SGP-zaak leidt tot ongeloofwaardigheid

door Redactie op 11/01/2010

in Grondrechten, Rechtspraak

Post image for SGP-zaak leidt tot ongeloofwaardigheid

De maatregel die de staat van het gerechtshof tegen de SGP moet nemen, leidt óf tot ongeloofwaardigheid van de SGP, óf tot ongeloofwaardigheid van de staat.

Op 27 november 2009 adviseerde de advocaat-generaal aan de Hoge Raad om het oordeel van het gerechtshof uit 2007 in de SGP-zaak in stand te laten. Van het hof moet de staat de SGP met een maatregel dwingen haar kieslijsten in beginsel open te stellen voor vrouwen. In beginsel: de SGP mag zelf bepalen wie op haar kieslijsten staan, maar mag daarbij geen onderscheid maken tussen mannen en vrouwen. De SGP mag ook zelf bepalen welke opvattingen de personen op de kieslijst huldigen, met inbegrip van het ‘vrouwenstandpunt’, de opvatting dat de vrouw principieel niet op een kieslijst hoort te staan.

Onbegrijpelijk
In het beroep bij de Hoge Raad heeft de SGP gesteld dat de partij ongeloofwaardig is als ze een opvatting huldigt zonder zich naar die opvatting te kunnen gedragen. Daarom is het volgens de SGP onbegrijpelijk dat het hof oordeelde dat de vrijheid van meningsuiting van de SGP niet in geding is.
Het ongeloofwaardig uiten van een opvatting is inderdaad nog minder dan het niet uiten van een opvatting. Maar de advocaat-generaal vindt het oordeel van het hof niet onbegrijpelijk. Hij geeft als argument, dat een politieke partij die een bepaalde opvatting huldigt zich kan houden aan de wet en kan pleiten voor een verandering van die wet, zonder dat de partij daarmee inconsequent is.
Klopt dat argument? Als iemand op een SGP-kieslijst staat, huldigt hij de opvattingen van de SGP, met inbegrip dus van het vrouwenstandpunt. Hij vertegenwoordigt immers de SGP. Vrouwen op de SGP-kieslijst zouden dus de opvatting huldigen dat de vrouw principieel niet op een kieslijst hoort te staan, waaronder de SGP-kieslijst. Die vrouwen zijn inconsequent. Ze huldigen een principiële opvatting, maar gedragen zich niet naar die opvatting. De SGP zet vrouwen dus niet op de kieslijst. Zijn kandidaten op de kieslijst inconsequent, dan is de partij inconsequent. De Partij voor de Dieren zet ook geen plezierjagers op de kieslijst.
De SGP moet dus onderscheid maken tussen mannen en vrouwen bij het bepalen wie op haar kieslijsten staan. Zich aan de wet houden zonder inconsequent te zijn, kan in het geval van de SGP niet. Het argument van de advocaat-generaal klopt niet. Dus blijft het oordeel van het hof onbegrijpelijk.

Toneelspelen
Het oordeel van het hof kan om twee redenen niet onbegrijpelijk zijn. Ten eerste, als ervan wordt uitgegaan, dat vrouwen ervoor kiezen niet op een SGP-kieslijst te staan. Daarvan uitgaan, is nog terecht ook. Vrouwen die de opvatting huldigen dat de vrouw principieel niet op kieslijsten hoort te staan, zien ervan af om op welke kieslijst dan ook te staan. Dat is welbekend. Hoe kunnen ze ook anders?
Ten tweede, als ervan wordt uitgegaan dat de SGP toneel gaat spelen. De SGP stelt dan in beginsel haar kieslijsten open voor vrouwen. Maar de ledenvergaderingen van kiesverenigingen van de SGP stemmen vrouwen die op de kieslijst zouden willen staan gewoon weg, zonder opgaaf reden (maar feitelijk omdat ze vrouw zijn).
Maar dat zou betekenen dat de maatregel van de staat zelf ongeloofwaardig is! De maatregel van de staat dwingt de SGP haar kieslijsten in beginsel open te stellen voor vrouwen, maar vervolgens kunnen vrouwen nooit daadwerkelijk op de kieslijst staan. Zolang de SGP het vrouwenstandpunt huldigt, want als de SGP het vrouwenstandpunt niet meer huldigt, is een maatregel niet meer nodig.

De maatregel maakt de staat ook in een andere zin ongeloofwaardig. Want stel dat vrouwen op de SGP-kieslijst zouden staan. Die vrouwen pleiten dan, net als mannen op de SGP-kieslijst, voor een verandering van de wet waardoor vrouwen op geen enkele kieslijst kunnen staan. Dat is immers de doelstelling van de SGP, die de SGP mag huldigen van het hof en het Proefprocessenfonds Clara Wichmann c.s. Durf de maatregel maar consequent te noemen.

Geen maatregel is beter dan een maatregel die óf tot ongeloofwaardigheid van de SGP, óf tot ongeloofwaardigheid van de staat leidt.

Rob Kooijman

Verschenen in het Nederlands Dagblad op 6 januari 2010

{ 20 reacties… read them below or add one }

1 Gary Avercamp 11/01/2010 om 11:13

Ik vind de bijdrage een beetje inconsequent. Mag ongeoorloofde discriminatie ineens wel indien dat de geloofwaardigheid van een politieke partij dient?

2 Rob Kooijman 11/01/2010 om 12:04

Gary,

Je mist de crux. Uitgangspunt is dat de SGP haar opvatting over de vrouw mag blijven huldigen. De vrijheid van meningsuiting is niet in het geding, oordeelde het gerechtshof. Dat oordeel is onbegrijpelijk als de discriminatie i.e. de ongelijke behandeling van vrouwen door de SGP, ongeoorloofd is.

3 Anonymous 11/01/2010 om 17:06

Kun je je standpunt iets verduidelijken? Ik begrijp er namelijk weinig van. Eigenaardig, want de andere stukken op dit blogje kan ik goed volgen.

4 ROVE 11/01/2010 om 18:28

Ook ik mis kennelijk de crux.

Ik heb nog een tijdje geprobeerd de crux te raken, helaas zonder resultaat.

De crux werd voor het laatst op 11 januari jl. waargenomen in/rond Amsterdam. De crux wordt door haar naasten zeer gemist. Als u de crux onlangs heeft gezien, of weet waard de crux gevonden kan worden, laat dan een berichtje achter.

Een (redelijke) beloning behoort tot de mogelijkheden.

5 Wil Geertens 11/01/2010 om 20:46

Ik denk dat de bijdrage redelijk kan volgen, maar heb de tekst wel driemaal door moeten nemen voordat het een beetje duidelijk werd. Dat komt vooral omdat de auteur zijn gedachten nogal moeizaam geformuleerd heeft.

Wat ik me overigens afvraag is: wat wil de auteur met zijn bijdrage? Is hij er als jurist alleen maar op uit tegenspraken in de SGP-zaak op te sporen? Of heeft hij welgemeend advies voor onze rechters over hoe deze uitermate lastige kwestie wél bevredigend en consequent kan worden opgelost? Dat laatste lijkt mij cruciaal, en díe crux mis ik in de bijdrage.

6 Rob Kooijman 11/01/2010 om 22:34

Wil,

Mijn welgemeende advies is dat een uitspraak van een rechter niet onbegrijpelijk mag zijn (moeizaam geformuleerd mag nog wel) en de conclusie van een a-g geen tegenspraken mag bevatten.
Dat, volgens het hof in 2007, de vrijheid van de SGP om haar opvatting over de vrouw te huldigen niet in geding zou zijn met het moeten openstellen van SGP-kieslijsten voor vrouwen, klopt niet. Of het klopt wel, maar dan is die openstelling dus een schijnopenstelling. De SGP gaat toneelspelen.
De kwestie van die openstelling – dat is slechts de kwestie in deze juridische zaak – kan niet bevredigend en consequent worden opgelost tegelijk met behoud van de vrijheid van de SGP haar opvatting over de vrouw te huldigen. Dat kan alleen als de SGP ook geen schijnopenstelling van haar kieslijsten voor vrouwen wil. Zo principieel is de SGP misschien wel.

7 JAdB 12/01/2010 om 10:15

Rob,

Als ik het goed begrijp komt je standpunt erop neer dat de SGP door zich open te stellen voor vrouwen geraakt wordt in de vrijheid van meningsuiting. De argumenten die je daarvoor geeft zijn juridisch niet relevant.

De gevoerde argumenten komen er immers slechts op neer dat het voor de SGP heel vervelend is wanneer de partij een aan het "aannamebeleid" tegengesteld standpunt inneemt. Uiteraard is dat vervelend, maar dat legt juridisch gezien geen gewicht in de schaal, en is bovendien een probleem waar partijen wier standpunten in strijd met de wet zijn vaker tegenaan lopen.

De SGP wordt – voor zover ik de feiten van de zaak ken – ook niet geraakt in de vrijheid van meningsuiting. Immers, de partij mag in woord – niet in daad – het vrouwenstandpunt blijven uitdragen. "Practice what you preach" gaat niet op wanneer het gepredikte in strijd met de wet is. Is dat zo gek?

8 Rob Kooijman 12/01/2010 om 10:54

JAdB,

Stel dat er bij de Partij voor de Dieren in beginsel plezierjagers op de kieslijst moeten kunnen staan. Stel, er staat een plezierjager op de kiesljst, dan is die plezierjager toch inconsequent, ongeloofwaardig? En met hem zijn partij. De mening van de Partij voor de Dieren over de plezierjacht zou niemand meer serieus nemen.
Volgens de a-g kan de SGP consequent zijn en zich aan de wet i.e. gelijke behandeling houden. Volgens mij dus niet. Het argument van de a-g gaat niet op. De a-g zette dat argument in om aan te geven dat het oordeel van het hof, dat de vrijheid van meningsuiting van de SGP niet in het geding was bij gelijke behandeling van vrouwen bij de SGP, niet onbegrijpelijk was. Volgens mij is dat oordeel dus wel onbegrijpelijk, tenzij men dus aanneemt dat vrouwen alleen in beginsel, maar niet daadwerkelijk op de SGP-kieslijst kunnen staan …

9 BvdL 15/01/2010 om 21:24

Ik kan de scribent op diverse punten niet volgen in zijn overigens boeiende gedachtegang.

Kooijmans schrijft:

"Als iemand op een SGP-kieslijst staat, huldigt hij de opvattingen van de SGP, met inbegrip dus van het vrouwenstandpunt. Hij vertegenwoordigt immers de SGP. Vrouwen op de SGP-kieslijst zouden dus de opvatting huldigen dat de vrouw principieel niet op een kieslijst hoort te staan, waaronder de SGP-kieslijst."

Daarin ontwaar ik een tegenspraak. "HIJ vertegenwoordigt immers de SGP" is qua geslacht immers onmogelijk congruent met "VROUWEN huldigen dit standpunt" in de volgende zin. Verder begrijp ik de zin "De SGP moet dus onderscheid maken tussen mannen en vrouwen bij het bepalen wie op haar kieslijsten staan". Mijns inziens heeft het gerechtshof nu juist uitgemaakt dat de SGP geen onderscheid moet en zelfs niet mag maken. Of bedoelt Kooiman misschien dat de SGP niet over een vrije wil beschikt? Filosofen als Marcel van Dam hebben dat standpunt verdedigd, maar het is omstreden.

Ik zie ook niet in waarom de SGP geen toneel zou kunnen spelen. Ik was niet bekend met principiële bezwaren van deze beweging tegen toneel. De partij is tegen de televisie, maar toneel is toch geen vinding van de duivel? In de christelijke traditie speelt het een belangrijke rol. En in de politiek. Een groot staatsman – zijn naam is mij even ontschoten – omschreef de Tweede Kamer ooit als ´één groot ritueel´. Ik bedoel maar.

Tegenspraken in de conclusies van de AG zijn overigens ook niet erg. Sterker, het EHRM heeft bepaald dat betrokken partijen in de gelegenheid gesteld moeten worden de conclusie tegen te spreken. De AG handelt dus EVRM-conform.

De laatste zin van de bijdrage lijkt mij onjuist. Ik zou zeggen dat helemaal geen maatregel had moeten worden opgelegd.

10 Rob Kooijman 17/01/2010 om 09:37

BvdL,

Geen reactie is beter dan een scherpzinnige reactie!

Je hebt gelijk. "Iemand" is volgens Van Dale een mannelijk of vrouwelijk woord. Er had bij mij moeten staan: "Hij/zij vertegenwoordigt (..)", of nog beter: "Kandidaten op de kieslijst vertegenwoordigen (..)".

Ben je het met me eens, dat een vrouw op de SGP-kieslijst, en die dan dus de opvatting huldigt dat vrouwen principieel niet op kieslijsten horen te staan, inconsequent is, en dat met haar dan ook de SGP inconsequent is? Zo ja, dan denk ik dat je er verder wel uitkomt, gezien je scherpzinnigheid.

11 GB 18/01/2010 om 14:40

Begrijp ik het inhoudelijk goed, dan is de centrale stelling van het stuk dat de vrijheid van meningsuiting mede het recht omvat om die mening geloofwaardig te uiten, meer in het bijzonder conform die mening te handelen.
Ik denk eigenlijk niet dat ik die stelling volg. Het levert wel problemen op voor de SGP, maar die vallen niet onder vrijheid van meningsuiting.

Anders gezegd: je hebt wellicht gelijk dat een vrouwelijke SGP'er niet geloofwaardig is. Maar dat betreft niet de mogelijkheden om meningen te uiten. Ik zie niet in waarom politici die er principieel voor pleiten om voortaan links te rijden ook nu al – om geloofwaardig te blijven – mogen spookrijden.

12 Rob Kooijman 18/01/2010 om 14:59

GB,

Je begrijpt me inhoudelijk niet goed. Ik stel dat een vrouw op de SGP-kieslijst, die de opvatting huldigt, dat vrouwen principieel niet op kieslijsten horen te staan, een inconsequente vrouw is, ze is ongeloofwaardig. Een plezierjager op de kieslijst van de Partij voor de Dieren, die de opvatting huldigt dat de plezierjacht principieel verwerpelijk is, is inconsequent, ongeloofwaardig. Als je conform je principiële mening mag handelen – en dat mag die vrouw en dat mag die plezierjager: die vrouw hoeft niet op de kieslijst te gaan staan, en die plezierjager mag stoppen met de plezierjacht – en je doet het niet, dan ben je inconsequent, ongeloofwaardig.

Politici die er principieel voor pleiten om voortaan links te rijden mogen niet linksrijden, omdat linksrijden niet mag. Niet op de kieslijst staan mag wel, niet aan de plezierjacht doen mag wel.

13 Anonymous 18/01/2010 om 15:22

@BvdL:

Hoezo speelt toneel een belangrijke rol in de traditie van het christendom? Heb je het dan over de preken vanaf de kansel?

Of zijn er toneelstukken die de Heidelbergse catechismus verbeelden?

14 WJLH 20/01/2010 om 13:07

'Pocketbooks' indachtig, is veel voor de stelling van Kooijman te zeggen. Immers, de vrijheid van drukpers wordt zinledig als de vruchten van deze vrijheid niet vrijelijk aangeboden mogen worden.

Hetzelfde geldt natuurlijk ook voor de vrijheid van meningsuiting. Deze vrijheid wordt van haar inhoud beroofd als de uitoefenaar niet naar zijn mening mag handelen. Tenzij natuurlijk dit handelen strafbaar is. Maar gezien de (zeer) ruime uitleg van uitingsvrijheid kan dit niet snel geconcludeerd worden.

15 Rob 21/01/2010 om 00:00

WJLH,

Concreet, niet op een kieslijst staan en niet aan plezierjacht doen is niet strafbaar.

16 Anonymous 21/01/2010 om 08:50

discriminatie bij het opstellen van de kieslijst ook. het onderscheid tussen doen en nalaten is niet houdbaar.

17 Rob 21/01/2010 om 10:32

Anoniem:

Ja, maar is de vrouw, die op de kieslijst staat (maar niet hoeft te gaan staan) en de opvatting huldigt zij principieel niet op de kiesljst hoort te staan, consequent, geloofwaardig?
En hoe wil je de discriminatie daadwerkelijjk voorkómen als de SGP gaat toneelspelen?

18 Anonymous 21/01/2010 om 10:45

– zij is niet geloofwaardig. alleen heeft dat niet daarom iets met haar vrijheid van meningsuiting te maken.
– niet anders dan bij discriminatie bij personeelsbeleid: ingrijpen wanneer duidelijk is dat het gebeurt. of is het verbod om te discrimineren bij het aannemen van personeel ook ongeloofwaardig?

19 Rob 21/01/2010 om 11:11

Anoniem,

Nee, maar als zij inconsequent, ongeloofwaardig is, wie neemt haar dan nog serieus. Het ongeloofwaardig uiten van een mening is nog minder dan het niet uiten van een mening, naar mijn indruk. De AG stelt nu juist, dat de SGP niet inconsequent hoeft te zijn. Maar met een inconsequente vrouw die de SGP vertegenwoordigt, is de SGP inconsequent.

Maar hoe wil je de ongelijke behandeling duidelijk krijgen als met interne stemmingen personen voor de kieslijst worden gekozen?

20 Ron Ritzen 29/01/2010 om 15:21

Helder en duidelijk standpunt. De kritiek van Rob Kooijman is volstrekt terecht.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: