Staatkundig nabeschouwen

door GB op 26/09/2013

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Staatkundig nabeschouwen

In staatkundige zin worden de Algemene Beschouwingen er de laatste jaren alleen maar interessanter op. In 2011 konden we de dualistische nieren van de gedoogconstructie proeven, in 2012 buitelden het lenteakkoord en het herfstakkoord over het aanstaande formatieakkoord heen tot het schoolvoorbeeld van wisselende meerderheden en nu in 2013 werpt de Eerste Kamer een politieke schaduw vooruit. Dat bracht een aantal interessante zaken aan de oppervlakte, die we anders pas na afloop in de reconstructie lezen. Allereerst zagen we een klassieke CDA-PvdA botsing, voor de gelegenheid versterkt doordat Samsom het soort linkse procentpunt-betweterige moralistische gelijk etaleerde waar CDA’ers groen van gaan uitslaan terwijl Buma het soort rechtse benzinepomp-populisme preekte waar PvdA’ers zo rood van aanlopen. Normaal is dat reden elkaar te ontlopen of in de Trêveszaal de strot dicht te knijpen. Nu konden we het allemaal zien gebeuren. Arie Slob kwam al aanhollen om de boel te sussen.

Wat ook aan de oppervlakte kwam, was het verloop van de strandwandeling van Pechtold en Samsom. D66 heeft zijn zinnen gezet op aanpassing van het Sociaal Akkoord maar ‘praten’ blijkt voor Samsom ‘uitleggen’ te betekenen. Met die opstelling joeg hij zoveel fractievoorzitters in de gordijnen dat Wilders hem kwam aanmoedigen vooral zo door te gaan. Wilders had zijn bommetje al aan het begin van het debat laten ontploffen en zat er de rest van de dag als commentator bij. Eenzelfde rol zag minister Plasterk voor zichzelf, want hij liep telkens door het beeld als Ron Fresen weer eens geen relevante hoofdrolspelers voor de camera kon krijgen. Plasterk bleek niet te beroerd om zich als minister kritisch over de orde van de vergadering van de Kamer uit te laten of de bijdrage van Samsom een beetje bij te spinnen met vergoeilijkende opmerkingen over Samsoms neiging meteen over de inhoud te beginnen. Gelukkig wierp Pechtold de minister een nieuwe kluif toe: of hij even de mogelijkheden om de Eerste Kamer aan de ketting te leggen of af te schaffen wilde inventariseren.

Een interessant aspect van de zoektocht naar extra zetels is dat het niet alleen nog onduidelijk is wie voor welke prijs aan boord klautert, maar ook wanneer dat gebeurt. Ten aanzien van het eerste hebben de meest relevante spelers hun kaarten nu wel zo’n beetje op tafel gelegd. Een kansrijke combinatie lijkt de D66/CU formule. Die fractievoorzitters waren opvallend concreet in hun wensen, op het bescheidene af. Slob hamerde op een kazerne in Drenthe – dat kan niet veel moeite kosten – en voor Pechtold moet in de onderwijsbegroting wel een offer he can’t refuse te vinden zijn. Schuiven D66 en ChristenUnie aan, dan komt het kabinet nog altijd een stem te kort in de Senaat. Maar dat moet dan wel af te dwingen zijn. Ontbinden van de Eerste Kamer heeft hier namelijk sowieso zin. Als iedereen met de juiste kleur stemt zit er zeker een extra zeteltje voor D66 in.

Van de CDA-fractie in de Tweede Kamer lijkt het niet echt te gaan komen. Niet alleen spatte de tegenzin er bij Buma af, hij groef zich ook zo diep in dat hij het zicht op een compromis zelf ook wel verloren zal moeten hebben. ‘Het roer moest echt om’, herhaalde hij telkens, en daar zullen anderen hem straks aan houden als hij met een appel en ei wordt afgescheept. Maar bij het CDA speelt iets anders: het moment waarop het compromis gesloten kan worden. De deal kan ook pas in de Eerste Kamer beklonken worden. Al bij het Woonakkoord lekte uit dat Brinkman tot meer bereid was dan Buma en het is ook geen geheim dat de druk op de CDA-Senaatsfractie over de pensioenen daar niet prettig wordt gevonden. Niet geheel uitgesloten is dat het kabinet via het maatschappelijk middenveld en alle daar gesloten akkoorden heel wat druk op de Eerste Kamer fractie van het CDA zal kunnen zetten, en dat er dan daar een deur open gaat.

Blijft over de vraag wat Samsom bezielde. Hij klonk moe, en dat moet hij ook wel zijn. Bovendien is het inderdaad waar dat door elke door de VVD opengezette deur alleen maar meer rechtse wind komt waaien, terwijl Roemer, Wilders en de rattenvanger van de bejaardenbelangen er in de peilingen graag een zeteltje bijschuiven. Maar bovenal lijkt hij een onderhandelingsfout gemaakt te hebben. Hij hamerde er gisteren op dat hij bereikt heeft wat andere partijen ook hadden bereikt als zij aan tafel hadden gezeten. Het beleid was dus al op de smaak van het midden gebracht. Hoe juist dit wellicht is, CDA, GL, CU en D66 doen het er nu niet meer niet voor. En daarmee zit Samsam toch in het soort terugonderhandelen over de helft van de helft waar hij en Rutte bij de start van hun kabinet zo grondig afstand van stonden te nemen. Daar kan niemand blij van worden. Vooral niet, als het je eigen helft is.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: