Recidive

door IvorenToga op 30/04/2013

in Rechtspraak, strafrecht

Post image for Recidive

Het voorkomen van recidive is een belangrijke doelstelling van de strafrechtelijke handhaving. En terecht; iedere veroordeelde die door het opleggen van een passende straf afziet van verder crimineel gedrag is mooi meegenomen.

Volgens de Recidivemonitor van het WODC moet recidive worden gezien als de mate waarin personen die eerder een justitiële sanctie kregen opgelegd opnieuw in aanraking komen met Justitie. Die definitie leidt tot een aantal merkwaardige consequenties. Allereerst kunnen – dus – alleen die delinquenten in herhaling vallen die al eens eerder, tenminste met het Openbaar Ministerie, daar begint Justitie, in aanraking zijn geweest. Sepots tellen daarbij niet mee want dat zijn geen sancties De zaak, die het OM meent te hebben moet dus minimaal in een transactie of strafbeschikking zijn geëindigd wil er sprake ( kunnen) zijn van recidive. Recidivisten vormen aldus een selecte groep uit het totaal van vermeende daders. Wie er niet toe (kunnen) behoren zijn diegenen tegen wie ter zake van het strafbare feit dat ze hebben gepleegd, om wat voor reden geen aangifte is gedaan, of als dat wel is gebeurd, de aangifte niet is geregistreerd of als dat wel is gebeurd, het delict niet is opgehelderd in die zin dat er tenminste één vermoedelijke dader is gevonden. Of als zo’n dader er wel is, de zaak, om welke reden dan ook, niet bij het OM is beland,of als dat wel het geval is, het OM deze (onvoorwaardelijk) heeft geseponeerd. Van de zaken die het OM heeft gedagvaard vallen uiteraard de vrijspraken af, maar ook die waarbij het OM niet ontvankelijk wordt verklaard in zijn vervolging. Ten slotte kunnen ook de schuldigverklaringen zonder strafoplegging niet bijdragen aan het recidivepercentage. Al met al betekent dit dat van de ca. 10 miljoen misdrijven die er naar schatting jaarlijks worden gepleegd, slechts een fractie daarvan, in 2011, 90.000 schuldigverklaringen met strafoplegging en zo’n 60.000 OM- afdoeningen niet zijnde een sepot, kunnen meetellen voor de recidive. Dat is ongeveer 1,5 % van het totaal aan gepleegde misdrijven.

In de volgende fase herhaalt dit proces van voortdurende reductie zich. Als recidivist wordt alleen geteld degene die opnieuw met Justitie in aanraking komt. Iedereen die opnieuw een strafbaar feit pleegt, dat niet aan de eis voldoet waarvan ik de criteria hierboven heb geanalyseerd, telt opnieuw niet mee bij de berekening van de omvang van de recidive. Er is als het ware sprake van een dubbele beperking: eerst wordt bepaald dat alleen degene kan recidiveren aan wie een justitiële sanctie is opgelegd. Daarna wordt vastgesteld dat wie als recidivist mee wil tellen aan diezelfde eis moet voldoen. Recidiveren is aldus voorbehouden aan die groep daders die er (steeds weer) in slagen alle genoemde hordes te overwinnen en in de handen van Justitie te vallen.

Nu kan het natuurlijk zijn dat bijna alle gerapporteerde misdrijven worden gepleegd door de kleine groep daders die (opnieuw) worden gestraft. Gelet op het geringe aantal feiten dat de politie opheldert, 288.000 in 2011 en het beperkte aantal verdachten dat wordt geregistreerd, 372.000, ligt dat echter niet voor de hand. Natuurlijk zijn er de veelplegers die met een betrekkelijk kleine groep een aanzienlijk deel van de delicten voor hun rekening nemen, maar niet aan te nemen valt dat deze beperkte groep ook maar bij benadering voor het overgrote deel van de ondervonden criminaliteit verantwoordelijk is.

Zou dat onverhoopt wel het geval zijn, niemand die het weet, dan is het specifieke beleid dat voor veelplegers is ontwikkeld, in ieder geval niet erg effectief met recidivepercentages tussen de 60 en 70% en moet worden vastgesteld dat Justitie zich zonder veel succes met een relatief kleine groep daders bezighoudt, die steeds weer terugkeert.
Als het daarentegen zo is dat het overgrote deel van de misdrijven wordt gepleegd door daders die niet bij Justitie terecht komen, dan valt te vrezen dat de cijfers over recidive aanzienlijk moeten worden opgehoogd. Immers als straffen helpt (bij het voorkomen van recidive), dan zullen degenen die na een misdrijf geen straf hebben gekregen meer recidiveren dan zij die wel gestraft zijn.

Beide situaties lijken me vanuit het nagestreefde veiligheidsbeleid in hoge mate ongewenst om het maar eens voorzichtig te zeggen.

Dato Steenhuis
Tot enkele jaren geleden Procureur-Generaal en lid van het College van Procureurs-Generaal Openbaar Ministerie

Deze post is onderdeel van een reeks bijdragen over de rechtspraak en de organisatie daarvan die tegelijk hier en op de blog IvorenToga.nl verschijnen. Reacties worden gesynchroniseerd.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: