 Rove (niet Karl) 30/08/2010 om 17:22

Nieuwe ontwikkelingen: “Jezus redt”, maar nu in ’t rood!

http://www.spitsnieuws.nl/archives/provinciaal/2010/08/jezus_redt_in_het_rood.html

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: