Reaguurders en de publieke discussie

door PWdH op 22/07/2009

in Grondrechten, Varia

Niet alleen rechtspraak.nl wordt geteisterd door anonimisering, zoals bekend slaat het fenomeen ook heftig toe op weblogs. Jazeker, zelfs op ons weblog wordt hij een enkele keer gesignaleerd: de anomieme reaguurder. (Meestal blijkt dat overigens een geregistreerd gebruiker te zijn die te lui is om in te loggen.)

Maandag gooide Trouw in het hoofdredactioneel commentaar de knuppel in het hoenderhok. Het moet afgelopen zijn met anoniem posten. Wie zichzelf en anderen serieus neemt moet ‘het lef hebben zich tenminste met naam en toenaam bekend te maken’. Tenminste met naam en toenaam: wat zou de krant nog meer willen weten? Eerder hekelde de columnist Ephimenco al de anonieme reaguurder.

Daarom ook ontwikkel je gaandeweg een natuurlijke en gezonde afkeer voor de anonieme brij die internet dagelijks bedekt. Voor al die bloggers, zelfgeproclameerde columnisten of doodgewone ’reaguurders’ die tekeergaan, fulmineren, terechtstellen en executeren, vanachter de veilige dekmantel van een armzalig pseudoniem.

Achtergrond van de oproep van de krant is het debat over de vrijheid van meningsuiting. In de analyse van Trouw fungeerde het vrije woord van Fortuyn (‘Ik zeg wat ik denk en ik doe wat ik zeg’) destijds als nuttig breekijzer maar maakt het inmiddels meer kapot dan ons lief moet zijn: de democratische cultuur.

Die cultuur floreert bij gematigdheid, in de zin van respect voor verschil, verdraagzaamheid en de bereidheid elkaars gevoelens en geloof te ontzien. Zij sterft af als iedereen zijn eigen waarheid als dictaat aan anderen oplegt.

Sympathiek als het klinkt, doet het me denken aan het bericht op dit blog ‘Vrijheid van meningsuiting waar je ook niks aan hebt’. FTG toont daarin precies wat het probleem is: het recht op vrije meningsuiting is er nu juist om precies de vrije uiting van die meningen te waarborgen die als beledigend of kwetsend (kunnen) worden ervaren. Hetgeen weer wel moet worden onderscheiden van het zogenaamde recht op belediging.

Overigens is het idee van democratie van oudsher helemaal niet gematigd, maar juist radicaal en zelfs totalitair, zojuist bijvoorbeeld Carl Schmitt indringend in beeld bracht. Gematigdheid moeten we zoeken in de liberale rechtsstaat.

Trouw pleit voor respect voor verschil en verdraagzaamheid: prima. Maar de ‘bereidheid elkaars gevoelens en geloof te ontzien’ verhoudt zich vrees ik uiteindelijk moeizaam met de vrije meningsuiting. Het lijkt me na enig nadenken ook in tegenspraak met de hierna geponeerde stelling dat de democratische cultuur afsterft ‘als iedereen zijn eigen waarheid als dictaat aan anderen oplegt’. Immers, als die ander uit zelfcensuur (‘bereidheid elkaars gevoelens en geloof te ontzien’) zwijgt, is dat een omgekeerd dictaat van eigen waarheid, nietwaar?

Terug naar de anonieme reaguurders: ergens is het natuurlijk heel democratisch allemaal. Iedereen mag op voet van anonieme gelijkheid zijn mening geven. Net als stemmen eigenlijk. De anonimiteit lijkt me daarom eigenlijk niet het probleem. Veeleer is dit de inhoud van de reacties op het gemiddelde blog. Meestal voegt die weinig nieuws toe: ofwel het bericht wordt afgekraakt, of de hemel in geprezen. Volgens Montesquieu was dan ook het grote nadeel van democratie dat het volk niet kan discussiëren, maar slechts in staat is tot acclamatie: simpelweg ja of nee zeggen op een vraag die het wordt voorgelegd.

Laat het volk van anonieme reaguurders dus vooral acclameren op al die weblogs. Als de democratische cultuur in ons land echt dreigt af te sterven, moeten we bij de elite zijn. Mijn (onbewezen) stelling is dat de inderdaad soms schrikbarende rancune die spreekt uit de reacties van anonieme reaguurders (en uit bijvoorbeeld Wilders’ optreden) wordt veroorzaakt door het ontbreken van een goede publieke discussie in het parlement. We belanden dan toch weer bij de middenpartijen, die die discussie hebben lamgelegd door het parlement te reduceren tot acclamatieinstrument voor de excutieve.

Hoe keren we het tij? We kunnen onze toevlucht nemen tot beproefde methoden. Slaan ze tegenwoordig de boel kort en klein in Athene als de democratische cultuur wordt bedreigd, in de antieke tijd hadden ze de (letterlijk) meer verfijnde methode van het schervengericht (ostracisme). Vinden we verbanning wellicht te ver gaan, dan zouden we kunnen kiezen voor een milde variant: de mogelijkheid een individuele parlementariër weg te stemmen bij verkiezingen (dat kan in bijvoorbeeld een districtenstelsel). Gaat ook dat te ver, dan is een goede eerste stap wellicht de ‘politiek leiders’ te verbieden in het kabinet plaats te nemen.

{ 7 reacties… read them below or add one }

1 Anonymous 22/07/2009 om 11:25

Dit is werkelijk één van de beste bijdragen op deze blog die ik tot nog toe gelezen heb. Hulde! 100% eens met alles.

2 De Massa 22/07/2009 om 12:10

Mooi stuk.

Ja, nee.

3 Anonymous 22/07/2009 om 12:25

Echt volstrekt waardeloos. Mij zie je niet meer terug op deze baggerblog.

4 Anonymous 22/07/2009 om 12:36

He joh wie ben je dan

5 Anonymous 22/07/2009 om 13:55

Onzin

6 Anonymous 22/07/2009 om 14:04

Hear, hear

7 RML 06/10/2009 om 13:15

Wie leert er nog debatteren? Op de middelbare school al niemand. Dat is nu zo; dat was 25 jaar geleden al zo.

Maar ook op HBO en WO nivo leert de student niet of nauwelijks te debatteren. Zelfs als extracurriculaire activiteit bestaat de debating club niet of nauwelijks.

Geen wonder dat er van een debat of discussie niet of nauwelijks sprake is. En de Tweede Kamer, debating club bij uitstek, geeft ook niet echt het goede voorbeeld.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: