Leugens, grove leugens en zetelvoorspellingen

door Ingezonden op 12/05/2014

in Buitenland, Europa, Uitgelicht

Post image for Leugens, grove leugens en zetelvoorspellingen

Het wordt de kiezer niet gemakkelijk gemaakt in de aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement. De nationale media hebben massaal besloten om net te doen alsof er op 22 mei geen Europese, maar nationale verkiezingen plaatsvinden. Het in Maastricht georganiseerde debat tussen de kandidaten voor het voorzitterschap van de Europese Commissie werd noch door de NOS, noch door de commerciëlen uitgezonden. Drie dagen later werd dan wel een podium geboden aan acht Nederlandse lijsttrekkers om uit te leggen hoe zij met hun één tot vijf stoeltjes in het 766 leden tellende Europarlement de afgelopen vijf jaar het verschil hebben gemaakt.

En onlangs kopten de geschreven media: “PVV en D66 grootst in Europese peiling”. Wie het bijbehorend bericht leest beseft dat het hier helemaal niet gaat om een Europese peiling, maar een nationale peiling voor Europese verkiezingen. Wat veel erger is: zelfs wie het artikel volledig doorneemt, zal daarin niet terugvinden dat de twee zogenaamd “grootste” partijen na de komende verkiezingen waarschijnlijk deel zullen uitmaken van Europese politieke groeperingen die elk nog geen tien procent van de zetels in het Europees Parlement bezetten. Immers, alleen in Nederland gooien én liberalen én rechtspopulisten hoge ogen: in vrijwel alle andere lidstaten van de Europese Unie gaat de strijd zoals gebruikelijk tussen sociaaldemocraten en christendemocraten. Maar door het collectief plichtsverzuim van de Nederlandse media zal dat gegeven de meeste kiezers ontgaan.

Wie een beter beeld wil krijgen van de politieke krachtsverhoudingen van dit moment op Europees niveau, hoeft echter niet bij de pakken neer te zitten. Op het internet worden op verschillende websites lovenswaardige pogingen ondernomen om de kiezer hierover zo accuraat mogelijk te informeren. Zo publiceert een groep politieke wetenschappers onder de naam PollWatch2014 iedere week een voorspelling van de zetelverdeling in het Europees Parlement zoals die op basis van de meest recente peilingen na de komende verkiezingen zou zijn. Vergelijkbare initiatieven zijn te vinden op de websites van het Italiaanse Scenari Politici en de Duitse blog Der Föderalist. En TNS Opinion mag zijn wekelijkse voorspelling zelfs direct op de website van het Europees Parlement publiceren.

Het voorspellen van de zetelverdeling in het nieuw samengestelde Europees Parlement is echter bepaald geen eenvoudige opgave. Voor een goede voorspelling zijn een aantal ingrediënten onontbeerlijk. Allereerst zijn betrouwbare nationale peilingen nodig om te voorkomen dat de voorspelling enkel berust op giswerk. Omdat er niet één Europabrede verkiezing plaatsvindt, maar er sprake is van 28 deelverkiezingen, zijn voor elke lidstaat aparte peilingen nodig. Ten tweede is er behoefte aan een gedegen methodiek om de uitkomsten van de peilingen om te zetten in een schatting van de stemverhoudingen op de eigenlijke verkiezingsdagen: die methodiek moet bijvoorbeeld bepalen welk gewicht wordt toegekend aan verschillende peilingen als er meer dan één peiling in een lidstaat is gehouden. Ten derde moet aan de hand van het nationale kiesrecht per lidstaat de verwachte stemverhouding worden omgezet in een bijbehorende verdeling van de in die lidstaat te verdelen zetels. Ten slotte hoeven dan enkel nog de zetelaantallen van de nationale partijen die tot eenzelfde Europese groepering horen bij elkaar worden opgeteld om tot een zetelverdeling te komen voor het gehele Europees Parlement. Ook die laatste stap is niet eenvoudig omdat meerdere grote nationale partijen (zoals de Italiaanse Vijfsterrenbeweging en het Tsjechische ANO) nog niet duidelijk hebben aangegeven bij welke Europese groep ze zich zullen aansluiten.

Het samenstellen van een goede voorspelling vereist dus een hoop werk waarbij er dan ook een hoop mis kan gaan: recent gepubliceerde peilingen kunnen over het hoofd worden gezien, bij de keuze van de methodiek kunnen arbitraire keuzes worden gemaakt en de Europese affiliatie van nationale partijen kan worden miskend. En bovenal: het vaak ingewikkelde kiesrecht van de 28 lidstaten kan verkeerd worden begrepen. Helaas voor de nieuwsgierige kiezer blijkt dat laatste nog al eens voor te komen. Een goed voorbeeld van een ernstig gebrek aan kiesrechtkennis biedt het eerdergenoemde PollWatch2014, waar de Nederlandse media graag naar verwijzen.

Erg ver hoef je op die website niet te zoeken om de blunders te vinden. Klik je op de landkaart op de hoofdpagina bijvoorbeeld op Nederland, dan blijkt uit de gepresenteerde gegevens dat de partij 50Plus volgens de gisteren gepubliceerde voorspelling met 3,4 procent van de stemmen één zetel zou behalen. Echter, zoals Marianne Thieme u kan vertellen, geldt in Nederland, op basis van artikel Y2, gelezen in samenhang met artikel P7 van de Kieswet een kiesdrempel van 1/26 van alle geldig uitgebrachte stemmen. Een partij die minder dan ca. 3,85% van alle stemmen haalt, komt derhalve niet in aanmerking voor een zetel. 50Plus zou met 3,4% dus geen zetel behalen. Deze zetel, zo leert een berekening op grond van de door PollWatch gehanteerde stempercentages en op grond van een juiste uitleg van het kiesrecht, zou toekomen aan het CDA dat dus, op Europees niveau, niet met drie maar vier zetels vertegenwoordigd is in de Europese Volkspartij.

Van het Roemeense kiesrecht heeft PollWatch al helemaal geen kaas gegeten. Roemenië hanteert een kiesstelsel dat grotendeels vergelijkbaar is met het Nederlandse. Alleen ligt de kiesdrempel er voor politieke partijen iets hoger, namelijk op 5% – voor onafhankelijke kandidaten geldt wel de regel dat zij één volle zetel moeten hebben verdiend en dus 1/32 van de geldig uitgebrachte stemmen moeten hebben behaald. Volgens het ook in Roemenië gehanteerde stelsel D´Hondt zou, op basis van de door PollWatch gebruikte stempercentages, de sociaaldemocratische USD uitkomen op 17 zetels (14 volle zetels en drie restzetels), de liberale PNL op 6, en de conservatieve PDL, PMP en UDMR op respectievelijk 4, 3 en 2 zetels. Daarmee krijgt de Europese groep van sociaaldemocraten, de S&D, in Roemenië dus 17 zetels en de Europese Volkspartij slechts 9. Dat is wel even anders dan de verhouding 13-12 die PollWatch zelf heeft berekend aan de hand van een duidelijk onjuiste interpretatie van het Roemeense kiesrecht.

Deze fouten werpen ineens een heel ander licht op de kleine voorsprong die de Europese Volkspartij volgens PollWatch momenteel heeft op de S&D. Die voorsprong is zonder de twee uitgelichte fouten niet 11, maar slechts 5 zetels. Maar eerlijk gezegd doet de amateuristische toepassing van het kiesrecht vermoeden dat ook de andere ingrediënten van de voorspelling van PollWatch niet geheel juist zijn.

Voor de duidelijkheid: de andere voorspellingswebsites doen het nauwelijks beter dan PollWatch. Bij Der Föderalist bijvoorbeeld krijgt 50Plus zelfs een zetel met slechts 2,8 procent van de stemmen. En bij ScenariPolitici krijgt naast 50Plus ook GroenLinks een zetel zonder de kiesdrempel te halen. TNS Opinion geeft überhaupt geen inzicht in de berekeningen die zijn uitgevoerd om tot het getoonde resultaat te komen: die voorspelling kan daarom, als niet-verifieerbaar, het best worden genegeerd.

Kortom, voorzichtigheid is geboden voor al wie, hongerig naar de meest recente gegevens over de Europese verkiezingen en teleurgesteld door de traditionele media, zijn toevlucht zoekt tot voorspellingswebsites. Dat geldt al helemaal voor journalisten die door het klakkeloos overnemen van publicaties op voorspellingswebsites het grote publiek blootstellen aan de daar gemaakte blunders en daar tegelijkertijd legitimiteit aan verlenen. Kiesrechtelijke klunzigheid kan echter gemist worden als kiespijn.

De auteur is bij de redactie bekend

{ 4 reacties… read them below or add one }

1 CR 12/05/2014 om 09:14

De onbekende auteur levert interessant materiaal, maar maakt zelf ook een denkfout: “in vrijwel alle andere lidstaten van de Europese Unie gaat de strijd zoals gebruikelijk tussen sociaaldemocraten en christendemocraten.”
Hoezo gaat het alleen maar tussen de twee grootste partijen? Dat is voor Nederlandse verkiezingen al onnauwkeurig (kijk naar de onevenredige invloed van een partij als de SGP, iedere keer dat die nodig is voor een meerderheid). Maar in Europa nog meer: daar gaat het niet om de vraag wie de grootste is, maar om de totale verhoudingen binnen het parlement, de manier waarop de fracties onderling samenwerken én de kwaliteiten van het afzonderlijke lid.

2 Super De Boer 12/05/2014 om 13:30

8) 37 % van mij denkt dat dit artikel is ingezonden door Maurice de Hond, 24 % houdt het op Jit Peters en de grootste groep weet het niet.

Desgevraagd geeft 73% van laatstgenoemd cohort aan dat het het artikel óók zou hebben gelezen, indien op voorhand duidelijk zou zijn gemaakt dat het anoniem werd ingestuurd.

Dit percentage keldert echter dramatisch indien het stuk in het Portugees, het Pools, het Roemeens of het Bulgaars zou zijn opgesteld.

3 Michiel van Hulten 12/05/2014 om 21:37

Tjonge, jonge, wat een (melo)drama vanuit de anonimiteit. De meeste critici nemen gewoon rechtstreeks contact op, en als er zaken niet kloppen passen we dat zsm aan. Maar kennelijk moest je dit gewoon even kwijt. Ik hoop dat het oplucht!

4 Filip S. 20/05/2014 om 13:52

@Michiel van Hulten; Zou u er niet beter aan gedaan hebben om trots aan de kant te schuiven en deze cynische opmerking achterwege te laten ?
De auteur, waarschijnlijk om hem moverende redenen anoniem, noemt namelijk wel heel duidelijk en precies uw tekortkomingen. U zou die opmerkingen ter hand moeten nemen om uw (overigens hele aardige) exercitie te verbeteren.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: