Staatkundig nabeschouwen II

door GB op 27/09/2013

in Haagse vierkante kilometer, Uitgelicht

Post image for Staatkundig nabeschouwen II

In de zoektocht naar een treffende beeldspraak lijkt Rutte toch vooral op een dansende beer met zeven geleiders. Waar Zijlstra hem best een paar pasjes naar rechts wil laten wiegen, houdt Samsom de rooie ketting strak. Toegiften en gebaren van goede wil zijn bij Samsom geen open zwaaiende deuren, maar gaat per door El Commandante zelf nagerekende strekkende millimeter verkapte nivellering via de werkgelegenheid in de kinderopvang. Dat hadden we gisteren al gezien, en bleek vandaag weer. Tussen Samsom en Buma ging het eigenlijk alleen maar slechter. De semantische truc van Rutte om ‘nivellering’ te vervangen door ‘evenwichtig inkomensbeeld’ gaf even lucht, maar kon al snel niet meer verhinderen dat Samsom en Buma elkaar alsnog fanatiek dwars zaten op elke beweging in het debat. Dat er wat de VVD betreft ook over de verkoop van de schoonmoeder valt te praten, kan nu eenmaal niet verhullen dat voor Samsom inmiddels elk bouwsteentje ideologisch op zijn plek ligt en juist Buma daar met zijn rechtse vingers vanaf moet blijven.

Toch was het vooral pijnlijk om te zien hoe de dansende beer Rutte kort gehouden werd door de vijf potentiële zijwieltjes voor zijn coalitie. Waar het kabinet stevige kritiek incasseerde mocht hij niet terugslaan. Maakte hij een opmerking die eventueel kon worden uitgelegd als verkapte kritiek op een denkbare wens uit een mogelijke tegenbegroting van een niet-uitgesloten steunverlener in de Senaat, dan stonden Buma, Pechtold en Slob onmiddellijk gezamenlijk stevig aan de ketting te trekken. Zo kwamen we er nooit. Dat was niet het soort beweging wat nodig was. En als Rutte het zo dacht aan te pakken, dan konden ze er beter niet aan te beginnen. Soms begon het te lijken op de treurige manier waarop in de praktijk de wil van een wilde beer gebroken wordt: pijn toedienen maar hem nog harder aanpakken als hij zich verdedigt.

De politieke rationaliteit van dit alles zit niet zo ver onder de oppervlakte. Het constructieve deel van de oppositie had er belang bij om zoveel mogelijk toezeggingen alvast te incasseren als gebaren van goede wil en tegelijkertijd, door het uitschakelen van de alternatieven, als exclusieve kandidaat meer te kunnen eisen dan dertig zilverlingen. Andersom had Rutte er politiek belang bij zoveel mogelijk wisselgeld op zak te houden en te voorkomen dat hij moest onderhandelen zonder achterdeur. Zo beschouwd was het flauw van Pechtold en Buma om aan het einde te klagen over het verspillen van twee dagen nieren proeven, handen uitsteken en deuren forceren. Dat Rutte de politieke mogelijkheden van zijn begroting niet onmiddellijk uitputte was omdat hij even intelligent is als de oppositie die zich immers ook beperkte tot hun onderhandelingsinzet. Van Pechtold is het bovendien flauw, omdat dit het soort formatieve snuffeldebatten is waar hij er na verkiezingen graag zoveel mogelijk van wil organiseren.

Een inschatting van de toekomst is lastig te geven. Enerzijds lijkt de VVD een begrijpelijke voorkeur voor het CDA te hebben. De eisen van Buma verschillen immers niet veel van wat de achterban van de VVD op de site van de liberalen achterlaat. Via de band van de zes miljard leek Rutte ook op een Christendemocratische voorkeur voor te sorteren, en voor de media hadden de VVD-spindoctors gisteren Ed Nijpels opgegraven om eenzelfde soort voorkeur uit te venten. Toch zal de eerder gesignaleerde antipathie tussen Buma en Samsom nog een zware dobber worden. Samsom heeft ook inhoudelijk veel meer te winnen bij een CU/D66 combinatie (inclusief ontbinding van de Eerste Kamer om daar de benodigde meerderheid te forceren), al was het maar omdat hij via de CU dan weer zaken als ontwikkelingssamenwerking kan repareren. Een dergelijke combinatie sluit ook het meeste aan bij de nihilistische wijze waarop dit kabinet bij elkaar gegund is. Want dat is uiteindelijk wat zich hier wreekt, zoals Ruud Koole vorig jaar in Buitenhof al voorspelde. Een kabinet zonder gezamenlijke visie staat nu intern voor de onmogelijke vraag wie aan de beurt is om zich de kwartetkaartjes alsnog uit de knuisten te laten trekken.

Valt er nog iets anders op te maken uit deze Algemene Beschouwingen? Niet veel meer. Van Miltenburg moet een andere coach inhuren. Haar keuze om nergens een probleem van te maken en uitsluitend aan te slaan bij het noemen van de naam van een minister was onbegrijpelijk, niet-effectief en werkte uiteindelijk tegen haar doordat Pechtold en Rutte er terecht de draak mee begonnen te steken. En het wordt tijd om toch wat meer bewondering voor Rutte te gaan koesteren. Zijn politieke talent gaat nu grotendeels verscholen achter de politieke complexiteit waarmee hij staat te dealen. Maar een beer met zeven geleiders is niet alleen optimistisch, die kan ook iets. Al zal Rutte, vandaag waarschijnlijk weer op zijn zwarte VMBO-school in de weer, zich meer herkennen in Baloe, de bruine beer uit Jungle Boek. Er valt, zingt deze, immers een heleboel te leren van een beer. ‘Maak zelf eens een fruitsla. Met fruit dat prikt. Iets waar ik van uitga. Zodat ik nooit schrik. Ik denk dan: er prikken er misschien een paar, pas op mijn fikken, en Kees is klaar. Er valt een heleboel te leren van beer Baloe. Ja, beren, de beren, die zijn als leraar beregoed.’

{ 4 reacties… read them below or add one }

1 LD 27/09/2013 om 09:38

Het getal ‘vijf’ heeft kennelijk iets magisch. Gisteren was voortdurend sprake van vijf tegenbegrotingen, maar ik telde er slechts vier (van CDA, D66, GroenLinks en CU):

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/14132/Algemene-Politieke-Beschouwingen/article/detail/3515242/2013/09/24/Uw-gids-in-het-labyrint-der-tegenbegrotingen.dhtml

Nu is er sprake van vijf potentiële zijwieltjes. Is dat dan inclusief de SGP? Dan zou samen met D66 en CU een meerderheid in de Eerste Kamer verzekerd zijn (denk aan het Woonakkoord) en zou ontbinding van de Senaat niet nodig zijn.

2 PM 27/09/2013 om 14:59

Deze conclusie kan ik niet volgen. GB schrijft dat
1. Rutte en Samsom bij de formatie het akkoord ‘nihilistisch bij elkaar hebben gegund’
2. Voor Samsom in deze begroting ‘ieder bouwsteentje ideologisch op zijn plek ligt’
3. Rutte daardoor als een geketende beer moet dansen
en daaruit concludeert GB dat Rutte bewondering verdient. Tja, dat is betogen dat het bewonderenswaardig is dat je uit de kuil weet te klimmen, waarin je bent gevallen nadat die je zelf gegraven hebt…

3 GB 27/09/2013 om 15:23

Haha. Scherp. Bij je tweede stelling moet het woordje ‘inmiddels’ ertussen. Zal dat invoegen. Wat de derde betreft: ‘daardoor’ suggereert teveel alsof dat uitsluitend uit de twee voorgaande zou volgen.

4 Super De Boer 27/09/2013 om 18:56

8) Vanuit VVD-perspectief vond ik Bolke de Beer toch beter.

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: