Nucleaire optie V: buiten toepassing laten

door CM op 18/09/2013

in Grondrechten, Haagse vierkante kilometer

Post image for Nucleaire optie V: buiten toepassing laten

Het kabinet wil meer medisch-wetenschappelijk onderzoek met kinderen mogelijk maken, maar het College voor de Rechten van de Mens is tegen. Het kabinet wil ook een soberder gevangenisregime voor detineerden, maar de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming ziet mensenrechtelijke bezwaren (want strijdigheid met het resocialisatiebeginsel van artikel 10 IVBPR). En zelfs als er dan eens een voorstel zonder al te veel problemen door de Tweede Kamer komt, is daar nog de Eerste Kamer, die ook altijd met mensenrechten schermt, terwijl ze gewoon plat politiek ergens tegen is. De Eerste Kamer, die wij met z’n allen niet gekozen hebben en ook niet kunnen kiezen. De Eerste Kamer, die niettemin ieder wetsvoorstel kan tegenhouden. De Eerste Kamer, die vieze politieke spelletjes speelt. De Eerste Kamer, die nooit…. Hee, wacht eens even, hoe verhoudt die Eerste Kamer zélf zich eigenlijk tot de mensenrechten?

Meer in het bijzonder gaat het om artikel 3 van het Eerste Protocol bij het EVRM. Dat bepaalt dat de lidstaten geheime verkiezingen moeten houden onder voorwaarden die de vrije meningsuiting van het volk bij het kiezen van de wetgevende macht waarborgen. Het artikel gaat er dus vanuit dat wij onze wetgevende macht kunnen kiezen. Het is niet helemaal duidelijk wat het begrip ‘wetgevende macht’ precies inhoudt, maar het is toch niet te gewaagd te stellen dat in elk geval het parlement daaronder zal vallen. In Nederland kiezen wij echter niet het hele parlement. Alleen de Tweede Kamer wordt rechtstreeks gekozen. De Eerste Kamer wordt gekozen door de provinciale staten. Onze stem bij de statenverkiezingen werkt in zekere zin wel door voor de Eerste Kamer, maar niet per definitie. Er geldt een vrij mandaat voor statenleden, er worden deals gesloten, er wordt geblunderd met de kleur van het schrijfmateriaal, noem maar op. Bovendien wil ik op provinciaal niveau anders kunnen stemmen dan op landelijk niveau, en dat kan hier dus niet. Dat geen directe vrije meningsuiting van het Nederlandse volk kan plaatsvinden bij de verkiezing van de Eerste Kamer, is dus in het licht van artikel 3 problematisch.

De vraag is dan of de indirecte verkiezing van de Eerste Kamer als een proportionele beperking van artikel 3 kan gelden, een beperking die door het Straatsburgse Hof zal worden geaccepteerd. Daarbij zal zeker mogen meewegen hoeveel macht een niet rechtstreeks gekozen Kamer heeft. Het Britse House of Lords is in het geheel niet gekozen, maar dat moet bij een conflict met de Commons wijken voor de rechtstreeks gekozen collega’s. Bij de Eerste Kamer is dat allerminst het geval. Die heeft te allen tijde het laatste woord. Zegt ze nee, dan heeft de rechtstreeks gekozen Tweede Kamer het nakijken. Dat de invloed van de kiezer op de samenstelling van de Eerste Kamer zo beperkt is, wordt daarmee al snel disproportioneel en dus in strijd met artikel 3 Eerste Protocol. Althans, een kabinet dat het gebruik van nucleaire opties niet schuwt, kan zich op dat standpunt stellen.

Wat zijn hiervan de consequenties? Artikel 94 van de Grondwet schrijft voor dat binnen het Koninkrijk geldende wettelijke voorschriften geen toepassing vinden, indien deze toepassing niet verenigbaar is met een ieder verbindende bepalingen van verdragen. Onder wettelijke voorschriften vallen óók bepalingen in de Grondwet. ‘Geen toepassing vinden’ betekent dat geen enkele overheidsinstantie de gewraakte bepalingen mag toepassen; een rechterlijke uitspraak is niet nodig. In het meest verstrekkende geval betekent dit dat geen enkele grondwettelijke bepaling over de Eerste Kamer toepassing mag vinden. Het kabinet kan daarmee ieder voorstel dat de Tweede Kamer is gepasseerd direct tot wet verheffen. De buiten werking gestelde Eerste Kamerleden zullen zich moeten beperken tot rondleidingen door hun voormalige vergaderzaal, thans museum.

Maar een minder vergaande oplossing is ook denkbaar. Die heet verdragsconforme interpretatie. We kunnen de Grondwet best conform artikel 3 Eerste Protocol uitleggen. Artikel 85 van de Grondwet schrijft niet meer voor dan dat de Eerste Kamer een wetsvoorstel overweegt zoals het door de Tweede Kamer aan haar is gezonden. Nergens staat met zoveel woorden dat de Eerste Kamer een voorstel kan verwerpen, waarmee het definitief van tafel is. ‘Overwegen’ kunnen we interpreteren als ‘een oordeel geven over’. De Eerste Kamer mag dus best een oordeel geven over naar haar toegezonden wetsvoorstel, maar het is aan de regering te bepalen of er iets met dat oordeel gedaan moet worden. ‘Aangenomen’ in de artikelen 86 en 87 moeten we dan lezen als ‘behandeld’. Direct na behandeling in beide Kamers – en dus na een bindend oordeel van de Tweede en een advies van de Eerste Kamer – mag de regering kiezen of zij nog een novelle of iets dergelijks indient, dan wel meteen tot bekrachtiging overgaat. Verdragsconforme interpretatie geeft de Eerste Kamer de positie die haar krachtens het internationale recht toekomt. De koninklijke weg is natuurlijk die interpretatie te laten volgen door een grondwetswijziging.

Eigenlijk best wel OK die mensenrechten! [high-five]

{ 13 reacties… read them below or add one }

1 Martin Holterman 18/09/2013 om 10:05
2 Super De Boer 18/09/2013 om 18:37

8) Die high-five was met Taverne c.s. , neem ik aan?

🙂 Heerlijke optie deze, wat mij betreft de allermeest über op-en-top nucleaire tot nu toe!

3 Hansko Broeksteeg 19/09/2013 om 09:14

Het is ten zeerste de vraag of de hier gegeven uitleg van art. 3 Eerste Protocol een juiste is. Al in de travaux préparatoires is gesteld dat indien een parlement uit meerdere kamers bestaat, artikel 3 alleen van toepassing hoeft te zijn op een van de kamers. In het arrest Mathieu-Mohin en Clerfayt t. België (appl.nr. 9267/81) is zulks bevestigd (zie par. 53: ‘Article 3 (P1-3) applies only to the elections of the “legislature”, or at least of one of its chambers if it has two or more (“Travaux Preparatoires”, vol. VIII, pp. 46, 50 and 52).’). Dat de Eerste Kamer het laatste woord kan hebben, is in dit licht dus niet relevant.

4 Super de Boer 19/09/2013 om 22:18

@Hansko

Ongetwijfeld een correcte weergave van de juridische feiten. Echter:

“They’re like locusts. They’re moving from indirect election to indirect election…… their whole entourage. After they’ve consumed every natural resource they move on… and we’re next. Nuke ‘em. Let’s nuke the bastards.”

[Vrij naar president Thomas J. Whitmore in de film Independence Day uit 1996]

8) Laat ons dromen!

5 JH 19/09/2013 om 22:33

Heel ‘een ieder verbindend’ komt artikel 3 eerste protocol ook niet over:
Article 3. Right to free elections

The High Contracting Parties undertake to hold free elections at reasonable intervals by secret ballot, under conditions which will ensure the free expression of the opinion of the people in the choice of the legislature.

Maar het is een mooi verhaal 🙂

6 CM 20/09/2013 om 08:03

Uiteraard kiezen wij in deze rubriek niet voor conventionele oplossingen of interpretaties.

In Mathieu-Mohin en Clerfayt t. België stelde het EHRM al dat “the inter-State colouring of the wording of Article 3 (P1-3) does not reflect any difference of substance from the other substantive clauses in the Convention and Protocols”. De bepaling zal dan ook zeker een ieder verbindend zijn.

In dezelfde uitspraak stelt het EHRM dat AT LEAST één kamer gekozen moet worden. Ik lees daarin dat het EHRM niet onder alle omstandigheden accepteert dat SLECHTS één kamer (rechtstreeks) gekozen wordt. Stel dat Nederland een Lagerhuis en een Hogerhuis heeft. Het Lagerhuis wordt rechtstreeks gekozen en kan alleen advies geven, het Hogerhuis wordt benoemd door de regering en heeft een volwaardig verwerpingsrecht. Is dat in overeenstemming met artikel 3 EP?

Ik zie in de genoemde uitspraak geen grond om aan te nemen dat bevoegdheden van kamers er nooit toe doen. Die bevoegdheden lijken me juist essentieel om te beoordelen of een beperking van artikel 3 EP proportioneel is. Het lijkt me daarom te simpel om te zeggen dat het wel goed zit als één van beide Kamers gekozen wordt.

7 Super De Boer 20/09/2013 om 09:59

8) CM geeft er nog een snok aan [vrij naar Maarten Ducrot].

Denk zelf dat het inderdaad denkbaar is dat een parlement met één indirect gekozen kamer de Straatsburgse toets der kritiek niet kan doorstaan, maar vermoed dat onze vaderlandse pattexconstellatie het in voorkomend geval daar wel zal redden. Maar voordat ik al te zeer aan het nuanceren sla:

😛 Nuke ‘em!! Let’s nuke the bastards!!

8 KZ 20/09/2013 om 12:51

CM,

Als adocaat voor het duivelse ECHR: strikt genomen is de EK geen wetgevende macht, en valt daarmee niet onder art. 3 EP. De EK kan immers geen wetgeving tot stand brengen maar alleen nieuwe wetgeving verwerpen. Bovendien kan het Nederlandse volk de EK afschaffen middels, weliswaar indirecte, verkiezingen, en kennelijk vindt het volk dat niet nodig.

9 Super De Boer 20/09/2013 om 14:07

8) Hup CM. Maak een paddenstoel van dit gezwam. Iets met dat als elke champignon door de keuken van het bejaardentehuis moet voordat ie mag worden uitgeserveerd, er dan ook sprake moet zijn van een kok. Ofzo. Dat de kok alleen bedorven champignons terug mag sturen en eventueel om oesterzwammen mag vragen, maar die niet zelf mag gaan kopen, doet daar m.i. dan niet aan af.

En in het keukenreglement laten opnemen dat de kok alleen mag worden ontslagen met instemming van de kok zelf is natuurlijk misdadig. De bejaarden, die sowieso al niet voor deze kok hadden gekozen, willen waarschijnlijk wel degelijk een andere. Zij vrezen echter de wraak van de kok en moeten in de tussentijd natuurlijk wel iets eten.

10 broekhoff 02/12/2013 om 21:14

Artikel 94 geldt toch alleen maar verdragen die met een tweederde meerderheid door de tweede kamer zijn aangenomen.

11 HA 05/12/2013 om 12:49

@broekhoff; Nee, artikel 94 geldt voor alle verdragen.

12 Mordanicus 23/03/2015 om 10:34

Dit creatief gebruik van het EVRM maakt het ook meteen een stuk eenvoudiger om de Eerste Kamer af te schaffen. En zowieso de grondwet te wijzigen.

13 Super De Boer 23/03/2015 om 11:34

🙂 Daar gaan we weer..

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: