OVSE: minder stemmen met volmacht

door GB op 13/09/2010

in Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Terwijl wij nog even lekker verder ‘faseren’ in de formatie, heeft de OVSE laten weten wat ze van de verkiezingen vonden. Begin september verscheen het Election Assessment Mission Report, waarin de waarnemers hun conclusies formuleerden. Het is best aardig om te lezen hoe buitenstaanders tegen onze verkiezingen aankijken. De rol van het CPB, bijvoorbeeld, vinden ze wel heel opmerkelijk. Tegelijk registreren ze dat je wel op achterstand staat als je je plannen niet hebt laten ‘doorrekenen’ door die club, dus adviseren ze om formele criteria op te stellen voor toetsing door het CPB. De OVSE had zich ook verbaasd over de enorme lappen papier waarmee de kiezer in Nederland het hokje wordt ingestuurd. ‘Consideration could be given to reviewing the format of the ballots to make them easier for the voter to identify candidates and for polling officials to conduct the count process.’

Verder waren de waarnemers niet helemaal gerust over het relatief omvangrijke gebruik van volmachtstemmen. In het bijzonder sinds de afschaffing van de algemene uitsluiting van de onder curatele gestelden, moet Nederland wel in de gaten houden of de ingevulde volmachtsbewijzen van curandi inderdaad blijk geven van voldoende politiek bewustzijn bij deze personen. Maar ook in het algemeen heeft de OVSE bezwaren tegen de volmachtstemmen. Stemgeheim is er dan niet meer bij, er kan druk worden uitgeoefend en de gelijkheid staat in zekere zin onder druk als iemand drie stemmen mag uitbrengen. Wat de OVSE betreft wordt er dus paal en perk gesteld aan de volmachten-praktijk. In persoon naar het gemeentehuis gaan om te vragen of iemand anders voor je mag stemmen, lijkt hen een beter alternatief.

Meer fundamenteel is de druk die de OVSE uitoefent om rechterlijke toetsing van het verkiezingsproces in te voeren. In Nederland is het besluiten over de toelating van de leden al van oudsher bij de Staten-Generaal zelf gelegd. P.J. Oud beschrijft in 1947 het gevoelgen van velen, die ‘den rechter allerminst het aangewezen orgaan [achten] om dergelijke politieke beslissingen te nemen’. (1947, Deel I, p. 492) Met een beroep op de machtenscheiding niet doen dus.

Het verhaal van de OVSE is eigenlijk een pleidooi om het wel te doen, evenzeer onder aanroeping van machtenscheiding-achtige argumenten. ‘The final authority on the membership of the new House is the outgoing House. As the House is a political body rather than an independent election administration body, such an arrangement may create a perception of a potential conflict of interest, in particular in the absence of possibilities for a judicial review of the final decision of the outgoing House.’ Dergelijke politieke beslissingen mogen juist niet aan de politieke, vertegenwoordigende organen worden overgelaten.

De druk op de vergaande uitsluiting van de rechter in het verkiezingsproces (m.n. in art. 8:4 onder g Awb) komt overigens niet alleen uit de OVSE. Eerder schreef WVDB al over de koers van het Hof in Straatsburg terzake.

{ 4 reacties… read them below or add one }

1 Ruudt 13/09/2010 om 14:33

De inkt van het OVSE-rapport is nog niet droog en jullie hebben er al een blog over, klasse! Overigens herinner ik me dat de OVSE in het rapport over de vorige Tweede Kamer- verkiezingen al vergelijkbare kritiek had geleverd over de afwezigheid van rechtsmiddelen.

In noot 29 van het rapport wordt trouwens ten onrechte verwezen naar artikel 6 EVRM. Dit artikel is immers niet van toepassing in geval van (vermeende) schendingen van het kiesrecht. De rechtzoekende zal het moeten doen met de (beperktere) waarborgen van artikel 13 EVRM.

Omdat de Hoge Raad artikel 13 EVRM echter niet als een-iedereen verbindend heeft aangemerkt, heb je in Nederland waarschijnlijk weinig kans van slagen als je je bij de rechter beklaagt over een schending van het recht op ‘”fair elections”. Je zult dus naar Straatsburg moeten, als je in een Nederlands kiesrechtzaak (althans over een TK, EK, of EP-verkiezing) je recht wilt halen.

Evenals de OVSE vind ik dat een ongewenste situatie.

2 RvdW 13/09/2010 om 16:42

De uitspraak van het EHRM in de zaak Grosaru laat zien dat de noodzaak van onafhankelijk toezicht op het verloop van verkiezingen al direct uit art. 3 Eerste Protocol kan voortvloeien, waardoor een beroep op art. 13 EVRM niet meer nodig is. Er lijkt me dus geen probleem te zijn voor de Nederlandse rechtzoekende.

Overigens ben ik benieuwd wat de mening van de OVSE is over de Britse verkiezingen in mei. Niet elk onafhankelijk toezicht achteraf lijkt mij namelijk een goede zaak… (http://www.guardian.co.uk/politics/2010/sep/13/phil-woolas-court-challenge-election)

3 GB 13/09/2010 om 17:09

@ RvdW
http://www.osce.org/odihr-elections/43375.html

We zien je blogpost tegemoet…

4 J Roseboom 13/09/2010 om 18:19

Het valt me op dat de OVSE terecht in een zin wijst op de onduidelijkheid van campagne – en partijfinanciering. Die wetgeving ligt al heel lang op het ‘bordje’ van de 2e Kamer en niet a.g.v. alleen de verkiezingen!!

Inzake geloofsbrieven: een proefproces n.a.v. de jl onderzochtte brieven of n.a.v. de a.s. 1e Kamer-verkiezingen bij de Rechtbank in Den Haag.

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: