Niet zonder wettelijke grondslag

door PWdH op 20/08/2009

in Haagse vierkante kilometer

Er wordt dezer dagen heel wat afgeprocedeerd om de gedwongen overname van de aandelen van Fortis door de Nederlandse en Belgische staat. Onder leiding van Don Quichot De Gier tracht de stichting Fortis Effect schadevergoeding te vorderen van de Staat. Zijn Belgische evenknie, de advocaat Modrikamen, wist een betere overnamedeal af te dwingen voor de aandeelhouders van de geplunderde Fortis-holding. In Duitsland treedt Christian Wefers op voor gedupeerde aandeelhouders van de Hypo Real Estate Bank. De aandeelhouders van het Engelse Northern Rock spreken op hun beurt de Engelse overheid aan.

Laten we eerlijk zijn: De Gier heeft dan weliswaar zijn naam niet mee (en ook de naam van zijn stichting suggereert enig effectbejag), maar een beetje gelijk hebben hij en zijn collega’s wel. In de beruchte week in oktober werden de aandeelhouders van Fortis in feite onteigend door de afgedwongen uitverkoop van aandelen aan de Belgische en Nederlandse Staat. Dat was extra zuur voor diegenen die zich inkochten nadat minister Bos ten onrechte had verzekerd dat Fortis was gered. Natuurlijk staat daartegenover dat zonder de interventie van Bos de aandeelhouders zeer waarschijnlijk alles kwijt waren geweest. Het verschil tussen een half ei en een lege dop.

Niettemin wil de minister dit soort procedures in de toekomst (proberen) te vermijden door een wettelijke grondslag te creëren voor het redden van banken. Daarmee bevindt hij zich in het goede gezelschap van de Commissie. In Engeland en het altijd grondige Duitsland waagden ze zich al niet zonder (eenmalige) wettelijke grondslag aan de onteigening van resp. de banken Northern Rock en Hypo Real Estate.

De Duitsers (met name de CDU/CSU) grijpen overigens liever niet naar het inderdaad wel erg drastische wapen van de onteigening. Een compromis is in de maak: een wet die het de toezichthouder mogelijk maakt tijdelijk het roer over te nemen wanneer in bank in de problemen komt. Terwijl het bestuur dan in de woorden van Fortis-vice-voorzitter Hessels ‘op het strafbankje’ zit moet de toezichthouder orde op zaken stellen. In de VS kan het al, aldus het FD. De toezichthouder kan daar in een weekend een bank overnemen, liquideren en gesaneerd en wel weer teruggeven aan de aandeelhouders, zodat de bank maandag zijn deuren weer opent.

Dat klinkt als een mooi compromis. Maar zou het in de praktijk ook werken? We zagen bij Fortis en ook ING dat wanneer een bank in de problemen komt het snel, heel snel kan gaan. Het is als een stervend dier: van alle kanten wordt de bank plotseling aangevallen met niet te weerleggen speculaties en ronduit valse geruchten. De beurskeurs keldert pijlsnel, grote klanten halen met miljarden tegelijk hun geld weg en binnen een paar dagen is het einde oefening. Daar is weinig rationeels aan: het is pure emotie.

Een toezichthouder die deze vertrouwenscrisis kan herstellen door tijdelijk het roer over te nemen moet wel van heel goede huize komen. Gesteld al dat die in staat is zich zo snel te mobiliseren. Zo’n ontzettend sterke indruk maakten de toezichthouders vorig najaar nu ook weer niet. In een existentiële crisis helpt volgens mij alleen de zekerheid van de staatskas als garantie voor ingelegd spaargeld, Ik zie dan ook geen alternatief zonder onteigening. Alles beter dan een lege dop. Maar dan niet zonder wettelijke grondslag.

Vorige post:

Volgende post: