Onterecht vertrouwen in Griekenland

door RdG op 23/01/2011

in België, Buitenland, Grondrechten, Uitgelicht

Post image for Onterecht vertrouwen in Griekenland

Wederom opschudding in vreemdelingenland. Eerder schreef ik over de EHRM-zaak M.S.S. v. Belgium and Greece. De uitspraak is vrijdag bekend gemaakt. Niet minister Leers is ‘wederom’ op zijn vingers getikt, zoals ik dhr. Spekman (PvdA) vrijdagavond in Nieuwsuur hoorde beweren.

Het gaat om onze zuiderburen. Die stuurden een asielzoeker (‘M.S.S.’) terug naar Griekenland om daar zijn asielprocedure af te ronden. Dit alles in overeenstemming met de Dublin II verordening, die ervoor moet zorgen dat een asielzoeker niet in meerdere EU-lidstaten gaat proberen asiel te krijgen. De lidstaat waar de eerste aanvraag is gedaan, moet die ook verder afhandelen. Een lidstaat mag overigens altijd besluiten zelf de aanvraag af te handelen.

Het probleem is dat de Griekse asielprocedure- en opvang zeer sterk te wensen overlaat. Het land wordt overspoeld met asielzoekers. Zo’n 80 à 90 procent van de migranten die illegaal de EU binnenkomen, doet dat via de Turks-Griekse grens. Meerdere rapporten, van Amnesty tot Human Rights Watch tot de Committee for the Prevention of Torture, omschreven reeds de slechte omstandigheden waarin vele asielzoekers zitten opgesloten, maar ook het falen van de asielprocedure.

Ook in deze zaak klaagde M.S.S. over de slechte omstandigheden in het cellencomplex bij het vliegveld van Athene. Maar ook over het feit dat hij na enkele weken detentie werd vrijgelaten, om op straat terecht te komen. Contact over zijn asielaanvraag was er vervolgens niet meer, omdat voor correspondentie een verblijfadres werd vereist, iets waar M.S.S. – die inmiddels in de parken van Athene leefde – niet over beschikte.

Dat Griekenland hiermee zijn EVRM-verplichtingen niet nakomt wordt snel duidelijk in deze uitspraak. Maar een vraag die veel interessanter is: in hoeverre wordt België, de lidstaat die M.S.S. uitzette, verantwoordelijk gehouden voor de slechte situatie in Griekenland zelf? Immers, het risico voor mishandeling waar de asielzoeker oorspronkelijk voor is gevlucht zal zich in het algemeen niet verwezenlijken in een EU-lidstaat, die ook nog eens partij is bij het EVRM. Dat is althans het “interstatelijk vertrouwensbeginsel” waar de Dublin-verordening vanuit gaat en wat door de Straatsburgse jurisprudentie werd ondersteund.

Maar is lidstaat Griekenland in het algemeen nog wel zo veilig voor vluchtelingen? In juni 2009 werd Griekenland in de zaak S.D. v. Greece veroordeeld. De omstandigheden waarin een Turkse asielzoeker was vastgehouden vormden een vernederende behandeling (art. 3 EVRM). Bovendien was de detentie onrechtmatig en had de Turk geen middelen om de rechtmatigheid van die detentie door een Griekse rechter te laten toetsen.

Destijds opperde men al dat deze uitspraak ook gevolgen zou kunnen hebben voor de Nederlandse uitzettingen naar Griekenland, iets wat de Minister van Justitie ontkende:

‘Vooralsnog zie ik derhalve geen reden om af te wijken van het interstatelijk vertrouwensbeginsel ten opzichte van Griekenland en in algemene zin niet meer over te gaan tot overdracht aan de Griekse autoriteiten van vreemdelingen voor wier asielverzoek Griekenland verantwoordelijk is te achten.

De uitspraak van het Hof in de zaak S.D. tegen Griekenland (appl. no. 53541/07) van 11 juni jl. doet hier vooralsnog niets aan af. In de zaak constateerde het Hof een schending van artikel 3 EVRM door de Griekse autoriteiten wegens de detentieomstandigheden van klager. Het betreft hier een geval uit 2007 en heeft betrekking op één detentiefaciliteit. De uitspraak van het Hof toont aan dat individuele vreemdelingen, zonodig via een EHRM-procedure tegen Griekenland, de vereiste rechtsbescherming wordt geboden.’

Nu ligt daar dus de uitspraak van afgelopen vrijdag. Na uitgebreid te hebben geconcludeerd dat Griekenland de artikelen 3 EVRM en 13 EVRM heeft geschonden moet ook België het ontgelden. Een vluchteling hoeft niet álles zelf te bewijzen, als er talrijke rapporten publiek zijn en de Dublin-verordening an sich een hervormingsfase in is gegaan in 2008:

‘In these conditions the Court considers that the general situation was known to the Belgian authorities and that the applicant should not be expected to bear the entire burden of proof.’

De transfer van M.S.S. naar Griekenland levert een schending van art. 3 EVRM op, immers:

‘In the light of the foregoing, the Court considers that at the time of the applicant’s expulsion the Belgian authorities knew or ought to have known that he had no guarantee that his asylum application would be seriously examined by the Greek authorities. They also had the means of refusing to transfer him.’

De detentie-omstandigheden en de Griekse asielprocedure? Ook daar had België rekening mee moeten houden:

‘Based on these conclusions and on the obligations incumbent on the States under Article 3 of the Convention in terms of expulsion, the Court considers that by transferring the applicant to Greece the Belgian authorities knowingly exposed him to conditions of detention and living conditions that amounted to degrading treatment.’

België wordt veroordeeld. Dit betekent dat ook Nederland voorlopig geen verantwoordelijkheid voor asielzoekers meer kan overdragen op Griekenland, ook al zet dat de bijl aan de wortel van het Dublin-systeem. Daar waar ten aanzien van Griekenland vertrouwen heerste (tenzij…), worden lidstaten nu geacht te weten hoe slecht het er voor staat. We zullen de aanvragen voorlopig zelf moeten behandelen.

Laten we niet vergeten dat Griekenland ook (opnieuw) veroordeeld is. Men zal daar, desnoods met hulp vanuit de EU, vaart moeten maken met de verbetering van de omstandigheden van die duizenden vluchtelingen die nog steeds vastzitten en vast worden gezet. Maar ook de druk op de Europese Commissie om het Dublin-systeem nu echt te hervormen wordt steeds groter.

Uiteindelijk zullen de lasten van de zuidelijke staten verminderd moeten worden, willen we er zeker van zijn dat vluchtelingen in elke EU-lidstaat behandeld worden zoals Europese minimumstandaarden vereisen.

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 Han Vallenduuk 23/01/2011 om 19:26

Nu maar zien of het vertrouwensbeginsel nu ook op de tocht komt te staan in het Europees arrestatiebevel.

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: