Riskant showproces is misbruik van procesrecht

door WV op 29/05/2012

in Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Post image for Riskant showproces is misbruik van procesrecht

Vandaag dient het kort geding dat advocaat Bram Moszkowicz namens zijn cliënt Geert Wilders tegen de Staat der Nederlanden heeft aangespannen. Dat kort geding moet voorkomen dat Nederland zijn goedkeuring hecht aan het verdrag waarmee het noodfonds, het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM,) wordt opgericht.
Het is de zoveelste stap in het all-out media offensief dat Wilders lanceert in aanloop naar de verkiezingen. Om de discussie over de afloop van de gedoogconstructie te smoren, om het strijdperk voor de verkiezingen – wel of niet verder met de EU – te bepalen. Slim. In een klap terug in het midden van de arena. De vraag is echter wel of het doel hier de middelen (het kort geding) heiligt.

De procedure is volstrekt kansloos. Dat weet iedereen die de Nederlandse rechtspraak in dit soort zaken ook maar enigszins kent. Zelfs Moszkowicz, strafrechtadvocaat, zou dat moeten weten. Hij liet zijn kantoor daarover in ieder geval navraag doen.

De rechter in Nederland is zich namelijk scherpt bewust van zijn rol in het bestel: het Nederlandse parlement en de regering stellen samen de wetten vast (zoals ook de goedkeuringswet voor het ESM) en de rechter houdt zich daarbuiten. Volgens een langjarige, vaste lijn in de rechtspraak is de Nederlandse rechter daarom niet bereid de inhoud van parlementaire wetten te toetsen, noch de manier waarop ze tot stand gekomen zijn. Ook legt de rechter geen geboden op aan het parlement om wetgeving te maken (en ook geen verboden om ze vast te stellen) en zal al helemaal niet bereid zijn mee te gaan in chicanes zoals de vraag of Nederland soevereiniteit over mag dragen zonder voorafgaande verkiezingen of de vraag of een demissionair kabinet met instemming van de Tweede Kamer nog belangrijke zaken af mag handelen. Eerst en vooral omdat dat op grond van ons staatsrecht gewoon mag, maar ten tweede ook omdat het niet de rol van de rechter is zich daarover – in een lopend wetgevingsproces – over uit te spreken. Onzin dus dat kort geding en kansloos. Dus waar zouden we ons druk over maken?

Een paar dingen misschien toch. Ten eerste wordt hier natuurlijk oneigenlijk gebruik gemaakt van de kort gedingprocedure. Willens en wetens een kansloze procedure starten met het loutere doel de tegenpartij op kosten of de schrik aan te jagen (ook wel ‘barratry’ geheten) levert onder omstandigheden misbruik van procesrecht op. Nederlandse rechters (Rechtbank Almelo, en Rechtbank den Haag augustus 2004) en het Europese Hof van Justitie (beginnend bij de uitspraak in Zaak Simmenthal) rekenen daar de laatste jaren steeds strenger op af. Terecht.

Maar dat zijn slechts de juridische bezwaren en details. Er is een veel groter risico. Een stabiele democratie moet het hebben van basisrespect voor de instellingen en procedures waarmee het besluiten neemt. Is dat er niet dan, dan valt alles om. Dat basisrespect houdt in Nederland respect en aanvaarding van de normale democratische route en besluitvorming in. Elkaar in een debat, dat nog tot een besluit moet leiden, met een kansloze zaak voor de rechter slepen om zo te proberen als Kamerlid politiek in het debat je zin te krijgen, is staatsrechtelijk en democratisch respectloos, onheus en verwerpelijk. In een volwassen democratie moet je je verlies kunnen nemen. Dit soort napleitende showprocessen bewijzen ons bestel een hele slechte dienst. Ook advocaten die daaraan meewerken, zouden beter moeten weten.

Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht Universiteit Leiden

{ 42 reacties… read them below or add one }

1 Super De Boer 29/05/2012 om 16:08

Het volk is niet gediend van op Europese leest geschoeide SM.

Zo simpel is dat.

Wilders zal de zaak bij de rechter verliezen, maar de verkiezingen niet. In elk geval zal het Rutte niet lukken om de PVV tot en met de laatste zetel af te breken. Hij kan er beter voor oppassen dat het niet andersom zal verlopen.

Ugh.

2 KvL 29/05/2012 om 17:41

Hulde voor dit heldere stuk! Maar wat mij zorgen baart is dat ik dit soort analyses nog nergens anders heb gelezen dan in deze bescheiden kring van experts. Waarom wordt de inconsequentie tussen Wilders’ eerdere beroepen op democratie (hoeveel kiezers had hij ook al weer??) en zijn huidige schoffering ervan niet ook toegelicht op het NOS-journaal, in de krant, etc etc? Nu lees en hoor ik – ongetwijfeld tot groot genoegen van Wilders – alleen maar over de wenselijkheid van het ESM zelf..

3 Richard Westerbeek 30/05/2012 om 09:02

@ KvL: Gelukkig valt dat mee; deze brief stond afgelopen zaterdag ook op de Opinie-pagina van de Volkskrant.

Daarentegen keek ik toch ook even rond op NuJij en daar waren zowel geluiden te horen dat Wilders hier het recht misbruikt, maar ook mensen die het eens zijn met Wilders (en daarnaast natuurlijk de mensen die het oneens zijn met al degenen die altijd direct negatief spreken zodra het over Wilders gaat, en vast ook andersom, maar ik was al gestopt met lezen voor het zover kwam).

Kortom: Ook buiten deze bescheiden kring van experts (en geïnteresseerden) zijn er gelukkig ook nog genoeg mensen met gezond verstand die hier kritisch over zijn.

4 Rob 30/05/2012 om 09:14

Hoe sterk staat deze analyse in het licht van de zaak tegen de Staat over de SGP? De rechter heeft de Staat daar toch tot wetgeving geboden (indirect, zie op dit blog sgp-zaak-continued-stoelendans-der-staatsmachten, reactie 22)?

5 MN 30/05/2012 om 12:19

@Rob: De vergelijking met de SGP-zaak gaat vermoedelijk niet op. In die zaak was het probleem dat Nederlandse wetgeving (volgens Hof en Hoge Raad) afweek van verdragsrecht. Dat verdragsrecht heeft, zo stelden de rechters, in het geval van de SGP onmiddellijke gelding in het Nederlandse recht. Die constatering is van belang omdat volgens de Grondwet in zo’n geval het verdrag voorrang heeft. Er zijn maar twee manieren om de strijdigheid met het verdragsrecht op te heffen: ofwel het verdrag opzeggen, ofwel het nationaal recht aanpassen.
In de EFSF-zaak wordt gevraagd een voorgenomen handeling van de Staat (goedkeuring van een verdrag) te toetsen aan een nationaalrechtelijke norm die meebrengt dat de regering zich meer gelegen moet liggen aan wat 40 kamerleden vinden dan wat 110 andere kamerleden vinden. Zelfs als die norm zou bestaan, is er geen ruimte voor de rechter om naleving ervan af te dwingen. De Grondwet of het Nederlandse staatsrecht bevat geen instrument dat de rechter hier in kan zetten.

6 Rob 30/05/2012 om 12:45

@MN: aan de orde in de SGP-zaak was welk verdragsrecht in dat geval het zwaarst moest wegen, het discriminatieverbod in met name het Vrouwenverdrag of de vrijheid van vereniging en godsdienst in het EVRM. Voor de Staat i.e. de Eerste en Tweeede Kamer ten tijde van de goedkeuring van het Vrouwenverdrag (en sindsdien) woog de vrijheid van vereniging en godsdienst het zwaarst (geen maatregelen tegen SGP), voor de rechter het discriminatieverbod (wel maatregelen tegen de SGP). Dus?

7 AT 30/05/2012 om 13:19

@MN

Dus … had Nederland een voorbehoud moeten maken bij het Vrouwenverdrag.

8 MN 30/05/2012 om 13:58

@Rob: ik snap niet waar je heen wilt. Bij de ratificatie van het Vrouwenverdrag was er geen sprake van een afweging van lichtere en zwaardere grondrechten – regering en Staten-Generaal meenden simpelweg dat de Nederlandse situatie conform het verdrag was. Dat de civiele rechter in de SGP-zaak aannam dat het verdrag eenieder verbindend en de Nederlandse praktijk daarmee onverenigbaar was, heeft geen relevantie voor de claim dat goedkeuring van het ESFS-verdrag moet worden aangehouden tot nadat beschikt is op de ontslagaanvraag van de ministers.

@AT: indertijd zagen regering en parlement geen aanleiding voor een voorbehoud. De minister (Hirsch Ballin) verklaarde desgevraagd dat de Nederlandse situatie verdragsconform was, en dat een voorbehoud niet nodig was. Achteraf kan je zeggen dat het conflict voorkomen had kunnen worden door een voorbehoud te maken. Ik weet alleen niet of zo’n voorbehoud acceptabel zou zijn geweest onder het Weens verdragenverdrag en de overige contractanten.

9 Rob 30/05/2012 om 14:11

@MN: Wat maak jij dan hiervan, Kamerstuk 18950, 72a:

“Dit artikel (art. 7 Vrouwenverdrag) moet gezien worden in
samenhang met andere verdragsbepalingen over onder meer de vrijheid
van vereniging en vergadering (artikel 21 en 22 Internationaal Verdrag
inzake Burgerrechten en Politieke Rechten). Bij het stellen van
(algemene) wettelijke regels ter zake is in het bijzonder met betrekking
tot verenigingen op godsdienstige, levensbeschouwelijke of politieke
grondslag terughoudendheid geboden, omdat daarbij naast de vrijheid
van vereniging en vergadering ook de vrijheid van godsdienst en levens–
overtuiging, de vrijheid van meningsuiting en staatskundige rechten in
het geding zijn. Deze democratische vrijheden en rechten behoren
eveneens tot de grondslagen van onze rechtsorde. In de Nota naar
aanleiding van het Eindverslag van de Tweede Kamer is hieraan nog
toegevoegd dat een noodzaak tot ingrijpen door de wetgever gegeven
het fundamentele belang van genoemde rechtsregels «thans niet
aanwezig werd geacht». In dat regeringsstandpunt uit maart 1989 is ook
door de kabinetswisseling later in dat jaar geen wijziging gekomen.”

Dit lijkt mij een afweging van grondrechten, hoe mager ook maar.

10 Rob 30/05/2012 om 14:27

P.s. De civiele rechter (Gerechtshof en Hoge Raad) achtte niet zozeer art. 7 Vrouwenverdrag een ieder verbindend, maar zwaarder wegend dan de vrijheid van vereniging etc.

11 V 30/05/2012 om 15:50

@ Rob

De relevantie van de SGP-rechtspraak voor het KG van Wilders ontgaat me volledig. Dat de woorden ‘Tweede Kamer’, ‘regering’ en ‘verdrag’ in beide zaken voorkomen maakt nog geen excuus om pedant allerhande moois over de SGP-zaak te ventileren. Zo lust ik er nog een paar.

12 MN 30/05/2012 om 16:14

@Rob: Wat V. zegt.
En als Hof en HR art. 7 van het Vrouwenverdrag niet eenieder verbindend oordeelden, hadden ze nooit tot deze uitspraken kunnen komen. Niet-eenieder verbindende bepalingen van verdragen hebben namelijk geen voorrang op nationaal recht. Zie rov. 4.4.2 en 4.4.3 in het arrest van de HR, waar door onuitroeibare slordigheid “rechtstreekse werking” gebruikt wordt terwijl “een ieder verbindend” de eigenlijke term is:

“Ingevolge art. 7 Vrouwenverdrag dienen de verdragsstaten [er voor te zorgen dat vrouwen op gelijke voet met mannen]: (a) hun stem uit [kunnen] brengen bij alle verkiezingen en volksstemmingen en verkiesbaar [kunnen] zijn in alle openbaar gekozen lichamen, en (c) deel [kunnen] nemen aan niet-overheidsorganisaties en verenigingen op het gebied van het openbare en politieke leven van het land.
Dat het bepaalde onder (a) rechtstreekse werking heeft, is – terecht – reeds aangenomen door de regering bij de behandeling van de Goedkeuringswet Vrouwenverdrag (…) Daarbij liet de regering het aan de rechter over om vast te stellen of aan het bepaalde onder (c) rechtstreekse werking kan worden toegekend (…) De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in haar uitspraak van 5 december 2007, LJN BB9493, AB 2008, 35, geoordeeld dat het bepaalde onder (c) inderdaad rechtstreekse werking heeft.
Voor het aannemen van rechtstreekse werking is gerede grond gelegen in de nauwe samenhang die in verband met het Nederlandse kiesstelsel moet worden aangenomen tussen het bepaalde onder (a) en (c) van art. 7 Vrouwenverdrag. [Het lijdt] geen twijfel dat de rechtstreekse werking van het bepaalde onder (a) de rechtstreekse werking van het bepaalde onder (c) meebrengt voorzover het deelnemen aan een politieke partij voorwaarde is voor het effectief kunnen uitoefenen van het onder (a) gewaarborgde passief kiesrecht.”

13 Rob 30/05/2012 om 16:38

@V, Voermans schreef (pedant) in zijn artikel: “De rechter in Nederland is zich namelijk scherpt bewust van zijn rol in het bestel: (..) Ook legt de rechter geen geboden op aan het parlement om wetgeving te maken.” In de SGP-zaak lijkt dat implciet. indirect wel gebeurd te zijn, een wetgevingsgebod. De relevantie? Kennelijk acht Voermans het relevant te schrijven hetgeen hij schrijft over de rechter. Wat vind je pedant aan wat ik schrijf?

@MN, eenieder vernindenheid is een noodzakelijke, maar niet voldoende voorwaarde. De civiele woog eenieder verbindende verdragsrechten tegen elkaar, met als het uitkomst in dit geval dat het discriminatieverbod in het Vrouwenverdrag zwaarder woog. De wetgevert vond eerder dat het niet zwaarder woog, daarbij uitgaande van de eenieder verbindendheid. Men zou (pedant) kunnen zeggen dat de civiele rechter de wetgever passeerde…. Relevantie?

Kom er maar in GB …..

14 GB 30/05/2012 om 16:50

Kijk. Kan ik mijn ei weer kwijt:

Wat de Hoge Raad in het SGP-arrest doet is een materieel wetgevingsbevel geven: het op een voor de wetgever op bindende wijze rechtsvormend constateren dat een wetgevingsplicht is of dreigt te worden geschonden.

Wat de Hoge Raad categorisch weigert is het geven van een formeel bevel- dat wat je ook met dwangsommen kunt versterken. Mosko zat in die formele hoek te roeren en die is volstrekt kansloos.

Als hij een verklaring voor recht had gevorderd dat enz. dan had hij een heel klein beetje naar de SGP-zaak kunnen verwijzen. Maar Mosko zat bij KvdB heel trots te vertellen dat hij na lange studie het arrest Pocketbooks II had gevonden. Ik zeg: tuchtrecht erop.

15 Gary Avercamp 30/05/2012 om 20:06

Voel ik een eigen beursje voor Bram aankomen?

16 M.J. Hoogendoorn 31/05/2012 om 10:12

Eigen beursje voor onoordeelkundig optreden is met nieuw rechtsvordering afgeschaft, staat me bij. Alle lof overigens voor Moszkowicz, al denk ik ook dat deze zaak kansloos is. Zonder dit soort probeersels echter geen rechtsontwikkeling. Ik zie niet in waarom het wagen van een poging vaste jurisprudentie bij te buigen misbruik van procesrecht zou zijn.

Een andere aanvliegroute voor afwijzing zou de vraag zijn of Wilders belanghebbende is. Begrijp ik het goed, dan gaat het erom dat de kiezer zich kan uitspreken over het Europese SM verdrag. Ik denk niet dat Wilders of de PVV zich kan opwerpen als een vertegenwoordiger of belangenvereniging van alle kiezers in Nederland.

17 Rob 01/06/2012 om 08:52

@M.J. Hoogendoorn, of Wilders belanghebbende is? Me dunkt dat hij zelf als kiezer belanghebbende is. Hebben Wilders, en u en ik, ons als kiezer kunnen uitspreken over dat ESM-verdrag bij de afgelopen verkiezingen voor het parlement, of is er een correctief refenderum geagendeerd? Beide niet, dacht ik. Democratische i.e. door de kiezer gegeven legitimiteit aan een besluit over dat verdrag is er dus niet. Neemt de rechter de democratie serieus, dan stelt hij Wilders in het gelljk. Misbruik van macht door het parlement.

Kom er maar in ….

18 Filip S. 01/06/2012 om 10:51

Voor bijna 1.400 euro heeft Wilders toch maar mooi eerste rij gezeten bij zijn eigen juridische knock-out. Staat v. Wilders 3 – 0 o.i.d.

Er zal wel een bodemprocedure komen, al kon ik in de eerste lezing van het vonnis niet echt iets ontdekken dat daartoe echte ruimte bood.

19 GB 01/06/2012 om 11:06

Zo op het eerste gezicht zou eerder de Staat in hoger beroep moeten gaan. Meer dan die eerste alinea van de afweging was namelijk niet nodig geweest.

20 Rob 01/06/2012 om 11:59

`De leden van de Tweede Kamer worden rechtstreeks door de (kiesgerechtigde) Nederlandse bevolking gekozen en zij vertegenwoordigen deze bevolking bij de uitoefening van hun functie. (..) Gelet op de hiervoor bedoelde functie die de Tweede Kamer ten opzichte van de Nederlandse bevolking vervult moet het ervoor worden gehouden dat de bevolking zich aldus over het ESM-Verdrag heeft kunnen uitlaten.` Tja.

21 Filip S. 01/06/2012 om 14:43

@ Rob,

Tsja ? Volgens mij is dat al bijna 200 jaar de basis van onze representatieve democratie. Dus ik begrijp uw verwondering, verzuchting of verbazing niet helemaal.

22 Rob 01/06/2012 om 14:57

@Filip S, hebben de kiezers zich bij de verkiezingen kunnen uitlaten over wie hen vertegenenwoordigen met betrekking tot besluiten over het ESM-verdrag? Waren de standpunten over dat verdrag bekend? En nu ze bekend zijn, kan het besluit gecorrigeerd worden middels een correctief referendum? Hoezo democratisch gelegitimeerd?

23 Reinier 03/06/2012 om 12:13

Vreemd te lezen dat Wilders zich beroept op ondemocratisch handelen van het parlement, terwijl hij zelf door het voortdurend plegen van obstructie het democratisch functioneren ervan heeft getracht te voorkomen. De man lijkt een wandelende paradox. Dat vind ik wel aardig benaderd hier: http://stophetgevaarwilders.blogspot.nl/2012/05/verheven-boven-recht-en-regel.html

24 Karel 04/06/2012 om 17:10

@Rob at 14:57
Dat zou wat zijn, wanneer de kamer niets zou mogen doen wat niet bij verkiezingen aan de orde is gekomen, danwel al deze onderwerpen achteraf aan een correctief referendum onderwerpen… :-/

Het land(-sbestuur) zou knarsend tot stilstand komen.

25 Rob 06/06/2012 om 09:18

@Karel, dus wat jou betreft dan liever niet-democratisch gelegitmeerde machtsuitoefening door de Staat? Overigens, als niet een zeker minimumaantal van de kiesgerechtigden (als het ware een theoretisch bepaalde kiesdrempel) zo”n correctief referendum wenst dan komt het er niet.

26 CR 06/06/2012 om 09:37

@Rob
De Tweede Kamer heeft een algemene, onbeperkte volmacht om alles te doen wat in het algemeen belang is. Die volmacht loopt door tot het moment dat, na verkiezingen, de nieuwe Kamer aantreedt. Simpel gezegd: de Kamer kan nieuw opkomende kwesties afhandelen en hoeft niet alles tussentijds aan de kiezers voor te leggen. En dat is maar goed ook: anders zou het land onbestuurbaar worden.
Er is de laatste jaren een neiging om de betekenis van democratie te verabsoluteren. Dat is gevaarlijk, omdat het uiteindelijk kan leiden tot een dictatuur van de toevallige (vaak slecht geïnformeerde en niet geïnteresseerde) meerderheid, een verlies aan inhoudelijke kwaliteit en een verlamming van het openbaar bestuur.

27 Rob 06/06/2012 om 10:51

@CR, verklaar je nader, waar is die onbeperkte volmacht geregeld en is die democratische gelegitimeerd?
Waarom gelden de bezwaren ‘dictatuur van de toevallige (vaak slecht geïnformeerde en niet geïnteresseerde) meerderheid, een verlies aan inhoudelijke kwaliteit’ niet net zo goed bij gewone verkiezingen? Wat garandeert dat de meerderheid dan niet iets toevallig kiest en goed geïnformeerd en wel geïnteresseerd is?
Over die verlamming, dus wat jou betreft dan liever niet-democratisch gelegitmeerde machtsuitoefening door de Staat? Overigens, pas als een zeker minimumaantal van de kiesgerechtigden zo”n correctief referendum wenst dan komt het er.

28 Filip S. 06/06/2012 om 19:01

@ Rob; Een en ander is ondermeer geregeld in een klein wetje, die we de grondwet noemen. Wat betreft die ongeinformeerde meerderheid, dat is nu exact de reden dat we zo 150 van die personen een salaris geven van om en nabij een ton.

29 Martin Holterman 06/06/2012 om 19:44

@Filip S.: Waar staat dan in de Grondwet dat wetten door de Staten-Generaal gemaakt worden? De enige persoon wiens rol bij het wetgevingsproces grondwettelijk beschermd is is de Koningin. (Niet dat ik het met je oneens ben, maar ik vind dat altijd wel grappig aan onze grondwet.)

30 Yoeri Roosendaal 06/06/2012 om 21:25

@ Martin: verklaar je nader, ik kan je niet volgen.

Artikel 81 Grondwet: De vaststelling van wetten geschiedt door de regering en de Staten-Generaal gezamenlijk.

Lijkt me een uitstekende grondwettelijke bescherming van de rol van de Staten-Generaal bij het wetgevingsproces. Overigens ook van de ministers, als onderdeel van de regering. Inderdaad, wetten worden niet door de Staten-Generaal alléén vastgesteld. Maar dat zie ik Filip ook niet beweren.

Doel je op immuniteit als je het over bescherming hebt? Die genieten Kamerleden en ministers evenzeer (artikel 71 Grondwet) en dat staat overigens los van het wetgevingsproces.

31 AT 06/06/2012 om 22:41

Ik vind dat Rob staatsrechtelijk toch wel een punt heeft, hoewel hij het formele gelijk niet aan zijn zijde heeft. Het handelen van deze Kamer valt m.i. typisch onder de noemer “het kan, het mag, maar het is niet betamelijk”.

Deze Kamer wordt ontbonden omdat de regering het wenselijk vindt het oordeel van de kiezer te vragen over de economische crisis. Ook de vraag naar het ESM-noodfonds is daarbij een belangrijke thema. Dan moet je dus niet nu snel over deze kwesties beslissen.

Waarom mag de kiezer het ESM verdrag niet meewegen in het stemhokje? Zou de huidige Kamer te weinig vertrouwen hebben dat er een meerderheid voor dit verdrag is na de komende verkiezing? Durft men het oordeel niet aan de kiezer over te laten? Je zou het haast vermoeden. Dit komt het vertrouwen in de democratie niet ten goede.

Een Kamer die wordt ontbonden, past legislatieve terughoudendheid. En zéker als het gaat om de inzet van de verkiezing! Formeel weliswaar niet verplicht, maar toch zeker wel fatsoenlijk.

32 Martin Holterman 06/06/2012 om 23:12

@Yoeri: Oei, die had ik de vorige keer dat ik de Grondwet bekeek even over het hoofd gezien.

33 Rob 07/06/2012 om 09:09

@AT, je schrijft dat ik weliswaar staatsrechtelijk een punt heb, maar het formele gelijk niet aan mijn zijde heb. Als je hier met ‘staatsrechtelijk’ ook bedoelt op ‘democratische legitimatie’, deugt dat wat jij noemt ‘het formele gelijk’, dat ik niet aan mijn zijde zou hebben, dan wel? Misschien moet dat formele gelijk anders begrepen worden, en zo niet dan buiten toepassing worden gelaten. In een democratische samenleving is democratische legitimatie van wetten en besluiten noodzakelijk.

34 Rob 07/06/2012 om 09:22

@Filip S, wat betreft die “ongeinformeerde meerderheid”, waarom zou die meerderheid, ongeinformeerd als die is, dan wel goed geinformeerde vertegenwoordigers kunnen kiezen? Hoe bepaalt die meerderheid dat?

35 Filip S. 07/06/2012 om 12:28

@ Martin Holterman;

Eigenlijk reageerde ik meer op het ‘onbeperkte mandaat’ dat natuurlijk geregeld wordt in art 64, lid 3 GW. In aanvulling daarop en met een beetje fantasie kunnen we ook nog noemen art. 60 (getrouwe invulling van het ambt), art 67 (stemmen zonder last) en voor wat betreft het tonnetje per jaar art. 63 GW.

@ AT;
Volgens mij is de reden dat we over een paar weken naar de stembus gaan niet gelegen in het feit dat regering behoefte heeft aan een oordeel over de economische crisis. We moeten naar de stembus omdat er een einde is gekomen aan de politieke samenwerking (a.g.v. additionele bezuinigingen). De stembusgang is meer ingegeven door gewoonte dan door politieke of staatsrechterlijke realiteit. Inmiddels klinken die stemmen ook steeds luider m.n. na de enigszins geslaagde kunduz-coalitie.

@ Rob;
Dat is een vraag waarmee talloze wetenschappers zich ook al hebben bezig gehouden (zie op dit blog o.a. het artikel over de Ostrogorski-paradox). Niemand kan de perfecte keuze maken en het perfecte systeem is er ook niet. We komen er alleen doordat er allerhande tussenfactoren zijn die ervoor zorgen dat onze keuzes geaggregeerd worden. Ergo, dankzij zaken als verkiezingsprogramma’s, -campagnes, politieke partijen, socialisatie, ideologie, wetgeving, kiessysteem, coalities en ga zo maar door.

Die keus is nimmer perfect, maar beter dan niets.

36 Rob 07/06/2012 om 13:05

@Filip S, aggregatie van ongeinformeerde keuzes? Jij – en de wetenschap waarnaar je verwijst – draait in een cirkel rond. Een adequate vorm van democratische legitimatie voor de gevallen die ik beschrijf, lijkt mij de mogelijkheid van een correctief referendum. De complicatie in mijn voorstel is wanneer kan worden gesteld dat een mening feitelijk geen herkenbaar verband houdt met meningen die zijn ingenomen bij voorafgaande verkiezingen – dit staat dus los van compromissen, want daarin worden meningen afgewogen. De mening ‘in het algemeen belang’ (zie reactie CR) is uiteraard zo vaag dat geen enkele mening daarmee herkenbaar in verband kan worden gebracht.

37 Filip S. 07/06/2012 om 13:43

Ik zie niet in waarom een correctief referendum meer democratisch en legitiem zou zijn dan de huidige situatie. Uw pleidooi geeft mij daarin alleen maar meer gelijk.

38 Rob 07/06/2012 om 13:53

@Filip S, het gaat om democratische legitimatie. De kiezer heeft zich over de mening van zijn(!) vertegenwoordiger moeten kunnen uitlaten als die vertegenwoordiger op basis van die mening macht uitoefent. Zo moeilijk is dat toch niet te begrijpen. De wil van het volk bij verkiezingen, weet u wel. Staat ook in het EVRM, art. 3 Protocol 1. Kom, een beetje intellectuele lenigheid.

39 Filip S. 07/06/2012 om 14:26

@ Rob;

Art. 3, Protocol 1 EVRM ? Ja, dat is de juiste situatie.

Mag ik een afwijkende vraag stellen; bent u ook de auteur van dat ‘verheffende’ artikeltje op de site van de Volkskrant, waar hetzelfde pleidooi voor een correctief referendum gehouden wordt ?

40 Rob 07/06/2012 om 14:42

Jep. Leuke commentaren had u ….

41 Filip S. 07/06/2012 om 15:28

@ Rob;

Natuurlijk mag u pleiten voor een correctief referendum, maar mij zult u daar nooit voor overtuigen zonder dat dit de democratische legitimiteit aantast van genomen besluiten. De door mij aangevoerde redenen 7/6 12:28 zijn, wat mij betreft, in al hun beknoptheid, afdoende.

Doet u daarbij een beroep op juridische argumenten zoals bij uw reactie 6/6 10:51 roept dat bij mij vooral hoongelach op. Mijn cynische reactie van 14.26, alsmede mijn commentaren op VK.nl, sluiten bij die houding aan.

42 Rob 07/06/2012 om 23:43

@Filip S, genomen besluiten die niet stoelen op democratische legitimatie, daarover heb ik het. De wil van het volk bij verkiezingen – art. 3 protocol 1 EVRM – is dan per definitie niet gerespecteerd. Ik heb het idee dat we vooral langs elkaar heen praten. Als u geen jurist bent, breekt mijn klomp …

Reactie achterlaten

{ 3 trackbacks }

Vorige post:

Volgende post: