Representraio’s

door GB op 25/10/2010

in Haagse vierkante kilometer

Dat het er deze dagen niet heel handig aan toe gaat met de beeldvorming over de rechterlijke macht, mag wel zo’n beetje bekend worden verondersteld. En juist nu komen resultaten van de scholierenverkiezing van de SSR beschikbaar: raio’s zijn politiek gezien centrum-links. Volgens mij had de SSR dit resultaat beter kunnen inbedden. Ze hebben de politieke voorkeur van Raio’s (d.w.z. de 140 van de in totaal 250) afgezet tegen ‘de bevolking’, en dat cijfer kwam natuurlijk in beeld bij Nieuwsuur. Maar geldt niet voor hoogopgeleide jongeren in het algemeen dat ze relatief meer centrum-links zijn? Als dat waar is, dan kan je ook zeggen: de Raio’s zijn niet representatief, omdat de gemiddelde leeftijd onder Raio’s veel lager ligt dan onder de bevolking. Of: de Raio’s zijn niet representatief omdat ze voor 100% universitair geschoold zijn. Wedden dat het gemiddelde voor de totale bevolking significant lager ligt? In ieder geval had hij mij zuiverder geleken om de vergelijking met de niet-raio’s in ieder geval te corrigeren voor leeftijd.

Veel interessanter onderzoeksresultaat staat echter verderop in het rapport:

Wat de omgang met het recht door de wetgever betreft zijn onze respondenten wat minder negatief gestemd, maar nog niet positief: 35 procent denkt hierover negatief, 42 procent neutraal en slechts 11 procent positief. De onvrede zit hier meer in onduidelijke wetten (31 procent van de raio’s ziet zich regelmatig geconfronteerd met onduidelijke wetten) dan in onrechtvaardige wetten (15 procent ziet zich regelmatig geconfronteerd met onrechtvaardige wetten) en is wellicht hierop terug te voeren dat 27 procent van de raio’s meent dat de minister van justitie onvoldoende kennis van de rechtspraktijk heeft. Dat neemt niet weg dat 40 procent van de raio’s zegt de wet te zullen trachten te omzeilen als deze naar hun inschatting tot onrechtvaardige uitkomsten leidt. Slechts 29 procent meent dat magistraten de wet strikt moeten toepassen.

27 procent van de raio’s vindt dat de minister van Justitie maar wat aanklooit, en 40% staat klaar om de wet te omzeilen. Kom dat maar eens uitleggen in Nieuwsuur. Wat wordt precies bedoeld met ‘de wet omzeilen’? Is verdragsconforme interpretatie bijvoorbeeld een vorm van ‘de wet omzeilen’? Dan is er niet zo veel aan de hand. Maar als 40% van de raio’s in zijn algemeenheid aanhanger is van het ‘omzeilen van de wet’, dan lijkt me dat het meest opmerkelijke resultaat van dit onderzoek.

{ 7 reacties… read them below or add one }

1 PB 25/10/2010 om 20:06

Ik denk dat de kwalificaties in dit stuk kloppen. De rechterlijke macht is ook een intellectueel bolwerk. Al eerder was bekend dat centrum-links ook bij de rechters een gekwalificeerde meerderheid heeft.

Wanneer een dergelijk onderzoek gehouden zou worden onder aio’s zou het volgens mij een zelfde beeld geven. Eerlijk gezegd, bijna alle aio’s die ik ken op onze vakgroep hebben volgens mij d66 gestemd, de partij van de intellectuele critici.

2 PWdH 25/10/2010 om 21:02

Het klopt omdat het al eerder bekend was? En er zijn ook AIO’s die geen D66 stemmen..

3 PB 25/10/2010 om 21:14

@ PWdH

Nou ja, ik bedoel dat het mijn beeld bevestigt. Ik weet dat er aio’s zijn die niet op d66 stemmen (zoals ik zelf). Ik merk wel op dat ik dezelfde lijn zie bij ons op de vakgroep. En een universiteit is nu eenmaal ook een intellectuele club, tenminste dat zou het moeten zijn.

4 MD 25/10/2010 om 23:16

@ GB

Hoewel ik het geheel met je eens ben, leek ook Corstens de kern van de rechterlijke arbeid te zien in het doen van rechtvaardige uitspraken in het individuele geval. Als ik hem daarbij goed beluisterd heb mag de wetgever de hoofdlijnen aangeven, maar is het daarna aan de rechter. Aangezien hij juist ook (terecht overigens) meende dat rechters niet bang moeten zijn om beslissingen te nemen die tegen een volksmeerderheid ingaan of anderszins impopulair zijn, snap ik wel dat RAIO’s kennelijk vergelijkbare ambities hebben. Wat ik zelf in deze discussie alleen nooit snap is hoe rechters erbij komen dat zij, beter kennelijk dan de wetgever zelfs, weten wat rechtvaardig is. Het lijkt me dat de rechter zich juist met een beroep op rechtvaardigheid (en dus niet op rechtmatigheid) enorm kwetsbaar maakt voor eenieder die niet wenst te luisteren naar dit politieke oordeel van een rechter. Het argument ‘training’ helpt een beetje bij het stellen van de eigen objectiviteit, maar niet genoeg lijkt me om geloofwaardig te kunnen beweren dat rechters nu eenmaal weten wat rechtvaardig is.

O, en wat partijvoorkeuren van promovendi betreft: Ik wil best geloven dat academici relatief centrum-links zijn, maar om nu te stellen dat ze in grote getale D66 zouden stemmen?

5 PWdH 26/10/2010 om 09:57

@MD
Precies, een beroep op eigen rechtvaardigheidsgevoel lijkt me iets dat alleen bij hoge uitzondering aan de orde is (of moet zijn), anders dan rechtmatigheid. Zonder dit onderscheid – dat het onderzoek volgens mij niet maakt – lijkt het nut van het onderzoek me gering.

6 JU 26/10/2010 om 10:13

Ik weet niet of D66 beschouwd moet worden als een centrumlinkse club. Men meent daar zelf geloof ik van niet.

Wat betreft het omzeilen van de wet. Tja, de vraag is inderdaad vooral wat ‘omzeilen’ precies betekent. Het uitleggen van wettelijke regelingen in het licht van verdragen, maar ook beginselen en het wettelijk stelsel kan ervoor zorgen dat de uiteindelijke beslissing nogal afwijkt van wat prima facie misschien zou heten de oorspronkelijke bedoeling van de wetgever te zijn geweest. Ik geloof niet dat zoiets doorgaans problematisch wordt gevonden. Niet door de rechter zelf, niet door de wetenschap, en soms zelfs niet door de wetgever en de partijen zelf. Het familierecht laat wel een paar staaltjes ‘omzeilen’ zien, vaak juist in het belang van beide partijen. En wat te denken van het bestuursrecht, dat zo ongeveer is gebouwd op rechterlijke rechtsvorming in de vorm van beginselen van behoorlijk bestuur?

MD, je hebt zeker gelijk dat rechters niet de wijsheid in pacht hebben waar het betreft het concept rechtvaardigheid, maar ik ken maar heel weinig uitspraken – zeker van hoogste rechters – waarin als zodanig een beroep op het eigen rechtvaardigheidsgevoel wordt gedaan. Meestal wordt wetgeving uitgelegd in het licht van ongeschreven recht of verdragsrecht. De theoretische basis van het rechterlijk oordeel wordt dan nog altijd gevormd door de wet zelf. Wat mij betreft klopt die dichotomie tussen wat de rechter voor rechtvaardig houdt, en wat volgens de wetgever rechtvaardig is, dan ook niet. Wetgeving op een zo rechtvaardig mogelijke wijze lezen, dat is waar Corstens volgens mij op doelt.

Aan dat “op rechtvaardige wijze lezen” zijn zeker constitutionele grenzen verbonden. Arresten als Harmonisatiewet en Arbeidskostenforfait laten dat zien. Als ‘omzeilen’ zelfs zou inhouden dat de rechter ook over die grenzen heen zou gaan, dan zou ook ik mij licht ongemakkelijk beginnen te voelen. Maar ik denk niet dat de RAIO’s of Corstens daar op doelen.

7 JAdB 28/10/2010 om 18:38

Het mag natuurlijk niet zo zijn dat rechters de wet “omzeilen” indien de wet duidelijk is – dus niks aan interpretatie overlaat. Als de wet onduidelijk is, kan ik mij voorstellen dat de rechter bij het kiezen van de juiste interpretatie zijn rechtvaardigheidsgevoel laat meespelen.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: