Lifeboat: met z’n allen in hetzelfde schuitje

door GB op 19/02/2009

in Uncategorized


Ideetje: films verzamelen en becommentarieren die iets met constitutionalisme te maken hebben. Als het werkt, kunnen we er misschien wel iets mee doen in het onderwijs. Voorstel voor een film? Zet het bij de reacties.

De aftrap is de film Lifeboat. De setting is simpel: nadat een koopvaardijschip is getorpedeerd komt een groep overlevenden in een reddingsboot terecht. Daarbij voegt zich een dikke Duitser die kapitein blijkt te zijn geweest van de U-boot die het schip getorpedeerd heeft. Ook de U-boot overleefde de confrontatie niet.

In de boot spelen zich dan verschillende processen af, waarvan in dit perspectief de meest interessante is: wie wordt de leider, volgens welk principe en hoe handhaaft hij zijn gezag. In eerste instantie werpt zich een rijke industrieel op, die kennelijk gewend is orders te geven. Men pikt dat niet, en wijst via democratische stemming een matroos aan.

Willi, de dikke Duitser, is echter overal beter in. Hij kan beter navigeren, beschikt over beter materiaal (kompas) en over waardevollere kennis. Hij redt een van de overlevenden door zijn been af te zetten. Geleidelijk aan neemt hij ook de volledige leiding over, te beginnen in een storm. Hij is immers ‘the man with a plan’. Zijn positie bestaat echter ook uit isolatie en achterhouden. Hij geeft zijn talenkennis niet prijs, zijn kompas niet, en hij deelt ook zijn water en vitaminepillen niet. Zelf zegt hij daarvan ‘ik wist niet of jullie kon vertrouwen’. Als een van de aanwezigen erachter komt dat hij water voor zichzelf achterhoudt, dan gooit hij diegene overboord. De anderen slapen op dat moment. Als ze hem vervolgens echter zien zweten constateren zij zelf dat hij water moet hebben achtergehouden om tenminste te zweten. Vervolgens lynchen ze Willi met z’n allen en gooien zijn lijk overboord.

In het eindspel worden ze eerst gespot door een bevoorradingsschip van de Duitsters. Deze willen hen redden. Dat schip wordt echter naar de kelder geschoten door een geallieerd schip. Wederom vissen ze een Duitser aan boord, maar dat is geen dikke aristocraat maar een bang jongetje met een klein pistooltje. Dat maken ze hem afhandig en stellen ze zich de vraag wat ze moeten doen. Die vraag hoeft niet te worden beantwoord, want het geallieerde schip pikt hen dan op.

Observaties:
Willi is eigenlijk een archetype van een aristocraat. Technisch gezien is hij ook de beste leider. Zijn plan (roei naar een bevoorradingsschip) is uiteindelijk nog het beste. En hij is daarnaast de sterkste. Hij doet het meeste roeiwerk. Tegelijk accepteren de mensen in de boot duidelijk niet dat de leider alleen beschikt over water. De ‘massa’, niet alleen de half-communistische kolenschepper uit Chicago, maar (juist) ook de industrieel en de societylady maken hem om die reden af.

Er is ook een donkere man aan boord, die zich nogal terughoudend opstelt, tegen het serviele af. Als hij gevraagd wordt mee te stemmen over de vraag of ze dikke Duitser maar meteen overboord moeten gooien, dan schrikt hij terug en onthoudt zich van stemming. Hij onthoudt zich evenzeer wanneer Willi wordt afgemaakt. Deelname aan het ‘politieke’ proces op de boot wordt kennelijk gefrustreerd door onderliggende sociale verhoudingen. Andersom geformuleerd: het is niet vanzelfsprekend dat iedereen inhoudelijk gaat meedoen met het politieke proces. Op de boot is er van concrete discriminatie overigens geen sprake.

Als de dikke Duitser de macht/ het roer grijpt in de storm dan roept hij ‘denk niet aan jezelf eikels, maar aan de boot!’ Als hij iemand overboord heeft gezet omdat deze beschikte over voor de Duitser fatale kennis en de anderen komen erachter dat hij diegene heeft laten verdrinken dan legt hij evenzeer uit dat de ‘common good’ niet gediend is met het handhaven van deze goedzak. Op dat moment accepteert de groep dat echter niet.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 LD 21/02/2009 om 17:51

En de industrieel is natuurlijk het prototype plutocraat.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: