Lijsten en onafhankelijke kandidaten

door EB op 04/01/2017

in Varia

Post image for Lijsten en onafhankelijke kandidaten

Op 30 januari aanstaande kunnen kiesgerechtigden bij het centraal stembureau een lijst indienen met daarop de namen van personen die zij voordragen voor het lidmaatschap van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Om te voorkomen dat op een dergelijke lijst namen staan van mensen die helemaal geen Kamerlid willen worden, moet degene die de kandidatenlijst inlevert van iedere kandidaat een instemmingsverklaring overleggen. Deze instemmingsverklaringen zijn echter niet de enige bijlagen bij de kandidatenlijst. Vrijwel alle kiesgerechtigden die een kandidatenlijst komen inleveren, overhandigen daarbij ook een verklaring van de gemachtigde van een politieke partij. De gemachtigde verklaart daarin dat de geregistreerde aanduiding van de politieke partij door wie hij gemachtigd is, boven de kandidatenlijst mag worden geplaatst. Anders dan in het algemeen spraakgebruik wordt aangenomen, worden kandidatenlijsten dus niet ingediend door politieke partijen maar door individuele kiesgerechtigden. Niet het CDA, de VVD of de ChristenUnie dienen naar alle waarschijnlijkheid op 30 januari een kandidatenlijst in, maar kiesgerechtigden die toestemming hebben gekregen om daarboven respectievelijk de aanduiding ‘CDA’, ‘VVD’ en ‘ChristenUnie’ te laten plaatsen.

Formeel spelen politieke partijen in het kiesrecht slechts een marginale rol. De enige bevoegdheid die hen op grond van de Kieswet toekomt, is de bevoegdheid om een verzoek tot registratie van hun aanduiding in te dienen bij het centraal stembureau. In de praktijk is hun rol uiteraard veel groter, maar dat komt niet in de Kieswet tot uitdrukking.

Hoewel er op het stembiljet in de regel een aanduiding boven een kandidatenlijst staat, is dat niet verplicht. Een kiesgerechtigde kan er ook voor kiezen om een kandidatenlijst in te leveren zonder de eerdergenoemde verklaring van de gemachtigde van een politieke groepering. Zo’n lijst waarboven geen aanduiding van een politieke groepering komt te staan, wordt een blanco lijst genoemd. Met zo’n blanco lijst kunnen maximaal 50 personen worden voorgedragen voor het Kamerlidmaatschap. Maar ook de kiesgerechtigde die alleen zichzelf als onafhankelijk Kamerlid wil kandideren, kan bij het centraal stembureau een blanco lijst inleveren. Toch kan ik mij daar geen praktijkvoorbeeld van heugen. Het bestaan van de onafhankelijke kandidaat lijkt vooral een theoretische mogelijkheid. Heel vreemd is dat niet, want de Kieswet stelt aan de kandidatenlijst die wordt ingeleverd ten behoeve van de individuele onafhankelijke kandidaat dezelfde eisen als aan de kandidatenlijst waarboven de aanduiding van een politieke partij mag worden geplaatst. Voor een individuele kandidaat zal het niet altijd eenvoudig zijn een waarborgsom van € 11.250,- te betalen, laat staan om de 580 ondersteuningsverklaringen bij elkaar te krijgen die nodig zijn om in heel Nederland verkiesbaar te zijn. Dat zijn drempels die in de praktijk zelfs voor veel nieuwe politieke groeperingen onneembaar blijken. De onafhankelijke kandidaat heeft daarbij echter één voordeel: hij verliest geen € 450,- als hij geen geldige kandidatenlijst inlevert. Hooguit de hoop om ooit tot onafhankelijk Kamerlid gekozen te worden.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: