Limburg maakt gatenkaas van de Wet Arhi

door DJE op 31/10/2017

in Decentralisatie

Post image for Limburg maakt gatenkaas van de Wet Arhi

Sneller dan het geluid besloten Gedeputeerde Staten van Limburg tot een fusie van de gemeenten Heerlen en Landgraaf. Het was minister Plasterk zelf die in 2013 voorstelde om de provincies een sterkere rol te geven bij stagnerende herindelingen. De provincie zou dan het initiatief van de gemeenten over kunnen nemen en als een soort scheidsrechter kunnen optreden. Wat de provincie Limburg in dit dossier presteerde, vond ook Plasterk echter veel te gortig en een paar bruggen te ver. In enkele weken werd het wettelijke open overleg er door gejast en eigenlijk had GS de knoop meteen al doorgehakt. Plasterk schreef de CDA-gedeputeerde Ger Koopmans een uitvoerige brief waarin om opheldering werd gevraagd over deze uitzonderlijke procedure en de opvallende snelheid van handelen. Eerder al tikte de Limburgse rechter  GS en PS van Limburg flink op de vingers en wees hen met grote nadruk op hun verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige procedure. En nu zijn er de uitvoerige antwoorden van GS van Limburg op de vragen van de minister. De conclusie kan zijn dat de provinciale bestuurders in vrijwel geen enkel opzicht er in zijn geslaagd om de bezwaren tegen de gehanteerde werkwijze weg te nemen. De provincie Limburg blijft dan ook hevig in gebreke. De Raad van State is om een spoedadvies gevraagd. Op voorhand kan worden geconcludeerd dat een billijking van de Limburgse werkwijze door minister en wetgever een sterke precedentwerking zal hebben. De rechten van de gemeenten, zoals neergelegd in de Wet Arhi, kunnen dan in nieuwe gevallen met voeten worden getreden. De Wet Arhi kent een speciale en zorgvuldige procedure indien een herindeling wordt opgestart door minister of provincie. Juist omdat het in dergelijke gevallen niet de gemeenten zelf zijn die initiatief nemen, kent de wet een afgewogen procedure in twee lagen. De provincie moet in een dergelijk geval – zoals de wet dat voorschrijft – alle betrokkenen horen en open overleg voeren waarin alle varianten aan de orde kunnen komen. In deze eerste fase kan het voorkomen dat gemeenten alsnog weer op eigen kracht een vergelijk bereiken, waarbij de provincie zich dan weer geheel of gedeeltelijk kan terug trekken. Deze periode van open overleg duurt meestal enige maanden – maximaal een half jaar – en pas dan ontwerpt de provincie als scheidsrechter een herindelingsontwerp, waarbij knopen kunnen worden doorgehakt . In de tweede en volgende fase is dit ontwerp opnieuw vatbaar voor invloed van de gemeenten. In de handelwijze van de provincie Limburg is deze zorgvuldige werkwijze niet terug te vinden. Integendeel. Men vond dat het in de regio Parkstad wel lang genoeg had geduurd. Het college van GS redeneert dat alle overleg in voorgaande jaren ook als een soort open overleg moet worden gezien. Het college van Landgraaf had in een eerder stadium ingestemd met een fusie. Maar dit voornemen strandde in de gemeenteraad en er kwam een nieuw college met een ander en tegengesteld standpunt. De provincie redeneert nu dat deze politieke wankelmoedigheid in Landgraaf een snel en daadkrachtig ingrijpen rechtvaardigt, waarbij de gewijzigde opvatting van raad en college in Landgraaf er niet zoveel toe dan. Vooral daarin ligt het uiterst principiële karakter van deze kwestie. Voor een provincie die een Arhi-procedure opstart moet de actuele opstelling van een gemeente het enige uitgangspunt zijn en daar moet op een zorgvuldige wijze mee worden omgegaan. Die zorgvuldigheid is niet in acht genomen en om in die reden bevat het herindelingsontwerp Heerlen-Landgraaf een grote weeffout. Nu kan het zijn dat minister en wetgever om doelmatigheidsredenen dit gebrek negeren. Maar dat betekent dan wel dat de Wet Arhi een gatenkaas is geworden en gemeentelijke herindeling een bestuurlijk machtsspel zonder al te veel beperkingen en rechten voor de betrokken gemeenten. De komende jaren zal een dergelijke werkwijze een baaierd van problemen gaan opleveren en om die reden ligt een krachtige interventie van de nieuwe minister van BZK dan ook het meest voor de hand.

Beeld: CC-licentie Patrick Ahles

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: