Roma in Frankrijk: enkele “human rights standards”

door RdG op 26/09/2010

in Buitenland,Grondrechten

De laatste tijd houden de Roma de Europese gemoederen flink bezig. Het begon allemaal met een uitgelekt document van het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken, waaruit duidelijk wordt dat de President van de Republiek precieze doelstellingen heeft geformuleerd over de ontruiming van illegale kampen: 300 kampen moeten binnen drie maanden worden ontruimd, ‘en priorité ceux des Roms’. Het was aanleiding voor Europees Commissaris Viviane Reding een onderzoek te starten. Het daaropvolgende politieke moddergooien tussen haar en Nicolas Sarkozy zal ik hier buiten beschouwing laten.

De ontmanteling van Roma-kampen vormt zeker niet alleen een probleem binnen de EU. Zo is Duitsland voornemens 10.000 illegale Roma terug te sturen naar Kosovo, zo blijkt nu uit een in april ondertekend akkoord met de Kosovaarse regering. De hele kwestie heeft er inmiddels toe geleid dat de SG van de Raad van Europa (RvE), Thorbjorn Jagland, het initiatief heeft genomen voor een ‘High Level Meeting‘ met verantwoordelijke ministers uit de RvE-lidstaten, die hoogstwaarschijnlijk half oktober plaats zal vinden. Het doel is tweeledig: het verhelderen van de relevante ‘human rights standards’ en het aanzetten tot specifieke acties om de sociaal-economische positie van de Roma op langere termijn te verbeteren. In de woorden van de SG: ‘This is a pan-European challenge and requires a pan-European response.’

Enkele relevante “Human Rights standards”
Waar zouden de (Franse) autoriteiten rekening mee moeten houden? De manier waarop Frankrijk de kampen opdoekt lijkt in ieder geval op gespannen voet te staan met artikel 4 van Protocol 4 (EVRM), dat zegt: ‘Collective expulsion of aliens is prohibited.’ Collectieve uitzetting kan alleen na een redelijke en objectieve beoordeling van elk individueel geval (Čonka & others v. Belgium, 5 maart 2002, par. 59). Daarbij moet voldoende gewaarborgd zijn dat de persoonlijke omstandigheden van het individu worden meegewogen. Dit kan bijvoorbeeld een lopende asielprocedure zijn, waarbij men overigens ‘reasonable time’ moet krijgen om die aanvraag te doen (Jabari v. Turkey, 11 juli 2000, par. 40). Ook moeten effectieve rechtsmiddelen (art. 13 EVRM) beschikbaar staan aan degenen die menen dat uit het EVRM voortvloeiende rechten zijn geschonden. Dit geldt ook voor de personen die hun “vluchtelingenstatus” willen laten beoordelen (Amuur v. France, 25 juni 1996, par. 43), bijvoorbeeld omdat ze menen dat ze in hun thuisland groot risico lopen slachtoffer te worden van foltering of vernederende behandeling (art. 3 EVRM).

Bovendien, als de uitzettingen op basis van nationaliteit of etniciteit plaatsvinden en er een verschil in behandeling bestaat met andere groepen (Roma-kampen worden eerder ontmanteld dan andere illegale kampen), dan kan dit discriminatie in de zin van art. 14 EVRM (en art. 1 van Protocol 12) opleveren als het ‘no objective and reasonable justification’ heeft, als het geen legitiem doel nastreeft of als er geen ‘reasonable relationship of proportionality’ tussen middelen en doel bestaat. Wanneer dit verschil in behandeling plaatsvindt op grond van ras, kleur of etniciteit moeten deze maatstaven zo strikt mogelijk worden geïnterpreteerd, aldus het Hof (Čonka & others v. Belgium, par. 156).

Verder mogen de autoriteiten de illegalen niet onder valse voorwendselen oppakken, met het oog op een “gemakkelijkere uitzetting”. Dit zou een schending van art. 5 EVRM (recht op vrijheid) kunnen opleveren (Čonka & others v. Belgium, par. 34-46). Gezien het, naar ik heb begrepen, vooral gaat om Roma die korter dan drie maanden in Frankrijk verblijven, zal de uitzetting vermoedelijk niet disproportioneel ingrijpen in het familie-leven (art. 9 EVRM).

Franse procedure strijdig?
De huidige Franse procedure lijkt in strijd te zijn met enkele fundamentele rechten van de Roma, met name omdat het er alle schijn van heeft dat er discriminatoir wordt gehandeld en de Roma niet de verplichte individuele beoordeling krijgen. In ieder geval is er aanleiding om dit nader te onderzoeken. Weinig “Franse” Roma (vooral afkomstig uit Roemenië en Bulgarije) zullen echter gemotiveerd zijn om een rechtszaak te beginnen, aangezien ze als EU-burgers uiteindelijk toch weer kunnen terugkeren en ze nog 300,- euro krijgen uitgekeerd ook. Het illustreert hoe weinig effectief de “oplossing” van Sarkozy vermoedelijk zal zijn en hoezeer de kwestie inmiddels gebruikt wordt als een politieke stok om (desgewenst) Brussel of Frankrijk mee te slaan.

Voor een succesvolle oplossing is het van belang dat de sociaal-economische positie van de Roma wordt verbeterd en dat zij op een fatsoenlijke manier kunnen integreren in de Europese samenleving(en). Dit betekent in ieder geval niet dat de kinderen van de Roma onderwijs krijgen in speciale “Roma-klasjes”, waarbij rekening wordt gehouden met hun taal- en leerachterstand. Op die manier wordt er natuurlijk nooit vooruitgang geboekt, zo constateerde ook het Hof en zij constateerde een schending van het discriminatieverbod bij het recht op onderwijs uit Protocol 1, art. 2 (D.H. & others v. Czech Republic, 13 november 2007, en Oršuš & others v. Croatia, 16 maart 2003). Ook in andere gevallen werden Roma gediscrimineerd, zoals toen ze zich niet verkiesbaar mochten stellen (Sejdić and Finci v. Bosnia and Herzegovina, 22 december 2009) en toen een huwelijk, gesloten volgens Roma-rituelen, niet als geldig werd erkend waardoor een weduwe het recht op haar deel van de oudedagvoorziening van haar man dreigde te verliezen (Munoz Diaz v. Spain, 8 december 2009).

Dit is nog maar een greep uit de vele procedures die Roma door de jaren heen (in Straatsburg) hebben gevoerd, en ook deze top van SG Jagland zal zeker niet de eerste internationale conferentie over de Roma zijn. Hopelijk is het momentum er nu wel om zowel regeringen bewust te maken van enkele obligaties die zij als verdragspartijen hebben, als om een blik op de toekomst van de Roma te werpen. Aan het eerste zijn lidstaten door hun handtekening gebonden, voor het tweede is politieke wil nodig. Hoe lang zal het duren voordat men doordrongen raakt van het feit dat het geen oplossing is de Roma onderling heen en weer te blijven zenden?

Related Posts with Thumbnails

{ 4 reacties… lees hieronder of reageer }

1 RdG 26/09/2010 at 11:18

Voor de volledigheid:

- Protocol nr. 1 is geratificeerd door alle RvE-lidstaten, behalve Monaco en Zwitserland. De laatste twee hebben het wel ondertekend.
- Protocol nr. 4 is geratificeerd door alle RvE-lidstaten, behalve Griekenland, Zwitserland, Turkije en het Verenigd Koninkrijk. De laatste twee hebben het wel ondertekend.
- Protocl nr. 12 is geratificeerd door Albanië, Andorra, Armenië, Bosnië en Herzegovina, Kroatië, Cyprus, Finland, Georgië, Luxemburg, Montenegro, Nederland, Roemenië, San Marino, Servië, Slovenië, Spanje, Macedonië en Oekraïne. Negentien andere RvE-lidstaten hebben getekend, maar nog niet geratificeerd.

2 Civile 26/09/2010 at 12:52

Fantastisch dat jullie hier heerlijk met artikelen smijten maar ik wil dan ook even een paar artikelen zien die het heeft over mijn individuele recht af te zien om af te komen van mijn individuele financiële verplichtingen die dit alles in stand houd. Immers, ook ik heb rechten en wens niet op te draaien voor stupide politieke impotentie dan wel incompetentie van beleidsmakers in Nederland dan wel Brussel/straatsburg. Als ik te maken krijg, dagelijks, met ‘gelegaliseerde afpersing, door Nederlandse en Europese overheid, behou ik mij het recht voor voor bovenstaande niet meer te betalen.

Ik hoop dat alle lezers dit met mij eens zullen zijn zodat wij minstens 15% van de maandelijkse belastingen niet meer afdragen aan een ‘gelegaliseerde criminele organisatie’ genaamd de Nederlandse en de Europese overheden. Wanneer Roma rechten willen claimen, zullen zij de rechten en plichten van het land waarin zij zich bevinden, dienen te eerbiedigen. Dit is dus wat niet gebeurd. Derhalve kunnen zij nu eenmaal niet claimen waar zij geen recht op hebben.

Wanneer een Europees land maatregelen neemt een probleem op te lossen dien je naar het probleem intrinsiek te kijken voor je wauwelt over rechten. Rechten bouw je op door de verplichtingen, in het land van verblijf, op te nemen zoals gebruikelijk in het betreffende land. Doe je dit niet dan moet je niet eens durven schermen met rechten, me dunkt.

Uw stelling, getuige de inhoud van uw artikel, grappig maar zeker niet de stelling van een democratische meerderheid in Frankrijk, noch in Nederland.

3 PWdH 26/09/2010 at 18:44

Rechten en plichten hangen ongetwijfeld met elkaar samen, als de boodschap is die hier wordt gepoogd te brengen. Maar waaruit blijkt dat Roma als groep ‘de rechten en plichten van het land waarin zij zich bevinden’ niet zouden eerbiedigen? Een niet onderbouwde stelling, dunkt mij.

4 Ruben de Graaff 27/09/2010 at 16:27

Het gaat er niet om dat je niets kunt beginnen tegen illegale Roma, het gaat er om dat dit dient te gebeuren met respect voor enkele beginselen, zoals het discriminatieverbod. De Franse opstelling geeft wat dat betreft te denken, en die bezwaren zijn juridisch heel goed te omschrijven, zoals ik heb geprobeerd te doen.

Het belasting-argument laat ik maar even aan me voorbij gaan. Dan kun je overal wel tegen gaan protesteren. Ook de uitzetting van de Roma kost immers geld van Franse belastingbetalers, maar daar hoor ik u dan weer niet over.

Laatste punt, er is geen referendum geweest (godzijdank) over de besproken kwestie, dus niemand kan een beroep doen op een mening van welke democratische meerderheid dan ook. Waar we wél een beroep op kunnen doen, zijn de verplichtingen die de lidstaten hebben om de geschetste rechten in acht te nemen. Die verplichtingen zijn aangegaan door een democratische meerderheid in al die 47 lidstaten. En wat kreeg die democratische meerderheid ervoor terug? Inderdaad, rechten voor elk individu (ook die van een minderheid) die zij tegenover de overheid kunnen inroepen.

Leave a Comment

{ 2 trackbacks }


Vorige post:

Volgende post: