Kiezersgemak

door EB op 21/12/2016

in Varia

Post image for Kiezersgemak

In de meeste staten van de VS en in Groot-Brittannië moeten kiesgerechtigden die van hun stemrecht gebruik willen maken, zich van te voren als kiezer laten registreren. In Nederland is dat anders geregeld. Hier hoeven kiesgerechtigden zich niet vooraf aan te melden, maar krijgt iedereen van te voren een stempas thuisgestuurd. Een stempas is op de eerste plaats een officieel document waarmee de geadresseerde kan bewijzen dat hij gerechtigd is om aan de stemming deel te nemen. Maar de stempas heeft ook een tweede functie. Het is eveneens een uitnodiging om te komen stemmen. Op de stempas wordt vermeld voor welke verkiezing de geadresseerde kiesgerechtigd is, wanneer de stemming plaatsvindt en – als het goed is – welk stemlokaal zich in de nabijheid van de woning van de geadresseerde bevindt. Op die manier wordt geprobeerd het de kiesgerechtigde zo gemakkelijk mogelijk te maken. Maar vanwaar eigenlijk al die moeite?

Politicologen doen al jaren onderzoek naar de vraag waarom kiesgerechtigden gaan stemmen. Sinds eind jaren ’50 van de twintigste eeuw wordt in dergelijke onderzoeken algemeen aangenomen dat kiesgerechtigden een kosten-batenanalyse maken (Vgl. A. Downs, An Economic Theory of Democracy. New York: Harper & Brothers 1957. E.B. Fullmer, Early Voting: Do More Sites Lead to Higher Turnout? Election law journal Volume 14, Number 2, 2015). Hoe hoger de kosten, des te kleiner de kans dat iemand gaat stemmen. Onder de kosten wordt, simpel gezegd, alles begrepen wat een gang naar de stembus voor een kiesgerechtigde onplezierig kan maken. Moet de kiesgerechtigde zich voor elke verkiezing opnieuw registreren? Hogere kosten. Staat de kiesgerechtigde uren in een wachtrij voordat hij zijn stem mag uitbrengen? Hogere kosten. Neemt de stemprocedure veel tijd in beslag, bijvoorbeeld omdat het stembiljet erg ingewikkeld is? Hogere kosten. Enzovoorts. Door kiesgerechtigden automatisch hun stempas toe te sturen en de drempel om te gaan stemmen zo laag mogelijk maken, wordt aan kostenreductie gedaan. De kans dat kiesgerechtigden van hun stemrecht gebruikmaken wordt daarmee vergroot. Deze maatregelen hebben dus een positief effect op het opkomstpercentage.

Toch is er bij de aankomende Tweede Kamerverkiezing ook een groep kiesgerechtigden die iets minder wordt geholpen. Het zijn de Nederlanders die permanent in het buitenland verblijven. Zij moeten zich voor iedere verkiezing opnieuw als kiesgerechtigde laten registreren. Om hoeveel kiesgerechtigden het gaat is niet precies bekend. De schattingen lopen uiteen van 700.000 tot 1 miljoen, maar slechts 48.374 van hen hebben zich bij de vorige Tweede Kamerverkiezing als kiesgerechtigde laten registreren (Vgl. Kiesraad, Uitslag van de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer van 12 september 2012. Kerngegevens, p. 15).

Dit jaar hebben de beide Kamers van ons parlement echter het Wetsvoorstel permanente kiezersregistratie niet-ingezetenen aangenomen (34 384). Dat wetsvoorstel voorziet erin dat ook Nederlanders die permanent in het buitenland verblijven, straks geen extra moeite meer hoeven te doen om aan de stemming deel te mogen nemen. Stemmen wordt voor hen dus iets gemakkelijker. Dat zou een positief effect op de opkomst moeten hebben. Voor de Tweede Kamerverkiezing van 15 maart 2017 geldt evenwel nog, dat Nederlanders die permanent in het buitenland verblijven en hun stemrecht voor de Tweede Kamerverkiezing willen uitoefenen, zich vooraf als kiezer moeten registreren. Een dergelijk registratieverzoek moet uiterlijk op 1 februari 2017 zijn ontvangen door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente ‘s-Gravenhage.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: