Kamp lapt recht aan zijn laars

door Ingezonden op 17/06/2011

in Haagse vierkante kilometer

Het is zorgwekkend te constateren dat Minister Kamp van Sociale Zaken en Werkgelegenheid het Europees recht aan zijn laars lapt door minder Bulgaarse en Roemeense seizoensarbeiders in Nederland te laten werken in de tuinbouw. Kamp is zich hoogstwaarschijnlijk ervan bewust dat wat hij doet eigenlijk niet mag, maar voorlopig wel kan. Het duurt nog wel even voordat een rechter hem terugfluit; een hiaat in de rechtsbescherming van de tuinders.

Wat is er aan de hand? Roemenen en Bulgaren mogen nog geen gebruik maken van het vrije werknemersverkeer binnen de EU op grond van de overgangsregeling die Nederland bedong bij hun toetreding tot de EU. Zij mogen op grond van de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) alleen in Nederland werken als de tuinder voor hen een tewerkstellingsvergunning heeft aangevraagd bij het UWV en heeft verkregen. Kamp heeft aangekondigd per 1 juli het beleid voor de afgifte van die tewerkstellingsvergunningen voor seizoensarbeiders aan te scherpen. Vanaf die datum worden strengere eisen gesteld aan de inspanningen die de tuinders moeten verrichten om zogenaamd ‘prioriteitgenietend aanbod’ aardbeien te laten plukken. Dat betekent dat de tuinders werkzoekenden in Nederland en uit andere EU-lidstaten, zoals Polen, moeten werven. Pas als dat echt niet lukt kunnen ze een tewerkstellingsvergunningen krijgen voor Roemenen en Bulgaren. In de praktijk worden de aanvragen om tewerkstellingsvergunningen al strenger beoordeeld en worden de tuinders onder druk gezet het aantal aanvragen te beperken.

Op zich is er niets mee mis om werkgevers aan te moedigen om zoveel mogelijk Nederlandse werkzoekenden aan een baan te helpen. Dit moet echter niet gebeuren via de Wav; het beperken van afhankelijkheid van de bijstand moet via bijstandswetgeving. Het gebruik van de Wav hiervoor is in feite detournement de procedure. Hoewel de Wav als arbeidsmarktinstrument is bedoeld, vormt de bestrijding van illegale tewerkstelling de kern van deze wet. Erik de Bakker onderzocht migratieregels in de tuinbouw en concludeerde dat tuinders alleen maar cynisch worden van het overheidsoptreden in hun sector. De huidige acties van Kamp zullen ook eerder cynisme te weeg brengen en dan acceptatie. Uit mijn promotieonderzoek bleek dat in het verleden vaker tuinders moesten proberen dit ‘prioriteitgenietendaanbod’ in te zetten. Door de overheid zijn miljoenen aan belastinggeld verspild om dit arbeidsaanbod te mobiliseren voor de tuinbouw, met misschien vijf werklozen minder als resultaat. De Wav is een instrument van vreemdelingenbeleid, en werkt niet als instrument van arbeidsmarktbeleid. Uit het postuum gepubliceerde onderzoek van Cathelijne Pool dat de Europese versoepeling van regels in Nederland telkens gevolgd wordt door aanscherping van nationale regels; tegen beter weten in omdat de Europese interne arbeidsmarkt (vanaf 2014 met Bulgarije en Roemenië) een voldongen feit is. Kortom, wat Kamp wil – minder tewerkstellingsvergunning afgeven zodat Nederlandse werklozen aardbeien gaan plukken – gaat langs deze weg niet of moeizaam en slechts voor een korte periode lukken. Maar politiek gaat over de korte termijn, dus dat zal hem niet afschrikken.

Kamp heeft echter ook een juridisch probleem. Het veranderen van de criteria voor afgifte van die tewerkstellingsvergunningen is in strijd met een bepaling in de toetredingsverdragen tot de Europese Unie van Roemenië en Bulgarije. Deze landen zijn op 1 januari 2007 toegetreden en volgens het verdrag mogen de regels voor toelating van arbeidsmigranten niet strenger worden dan ze waren bij de ondertekening van het toetredingsverdrag in 2005. In 2005 golden er al afspraken met de land- en tuinbouworganisaties op grond waarvan volgens soepeler regels dan Kamp nu toepast, tewerkstellingsvergunningen werden afgegeven. Die werden toen vooral verleend voor Polen, maar ook voor Roemenen en Bulgaren. Door de regels aan te scherpen, lapt Kamp het toetredingsverdrag aan zijn laars.

Dit argument is door landelijke tuinbouw organisaties (LTO) ingebracht in een kort geding, maar ze zijn 29 april niet-ontvankelijk verklaard. Vorig jaar heeft de Hoge Raad namelijk beslist dat organisaties zoals LTO alleen ontvankelijk zijn als ze een eigen belang hebben. Er zijn vraagtekens te plaatsen bij deze inperking van het bestaande collectieve actierecht. In het bestuursrecht wordt een minder beperkt belanghebbende begrip gehanteerd als het gaat om de verdediging van collectieve belangen zoals hier door de tuinbouworganisaties. Het is jammer dat de burgerlijke rechter daar niet bij aansluit en een hiaat in de rechtsbescherming laat ontstaan. Nu moeten tuinders individueel naar de bestuursrechter stappen en wint Kamp een aantal weken tijd: precies de weken dat de aardbeien geplukt moeten worden.

Tesseltje de Lange, Universitair docent bestuurs- en migratierecht, UvA. Deze opinie verscheen tevens in Folia nr. 33 van dit jaar.

{ 8 reacties… read them below or add one }

1 Filip S. 17/06/2011 om 09:56

Ik vertrouw er volledig op dat de inschatting van mevrouw De Lange, dat het vinden van prioritair aanbod moeilijk zal gaan worden en de effecten daarvan minimaal zijn gebleken, volstrekt juist zijn. Ik ben het daarnaast hartgrondig eens met haar vaststelling dat de nieuwe beleidsregels van Kamp een overtreding zijn van de standstill-bepalingen uit het toetredingsverdrag.

Ik vind het echter moeilijker om hier detournement de procedure vast te stellen. De Wav is toch bij uitstek bedoeld om de arbeidsmarkt te reguleren, niet enkel gericht tegen illegale arbeid ? Niet voor niets dat de Wav zoveel aandacht schenkt aan ‘prioritair arbeidsaanbod’. Dat geeft Kamp dus wel degelijk de bevoegdheid het aanbod van vreemdelingen op de arbeidsmarkt te beperken (gerekend buiten het Europees verdrag), daarnaast kan hij d.m.v. de WWB werklozen harder aanpakken bij het zoeken van dit soort arbeid. Kamp maakt dus gebruik van de bevoegdheden uit beide wetten, hetgeen mij niet lijkt te leiden naar detournement de procedure. De twee wetten zijn namelijk geheel complementair aan elkaar.

2 Filip S. 17/06/2011 om 09:58

Overigens wil ik ook nog graag even opmerken dat ik het aardig vind het standstill-argument hier nu te lezen. Ik had die gedachte al, maar was nog niet te rade gegaan bij de primaire bronnen. Ik vind het wel opmerkelijk (en enigszins stuitend) dat blijkbaar bij veel van de volgers van dit beleidsterrein (pers en parlementariers) dit argument volstrekt onbekend was. Ik ben het in ieder geval nog niet tegen gekomen.

3 a.zecha 18/06/2011 om 17:39

Nu de gang naar de rechter voor individuele burgers door de rechtsstaat (geregeerd door een bestuur waarvan Kamp deel uitmaakt,) dreigt bemoeilijkt te worden, vereist een goed democratisch bestuur mijns inziens dat de toegang tot de rechter voor groepen burgers met een gezamenlijk belang wordt gefaciliteerd.

Dat nationaal/nationalistisch recht nu vóór Europees recht gaat hoort mijns inziens meer bij historische nationalistische “democratische ‘ rechtstaten.

a.zecha

4 NR 20/06/2011 om 13:48

@Filip S. Het gegeven dat u een argument pas op dit blog voor het eerst ziet wil niet zeggen dat het argument niet eerder (bijvoorbeeld op 28 april) gebruikt is:

De heer Van Hijum (CDA): “(…) En de laatste vraag: hoe verhoudt dit voorstel van de minister zich tot het «stand still»-principe op grond waarvan Nederland er in het kader van de toetredingsverdragen met Bulgarije en Roemenië aan gehouden is om regelgeving niet aan te scherpen?(…)”
TK 2010-2011, 29 407, nr. 127

Is er overigens sprake van nieuwe beperkingen wanneer een reeds bestaande wet wordt uitgevoerd? Er wordt i.c. geen vergunningsplicht ingevoerd (of vrijstelling daarvan ingetrokken). Kamp zegt daarbij niet dat er geen tewerkstellingsvergunningen meer mogen worden verstrekt aan Bulgaren en/of Roemenen (zonder Hongaars paspoort). Als (Z)LTO gelijk heeft wordt er geen prioriteitsgenietend aanbod gevonden en kunnen de Bulgaren en Roemenen alsnog aan de bak.

5 Filip S. 20/06/2011 om 16:52

@ NR

Ik heb mijn eigen reactie even bekeken en uw kritiek is in zoverre terecht dat mijn bijdrage veel aan duidelijkheid te wensen over laat.

Met ‘de media’ doelde ik eigenlijk voornamelijk op de grote geschreven media. Nou kan het best zijn dat dit argument ook daar links en rechts eens genoemd is, maar het is mij in zoverre niet opgevallen. Dat vond ik een gemis, maar ik heb natuurlijk niet de kennis van alles wat er hierover geschreven wordt.

Ten aanzien van de inhoud het volgende:
U stelt dat er wellicht geen sprake is van nieuwe beperkingen, maar van uitvoering van een reeds bestaande wet. Het toetredingsverdrag heeft het over ‘conditions in a more restrictive manner’. Daaruit volgt m.i. evident dat de vergunning op zwaardere wijze wordt beoordeeld en dus de condities/omstandigheden beperkter worden beoordeeld.

6 NR 20/06/2011 om 18:31

@Filip S. Ik ben blij dat ik u enigszins gerust heb kunnen stellen. Met ‘parlementariërs’ bedoelde u toch ook wel leden van de Tweede Kamer? Wat daar ook van zij, de inhoud is wat de aandacht verdient;

Het zal mij benieuwen hoe een Nederlandse (of zelfs Europese) rechter zich over deze kwestie zal uitspreken. Het lijkt mij terecht dat de discussie zich op dit punt toespitst en niet op het overige dat is aangedragen in de bovengaande column (Wav als instrument voor vreemdelingenbeleid aanmerken is buitengewoon merkwaardig, vrij verkeer van (Europese) personen is immers aan geen enkele restrictie onderhevig). Ik onderschrijf uw eerdere bespiegelingen over dit onderwerp (zij het dat het vinden van prioriteitsgenietend aanbod in de praktijk niet zo moeilijk blijkt te zijn, aangezien allerhande blikken Litouwers en Hongaarse Roemenen worden opengetrokken). Ik meen dat het standpunt van Kamp zich erin laat vertalen dat de regels niet veranderd zijn, maar dat hij er bij het UWV enkel op aandringt de regels toe te passen (in de procedure omtrent een tewerkstellingsvergunning). Misschien heb ik het standpunt van Kamp niet goed begrepen, of ben ik de materie omtrent standstillbepalingen niet voldoende machtig (beide in het geheel niet uitgesloten), maar zover strekt een dergelijke bepaling toch niet?

Casus 1: Minister roept al enige tijd op tot naleving/toepassing van wettelijke regels. Verdrag wordt ondertekend met standstillbepaling. Minister moet zijn oproep staken?

Casus 2: Wettelijke regels bestaan. Verdrag wordt ondertekend met standstillbepaling. Minister roept op tot toepassing van deze eerstgenoemde regels. Minister lapt verdrag aan zijn laars?

7 GB 20/06/2011 om 19:30

Casus 3: Er bestaat een specifieke bevoegdheid en een opdracht tot het maken van regels, maar dat is al jaren niet gebeurd. Verdrag wordt ondertekend met een standstill bepaling. Minister maakt de regels alsnog. Geen probleem?

8 a.zecha 26/06/2011 om 13:31

Na tweede lezing van het artikel hierna een tweede bedenking.
Om wildgroei van partijpolitieke taakuitvoeringen ten nadele van hardwerkende burgergroepen enigermate te temperen is het mijns inziens dienstig dat het EHMR meer armslag krijgt om politieke nationalistische rechtspraktijken en -wetten te leiden naar harmonisatie met het EVRM en andere door het parlement geratificeerde internationale mensen-, kinder- en burgerrechtenverdragen.
Een ruime armslag voor het EHRM zal mijns inziens door nationalistische ministers worden tegengewerkt en/of gedemoniseerd
a.zecha

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: