Kalverhouders

door GB op 19/01/2010

in Rechtspraak

Eind vorig jaar deed de Hoge Raad nog uitspraak in een zaak van kalvermesters tegen de staat. Aanleiding was de MKZ-crisis en de naar aanleiding daarvan uitgevaardigde vervoersverboden voor evenhoevigen. Kalvermesters bleven met volle stallen en daarbij behorende ‘welzijnsproblemen voor de kalveren’ zitten. De Staat besloot de beesten op te kopen, maar beperkte die regeling toen er meer mogelijkheden kwamen om de kalveren alsnog te slachten (de ‘slachtstromen’ kwamen weer gedeeltelijk op gang). De ‘slachtcapaciteit’ bleek echter onvoldoende, zodat de kalvermesters alsnog met hun aan welzijnsproblemen lijdende kalveren bleven zitten.

Ze claimden schade op grond van onrechtmatige overheidsdaad, daarin gelegen dat de Staat had nagelaten voor voldoende slachtgelegenheid in het gebied te zorgen. Daarbij richtten ze zich specifiek op het feit dat de Staat het – door het instellen van ‘corridors’ – voor twee grote slachthuizen mogelijk had gemaakt om voor de export te slachten. Dat is veel lucratiever, dus dat deden ze dan ook. Had de Staat dat niet gedaan, zo stelden de kalvermesters, dan hadden die grote slachthuizen uit arren moede wel de lokale kalveren van hun welzijnsproblemen afgeholpen.

Juridisch steunden de boeren op de stelling dat de minister om redenen van dierenwelzijn de bevoegdheid tot het instellen van de corridors niet had mogen gebruiken. Een en ander zou moeten worden afgeleid uit een zorgplicht voor de staat bij het bestrijden van de MKZ-crisis. De Hoge Raad ging daar niet in mee. Feitelijk zou er dan een extra vervoersverbod worden ingesteld om de problemen die ontstaan zijn als gevolg van een ander vervoersverbod op te lossen. Op die manier zijn vervoersverboden niet bedoeld.

De Hoge Raad kapittelt het hof verder ook nog op een ander punt:

3.6 Onderdeel 1.2 klaagt dat het hof bij zijn oordeel dat het instellen van corridors onrechtmatig is, ten onrechte uit het oog heeft verloren dat het instellen van corridors is geschied bij ministeriële regelingen (van 18 mei 2001 en 6 juni 2001). Daartoe wordt aangevoerd dat het hof kennelijk deze ministeriële regelingen onverbindend heeft geacht, zonder evenwel vast te stellen dat en waarom deze in strijd zijn met hogere regelgeving of algemene rechtsbeginselen.

De klacht slaagt. Het hof, dat in rov. 7 de vordering van [verweerster] c.s. heeft aangemerkt als gebaseerd op feitelijk handelen en nalaten van de Staat, heeft miskend dat aan het instellen van de corridors het karakter van materiële wetgeving toekomt en dat deze wetgeving door de rechter slechts aan hogere regelgeving en (met terughoudendheid) aan algemene rechtsbeginselen kan worden getoetst.

Het uitgangspunt van Pocketbooks II was dat het gewone onrechtmatige-daadsrecht integraal van toepassing is op de wetgevende functie van de overheid. Maar kennelijk mag de rechter in het geval van regelgeving niet toetsen aan één van de onrechtmatigheidscriteria, namelijk ‘wat volgens het ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt’, in casu de ‘zorgplicht voor het welzijn van de kalveren’. Feitelijk handelen van de minister kan wellicht wel onbetamelijk zijn en tot aansprakelijkheid leiden. Geen toetsing dus van regels aan maatschappelijke zorgvuldigheid (voor zover die te scheiden zijn de ongeschreven rechtsbeginselen.) Wel jammer dat de Hoge Raad dan niet explicieter aangeeft waarom dat niet zou mogen.

[Laatste alinea gewijzigd, met dank aan JAdB]

[Lezing van een collega: de overheid die als overheid optreedt ter behartiging van het algemeen belang (zowel feitelijk als regelgevend) is niet gebonden aan de maatschappelijke zorgvuldigheidsnormen, maar aan de speciaal daarvoor ontwikkelde abbb. Met andere woorden: de onrechtmatigheidscriteria voor overheidshandelen zijn toch anders; ook feitelijk handelen van de minister kan niet onzorgvuldig geoordeeld worden. Het nut van deze overweging van de Hoge Raad is dan niet anders dan dat in het geval van regelgeving terughoudendheid moet worden betracht.]

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: