LDZ: De circusact

door Ingezonden op 26/05/2015

in Haagse vierkante kilometer

Post image for LDZ: De circusact

In een parlementaire democratie als de Nederlandse heeft de politicus verplichtingen jegens de burger; in ruil voor iemands stem neemt de politicus het op zich de burger te vertegenwoordigen en diens belangen te behartigen. Met open blik, rechte rug en kin omhoog betreedt de politicus de politieke arena en trotseert daar allerhande beproevingen. Het is hem geraden – deze is hiertoe zelfs verplicht – zich niet gemakkelijk van zijn stuk te laten brengen, met alles rekening te houden! Er gebeurt namelijk nog al eens wat in de strijd om zeggenschap. De LDZ-fractie neemt daarom middels deze weg de gelegenheid, met betrekking tot het voorgaande, een biecht uit te spreken. Want zo lang als deze fractie al meegaat in de Nederlandse politiek, zo verrast was ze te zien dat de regering niet alleen regeert, maar deze taak bovendien combineert met de kunst van de acrobatiek. Met name haar in een (strak uitgevoerde) spagaat te zien, ontzette deze fractie. Nee, die zagen wij niet aankomen.

Zoals alom bekend wijst bij een spagaat een been naar voren en een been naar achteren en zijn de benen in elkaars verlengde. In lijn met deze methodiek doet de regering in het onderhavige wetsvoorstel een aantal voorstellen tot wijziging van het parlementaire bestel. In hoofdzaak heeft de regering een gedepolitiseerde senaat voor ogen die zich onderwerpt aan een aan hem toebedeelde, vastomlijnde taak. Enerzijds wil zij van de Eerste Kamer een herboren heroverwegingskamer maken wiens taak wordt toegespitst op het beoordelen van de kwaliteit van wetgeving –linkerbeen voor–, maar acht het anderzijds onnodig vast te leggen wat nou precies moet worden verstaan onder ‘kwaliteit’ –rechterbeen achter–. Daarmee ruimte latend voor een heel gamma aan interpretaties van dit begrip. Sterker nog, de regering laat in de Memorie van Toelichting op het wetsvoorstel weten dat ‘kwaliteit’ niet alleen een juridische inhoud heeft, maar ook “een bredere ethische en maatschappelijke” –rechterbeen nog een stukje verder naar achter–. Hoort u de NGP senatoren al roepen dat een anderszins loepzuiver wetsvoorstel van onaanvaardbaar lage ethische kwaliteit is? Laten we hopen van niet. Om van de Eerste Kamer te vragen een wetsvoorstel op ethische en maatschappelijke kwaliteit te beoordelen, is in wezen  haar vragen  een politieke opstelling te adopteren.

Maar er is meer. De regering wil ook de novelle verbannen uit de politieke praktijk. Allereerst dient de vraag te worden beantwoord hoe deze extra-constitutioneel gegroeide praktijk constitutioneel verboden zal worden. Noch het wetsvoorstel, noch andere documenten van regeringswege geven aanknopingspunten ter beantwoording van deze vraag. Daarnaast is het de vraag hoe dit korten in de bevoegdheden van de Eerste Kamer te rijmen valt met de voorgestelde nieuwe nadruk op haar solofunctie. Is de novelle niet bij uitstek een instrument geschikt voor het toezien op de kwaliteit van wetgeving?

Alsof al het voorgaande maar een stretchoefening was, komt de regering ook nog met haar hoofdact aanzetten. De Eerste Kamer krijgt met dit wetsvoorstel een direct, eigen mandaat! Nou, dát zal haar leren geen politieke overwegingen te maken! Nu heeft de LDZ-fractie het wetsvoorstel geanalyseerd met twee premissen: de regering is noch bête, noch naïef. Zij is niet bête, dus begrijpt zij dat hoe sterker een mandaat, hoe gerechtvaardigder een autonome rol en politieke opstelling. Zij is niet naïef, dus onderkent zij dat een wettelijk vastgelegde taakomschrijving voor de Eerste Kamer geenszins een garantie is voor het zich onthouden van het maken van politieke overwegingen. Hoe kunnen we, met deze twee aannames, dan van het voorgestelde versterkte mandaat voor de Eerste Kamer chocolade maken? De enige mogelijkheid, schijnt ons toe, is dat de regering inziet dat het effect van het directe mandaat – een politiekere opstelling in combinatie met een autonomere rol ten opzichte van de Tweede Kamer – aan zal lengen met het effect van de gelijktijdige verkiezingen – namelijk een symmetrische samenstelling van beide kamers – en hierin zal oplossen. Een symmetrische samenstelling brengt op haar beurt weer mee dat de fracties in Eerste Kamer geen autonome rol zullen spelen, maar zullen dansen op de maat van hun partijpolitiek. Simpel gezegd: de Eerste Kamer wordt dan een doublure van de Tweede Kamer. Hier lijkt zich dan de ware bedoeling van de regering met dit wetsvoorstel te openbaren. Maar met zekerheid kunnen we dit niet zeggen; deze redenering valt of staat met de (on)juistheid van de twee bovengenoemde premissen.

De LDZ-fractie maakt er geen geheim van dat zij voor de afschaffing van de Eerste Kamer is. Op basis van het wetsvoorstel, het voorlopige verslag, de nota naar aanleiding van het verslag en de amendementen is het echter onmogelijk juist in te schatten of wij hierin alleen staan. Daarom zien twee van de door ons ingediende amendementen, die het (ogenschijnlijk) werkelijke doel van de regering met dit wetsvoorstel stutten, op de verdere afzwakking van de positie van de Eerste Kamer. Wordt dit wetsvoorstel in haar originele vorm aangenomen, dan wordt daarmee het einde van de Eerste Kamer ingeluid. De crux zit in de gelijke samenstelling van de Kamers. Deze zal op den duur namelijk de overbodigheid aantonen van een senaat die geen autonome rol vervult. De logica gebiedt dit, maar ook Zweden en Denemarken dienen als getuigen van dit proces. In beide landen volgde op een symmetrische samenstelling tussen beide parlementskamers de afschaffing van de senaat. Niet is in te zien waarom dit voor Nederland anders zou uitpakken.

Hoewel de leden van de LDZ-fractie absoluut geen cultuurbarbaren zijn, nee zelfs de regering willen complimenteren met haar lenigheid, kunnen wij ons niet ontdoen van de gedachte dat de spagaat een weinig comfortabele positie is. Zeker in de politiek. Ons verzoek aan de regering daarom, om zich te richten op de aan haar toevertrouwde taak – regeren –, graag met beide benen naast elkaar.

M. Lujić, fractielid Liberale Democraten Zuid (LDZ), Universiteit Maastricht. Deze post maakt deel uit van een reeks posts in het kader van het Studentenparlement 2014-2015.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: