Staat, referendum en superstaat

door GB op 27/01/2013

in Europa, Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Post image for Staat, referendum en superstaat

‘Nu de Britten uitzicht op een referendum hebben, willen wij dat ook.’ Zo luidt de oproep van een rebellenclub die al eerder een vertaling van Lord Hoffmanns kritiek op het ERHM kwijt kon in de NRC. Onlogisch is dat niet. Wie eenmaal soevereiniteit en identiteit door elkaar roert, ziet veel gevaren om zich heen. De argumentatie valt dit keer helaas wat tegen. Vaak krijgen de voorstanders van Europese samenwerking het verwijt met angstbeelden en uitwassen te argumenteren. Maar dat kunstje beheersen de tegenstanders ook. Als we niet opletten, zo schrijven ze, hebben we straks een Europees faillissementsregister en had Nieuwsuur niet onlangs een mooie reportage over een volstrekt absurd geluidsscherm in Polen? Tijd om ‘een referendum af te dwingen’. Kan dat? En hoe ver zullen ze komen?

De Grondwet kent geen referenda en het idee dat Kamerleden een eigen mandaat hebben, staat haaks op het uitbesteden van deelonderwerpen aan een volksraadpleging. Het serieuze werk is dus niet mogelijk onder ons huidige staatsrecht. Achteraan aansluiten bij de Commissie Verzoekschriften wel, inclusief de hoop dat er nog een ‘burgerinitiatief’ van te maken valt. Daarvoor is onder andere vereist dat het onderwerp niet recent al door de Kamer is behandeld. Het zou zomaar kunnen dat het plan in dergelijke procedures verzuipt.

Tenzij Baudet de postzakken met woedende e-mails doorsleept naar de kamer van een Kamerlid dat bereid is een initiatiefwet aanhangig te maken voor een eenmalig raadplegend referendum. Veel tijd hoeft dat niet te kosten, want ten behoeve van het referendum over de Europese Grondwet is zo’n wet al een keer geschreven. Met wat eenvoudig knip- en plakwerk kon een grote minderheid een voorstel aanhangig maken voor een referendum over het Verdrag van Lissabon, dat niet geheel ten onrechte beschouwd werd als een variant van de Europese Grondwet die Nederland eerder de prullenbak in geraadpleegd had. GroenLinks en D66 waren daar toen ook bij. Op dezelfde techniek berust het nog aanhangige voorstel van Wilders om een raadpleging uit te schrijven over de toetreding van Turkije.

Met slechts één bereidwillige parlementariër staat het spel op de wagen. De eerste hobbel is vervolgens de advisering door de Raad van State. Die zal negatief zijn. De Raad moppert doorgaans dat raadplegende referenda of laf of overbodig zijn, en zal dat onder leiding van Donner zeker doen. Maar de rechtgeaarde democraat hoeft zich daardoor niet te laten afleiden. Wie heeft er ooit voor een Raad van State gestemd? Die club is ons in de maag gesplitst door Karel V, tegelijk met de tiende penning, en zat oorspronkelijk in – jawel – Brussel.

Na het wegschrijven van het advies van de Raad van State zal het voorstel een plek op de agenda van de Kamer moeten zien te krijgen. Een Kamermeerderheid heeft zich reeds tegen een referendum uitgesproken, en diezelfde meerderheid regeert de Kameragenda. Toch zou het zeer ongebruikelijk zijn om procedurele bevoegdheden op een dergelijke manier te gebruiken. Als gevolg waarvan er dus een debat in de Tweede Kamer gevoerd zal moeten worden. Tot zover zie ik het wel komen.

Maar niet verder. Op zich is dat jammer. De tijden van 2005, waarin politici en wetenschappers opeens aan de bak moesten om uit te leggen waar Europa goed voor was, waren ook langs representatieve maatstaven gemeten hoogtijdagen van de democratie. Maar een referendum over de Europese Unie komt te vroeg; de werkelijke vraag is een andere. Sinds de Fyra aan de kant staat, moet de Nederlandse Staat ook als mislukt beschouwd worden. Als we straks de 200-jarige herdenking van ons Koninkrijk ingaan, zal bovendien blijken dat dit project a) ons door de strot is gedrukt door een ongekozen, elitair en snobistisch driemanschap, b) aan elkaar geplakt is met een gecorrumpeerd referendum in 1815 en c) mij opgesloten heeft in een politieke gemeenschap met mensen die ik niet kan verstaan. De Staat zelf is ook ongevraagd, ongeschikt en onmogelijk. We moeten geen referendum houden over de opheffing van de Nederlandse Staat, maar over de stichting ervan in the first place.

Foto: Jan Dijkstra

{ 1 reageer… read it below or add one }

1 Hugo Arlman 28/01/2013 om 23:13

De voortdurend herhaalde versie van de geschiedenis wil dat Nederlanders in grote getalen in 2005 in het verzet zaten en dus tegen Europa stemden. Wie de kranten uit 2005 nog eens door zou nemen en het rapport zou lezen dat BZ ná het referendum liet maken, ziet een andere versie van de historie: veel Nederlanders hadden meer dan genoeg van het kabinet-Balkenende en de opwekkingen van ministers om vóór te stemmen – tegen Europa, voor Auschwitz – waren smakeloos en dom. Zoiets als Baudets neocons nu.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: