Ondertussen in het Verenigd Koninkrijk: Exit gentlemen’s club

door GB op 25/05/2009

in Buitenland

De Britse toestanden duren onverminderd voort. Inmiddels zijn de woorden ‘constitutional crisis’ reeds gevallen. Niet alleen in het debat waarin Michael Martin onderuit werd geschoffeld, maar ook in The Spectator.

Het Britse kiesstelsel wordt soms geprezen om zijn vermogen duidelijke meerderheden te verschaffen. Bij de meest recente verkiezingen was het verschil tussen Labour en Conservatives 40,7% tegen 31,7% van de stemmen. Het leverde Labour 413 zetels op, tegen 166 voor de tegenstander. Signapore doet het nog beter, maar dat laten we maar even buiten beschouwing.

De andere kant hiervan is dat normaliter 20.000 stemmen, 0,05% van de kiezers, de verkiezingen beslissen: de swing voters in swing seats. Dat betekent dat als veel kiezers nu uit pure frustratie op drift raken er echt enorme verschuivingen kunnen optreden. Forse winst voor de British National Party bijvoorbeeld, of de Labour-party in de third position. En dat terwijl, zo signaleert The Spectator, er geen opleving van partijlidmaatschap of politieke betrokkenheid anderszins te bespeuren is. Zoals destijds bij Tony Blair en onlangs bij Barack Obama wel het geval was.

Kortom: het Britse systeem kent de voordelen van de stabilisatie maar dat kan ook in het tegendeel omslaan als echt grote hoeveelheden kiezers op drift raken. Dan dempt het niet meer, dan versterkt het. In de meest aanstaande verkiezingen, die voor het Europese Parlement, zullen we dat nog maar mondjesmaat kunnen zien. Want die zijn – in weerwil van eerdere voorstellen – op basis van evenredige vertegenwoordiging.

Ondertussen hebben de Britse toestanden ook andere gevolgen. Niet alleen wordt het voor Brown steeds moeilijker om nog enigzins overeind te blijven tijdens het kolkende vragenuurtje (onlangs gaf hij toe tegen verkiezingen te zijn omdat hij vreesde voor chaos als Cameron zou winnen) maar er liggen ook belangrijke constitutionele verschuivingen in het verschiet. Althans, dat lijkt mij.

Een van de kernproblemen is namelijk dat veel parlementariërs gewoon binnen de geldende regels zijn gebleven. Het is weliswaar zielig om hondenvoer te declareren, verboden was het niet. Het probleem is dus dat de MP’s het stelsel hebben uitgemolken zoals belastingadviseurs de fiscale wetgeving onder handen nemen. Brown wil hiertegen optreden door ‘independant regulators’ in te stellen die voortaan over de toelaatbaarheid van de bonnetjes beslissen. “We will have a clean-up, we will have discipline, we will have a new system that takes it out of MPs’ hands altogether.” In de kern lijkt dit heel sterk op het instellen van een soort rechterlijke instantie die onafhankelijk regels concretiseert en regeltoepassing controleert.

Het punt is dat hiermee geknaagd wordt aan een belangrijke pijler onder de Sovereignty of Parliament, namelijk dat het House of Commons zijn eigen rechter is – slechts verantwoording schuldig aan de kiezer. Ook in het Verenigd Koninkrijk beweegt men dus naar een scheiding der machten, waarin de rechterlijke functie ook ten opzichte van de politieke organen een rol gaat spelen. Het valt te hopen dat de senatoren die tegen het Wetsvoorstel Halsema stemden opmerken dat zelfs in de Mater Parliamentorum dit inzicht doorbreekt.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 RJvE 25/05/2009 om 13:29

De eigen positie van het Britse parlement strekt zicht zelfs uti tot de URL. In GB is het gebruikelijk om te eindigen op .co.uk of .gov.uk maar het is wel parliament.uk Niks geen gov!

2 WdH 27/05/2009 om 07:46

De stap in de laatste alinea lijkt me al te snel gezet, hoewel ik hem uit een oogpunt van associatie wel waardeer.

Wat ik me afvraag: vanwaar het rotsvaste vertrouwen in onafhankelijke toezichthouders? De recente geschiedenis toont dat toezicht evenmin een garantie is, zoals Wellink dat consequent zegt.

Ik zou het jammer vinden als de Sovereignty of Parliament nu sneuvelt, vanwege een crisis als fenomeen waarvan we misschien maar moet accepteren dat die eens in de zoveel tijd optreedt. Zonder natuurlijk daarvan de ernst te willen bagatelliseren.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: