Spoedprocedures & de verklaring van contraseign

door GB op 18/11/2011

in Haagse vierkante kilometer

Eén van de opvallende eigenschappen van het Koninklijk Besluit waarmee niet Donner maar Opstelten de sollicitatiegesprekken voor de nieuwe onderkoning voert, is dat dit besluit op één en dezelfde vrijdag 14 oktober in de ministerraad aan de orde is geweest, door Rutte aan Beatrix is voorgedragen, door Beatrix is ondertekend en ’s middags nog het Staatsblad haalde. En dat terwijl de koningin die vrijdag in Florence was.

Om zicht te krijgen op welke soepel afgestelde machine dit mogelijk maakt heb ik een klein Wob-verzoekje gedaan. Dat leverde praktisch per ommegaande (hulde daarvoor!) een serie interessante documenten op: het originele Koninklijke Besluit met daarop de handtekeningen van Beatrix, Rutte, en Opstelten. Het gefaxte exemplaar, kennelijk uit Florence omdat dit een (zeldzaam) KB is met alleen de handtekening van de majesteit. De verklaring van Rutte dat hij ‘zal contrasigneren‘. En het besluit van Opstelten van 13 oktober, de dag ervoor, waarin deze ‘besluit’ dat het dan dus nog niet bestaande KB in het Staatsblad zal worden geplaatst.

Deze figuur met de ‘verklaring van contraseign’ was mij onbekend. Maar nieuw blijkt hij niet te zijn. Het Nationaal Archief heeft een exemplaar uit 1942 in de geheime kelder liggen. En wie wel bijhoudt wat ze in Delft doen, had vorig jaar al kunnen zien dat ze daar niet alleen op elektrische fietsen door Australië scheuren maar ook een rapport hebben geschreven over ‘hoe wij wetten maken.’ Daar staat het allemaal in: af en toe (met name aan het einde van het jaar) wordt alles wat normaal na de koninklijke handtekening plaatsvindt naar voren gehaald en klaar gezet voor een onmiddelijke publicatie na groen licht uit het paleis.

In ieder geval geef ik deze constructie met de verklaring van contraseign hier graag in bespreking. Mij viel alvast één ding op.

Op zich is het nog wel voorstelbaar dat de koninklijke handtekening en het contraseign op verschillende stukken papier staan. Bij de indiening van een wetsontwerp tekent Beatrix ook de Koninklijke Boodschap terwijl de minister de Memorie van Toelichting tekent. Het gaat er immers om dat een minister zich met zijn handtekening opwerpt als specifiek parlementair aanspreekpunt voor koninklijk handelen, en vooral als potentiele verdachte wanneer het om een onrechtmatig KB blijkt te gaan.

Maar nu is op 14 oktober geen sprake van een zich op een ander stukje papier bevindend contraseign. Rutte heeft namelijk een verklaring ondertekend waarin staat dat hij ‘zal’ contrasigneren. Dan wordt er kennelijk in het Staatsblad een nog niet gecontrasigneerd besluit gepubliceerd. Dat lijkt mij eigenlijk alleen acceptabel als daarbij tevens wordt aangenomen dat het contraseign geen ‘constitutief vereiste’ is voor een KB: de handtekening van de minister is niet nodig voor het bestaan van het KB.

Er zijn echter mensen die in artikel 47 Grondwet (‘Alle wetten en koninklijke besluiten worden door de Koning en door een of meer ministers of staatssecretarissen ondertekend’) wel degelijk lezen dat er zonder een contraseign geen Koninklijk Besluit tot stand komt…

(Foto: Hans Klein Sprokkelhorst)

{ 4 reacties… read them below or add one }

1 PJK 18/11/2011 om 12:28

Leuk stukje, wat kan het staatsrecht toch mooie constructies bevatten!

2 WJLH 18/11/2011 om 17:49

Mij viel op dat Rutte zijn voornemen ondertekende met zijn voornaam (ipv voorletter). Dit heb ik niet eerder gezien. Is dit nieuwe politiek of hangt dit af van de voorkeur van de betrokken bewindspersoon?

3 MN 19/11/2011 om 08:17

@WJLH: ik denk dat het laatste het geval is, mogelijk als gevolg van het eerste. Eerder deed bijvoorbeeld de heer Pechtold, minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, dat ook. Zie bijvoorbeeld deze Memorie van Toelichting. In de Staatsblad-versie van de betreffende besluiten is dat overigens weer gecorrigeerd: zie hier het gepubliceerde herverkavelingsbesluit dat GB heeft geWOBt.

4 Carla 19/11/2011 om 20:16

@WJLH & MN: ik las in jullie reactie even dat de premier alleen met “Mark” ondertekend zou hebben. Dat zou pas nieuwe politiek zijn!

Fraai stukje staatkundige research!

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: