Nieuwe verkiezingen voor de Eerste Kamer

door CM op 26/08/2013

in Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Post image for Nieuwe verkiezingen voor de Eerste Kamer

In Buitenhof vroeg presentatrice Marcia Luyten hoogleraar staatsrecht Wim Voermans naar de mogelijkheden voor het kabinet om een weerspannige Eerste Kamer aan te pakken. Voermans noemde als theoretisch machtsmiddel dat de regering de Eerste Kamer zou kunnen ontbinden. Dat idee is niet nieuw. GB pleitte meer dan een jaar geleden al voor nieuwe Eerste Kamerverkiezingen. Normaal gesproken hebben dergelijke verkiezingen weinig zin. De leden van de provinciale staten blijven immers zitten en zullen doorgaans niet anders stemmen dan bij de vorige verkiezingen. Maar in dit geval was er iets bijzonders aan de hand: diverse leden van provinciale staten hadden in 2011 ‘strategisch’ gestemd op een kandidaat van een andere partij, een D66-statenlid had op knullige wijze een ongeldige stem uitgebracht en daarmee een zetel voor zijn partij verspeeld, een Zeeuws statenlid was in een schimmige Torentjesdeal betrokken en last but not least had een hele reeks PVV-statenleden de partij van Geert Wilders de rug toegekeerd. Dat maakte een andere samenstelling van de Eerste Kamer beslist reëel.

Inmiddels zijn er nog enkele ontwikkelingen te noemen die een andere samenstelling van de Eerste Kamer bij nieuwe verkiezingen aannemelijk maken. In de staten van Flevoland heeft een lid zijn oude partij GroenLinks vaarwel gezegd en onderdak gevonden bij D66. Nu is dat gelet op de geringe stemwaarde van Flevoland (op Zeeland na de laagste) niet zo relevant, maar de breuk tussen 50PLUS en de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF) is dat wel. 50PLUS besloot bij de vorige Eerste Kamerverkiezingen de zieltogende OSF, die op eigen kracht geen zetel had kunnen halen, in de lucht te houden met wat extra stemmen, in ruil voor een aan 50PLUS-gelieerde lijsttrekker voor de Onafhankelijken. Die heeft inmiddels weer gebroken met de club van Jan Nagel, wat vermoedelijk betekent dat de OSF steun van 50PLUS bij nieuwe verkiezingen kan vergeten. De OSF verdwijnt dan uit de Senaat en haar zetel komt aan een andere fractie toe.

Het meest interessant is natuurlijk wat de vele ex-PVV’ers gaan doen. De oorspronkelijk zeskoppige PVV-fractie in Noord-Holland is momenteel in vier fracties gescheurd. Naast de officiële PVV-fractie is daar een OBP-fractie (van Hero Brinkman), een fractie-Boer en een fractie-Forza! N-H (van Monica Nunes). Ook in de betrekkelijk ‘zware’ provincies Noord-Brabant en Gelderland heeft een statenlid zich afgesplitst van de PVV en dat geldt ook voor Limburg (2 leden) en Friesland en Drenthe (elk 1 lid). Uitgaande van de stemwaarden en kiesdeler (2214 22/75) van de laatste Eerste Kamerverkiezingen gaat het om 3027 stemmen, omgerekend goed voor 1,37 zetels. Het lijkt niet erg waarschijnlijk dat de genoemde ex-PVV’ers hun oude liefde die zetels nog gunnen, dus de PVV heeft vooralsnog het meeste te verliezen bij nieuwe Eerste Kamerverkiezingen (de situatie is helemaal interessant als de ex-PVV’er niet gaan stemmen, want dan verandert het aantal uitgebrachte stemmen en daarmee de kiesdeler). In de provinciale staten van Friesland zit trouwens ook nog een PVV’er met opmerkelijke sympathieën voor een andere politieke partij. In 2011 overwoog hij al op een kandidaat van de SGP te stemmen, en wellicht voegt hij ditmaal de Daad bij het Woord.

Een andere samenstelling van de Eerste Kamer is dus eigenlijk wel gegarandeerd bij nieuwe Senaatsverkiezingen. De PVV zal een zetel of twee verliezen, D66 zal een zetel winnen en de OSF zal mogelijk verdwijnen. Evenzo is echter gegarandeerd dat dit alles de coalitie geen meerderheid zal opleveren. Toen GB zijn column schreef, was nog niet bekend hoe de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen (van september 2012) zou luiden, noch welk kabinet er zou komen. Inmiddels weten we wel welke coalitie aan een meerderheid in de Eerste Kamer geholpen moet worden. En daarbij kunnen we tevens concluderen dat het onmogelijk is om door middel van nieuwe Eerste Kamerverkiezingen van 30 naar 38 zetels te gaan. Acht zetels zijn gewoon een brug te ver.

Moeten we het idee van nieuwe Eerste Kamerverkiezingen dan maar opgeven? Wat mij betreft niet als we daar andere motieven dan de wens de coalitie aan een meerderheid te helpen aan ten grondslag leggen. De Eerste Kamer die er nu zit, is in 2011 samengesteld met het doel de toenmalige gedoogcoalitie van VVD, CDA en PVV aan een meerderheid in beide Kamers te helpen, dan wel dat te verhinderen. Dat leidde tot ‘onzedelijke stembusakkoorden’, die nu zeker niet meer, of in elk geval anders gesloten zouden worden. Ook werden kritische CDA-senatoren niet gekandideerd met vage smoezen en verprutste als gezegd een D66’er zijn (zware!) stem in Noord-Holland. Een gevoel van ‘zo nooit meer’ overheerste na de laatste verkiezingen. Nieuwe verkiezingen – waarbij toch al vaststaat dat de coalitie geen meerderheid haalt – kunnen de smetten uit het verleden wegpoetsen.

Daar komt nog een extra argument bij. Inmiddels heeft de Eerste Kamer met minister Plasterk gedebatteerd over de laatste Eerste Kamerverkiezingen. Daarbij legde de SP-fractie het voorstel op tafel dat in een soort nationaal akkoord van alle deelnemende partijen (en daarmee alle 566 statenleden) wordt afgesproken dat statenleden alleen op kandidaten van hun eigen partij zullen stemmen. Schending van het akkoord zou uiteraard niet kunnen leiden tot formele sancties in verband met het lastverbod, maar wel tot nationale hoon, breed uitgemeten in de pers. De minister zag wel wat in deze culture-based oplossing. Mij lijkt het een prima idee, en er lijkt me geen enkele reden om de uitvoering van deze oplossing op te schorten tot 2015, het jaar waarin er nieuwe staten- en Eerste Kamerverkiezingen gepland staan. Doe het nu, nu het nog kan!

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 4 trackbacks }

Vorige post:

Volgende post: