Staatsrecht Stemwijzer: Trots op Nederland

door GB op 09/04/2010

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Staatsrecht Stemwijzer: Trots op Nederland

Voor Trots op Nederland is het natuurlijk lastig om een al te radicaal verkiezingsprogramma te schrijven. Als we ‘trots zijn op wat onze voorvaderen hebben bereikt’, zoals het programma begint, waarom dan bijvoorbeeld ‘het Huis van Thorbecke’ verbouwen? (Voor wie zich inmiddels afvraagt waar dat vermaledijde huis nu eigenlijk staat: hier de Google-streetview. Het is nummer 9.)

Maar zo ziet Verdonk het zelf niet. ‘De situatie grenst aan het onhoudbare,’ schrijft ze, ‘we zitten in een systeemcrisis’ en ‘het roer moet nu echt om.’ Staatsrechtelijk begint dat met een analyse waarop onze parlementaire democratie vast zit: een weeffout van Thorbecke. Zijn Grondwet uit 1848 bevat een begrenzing van de macht van de koning, maar kent geen voorzieningen tegen een alsmaar uitdijende overheid. Want dat is gebeurd. In Thorbecke’s systeem dient de Staat het algemeen belang, en gaat daarmee per definitie boven het individuele belang. Maar de Staat werd vervolgens bevolkt door allemaal clubs die deelbelangen nastreefden, terwijl ze hun succes (vaak een uitruil) konden verkopen als ‘het algemeen belang’. De omvang van de overheid werd zo de optelsom van die deelbelangen die toevallig succesvol waren, verscholen onder het gewichtige ‘algemeen belang.’ In Verdonks programma wordt dit in een hele serie one-liners gegoten. Twee mooie: ‘Omdat het herverdelende politieke systeem openstaat voor deelbelangen, is er een politieke strijd om de middelen van anderen ontstaan’ en: ‘Rechtsongelijkheid is de basis van de samenleving, georganiseerd onrecht de norm.’ Het gevolg is in ieder geval een overheid die zo omvangrijk is geworden dat zij de samenleving verstikt.

De oplossing bestaat vervolgens uit twee hoofdlijnen: weg met Big Government en weg met bestuurlijke elite. Big Government wordt institutioneel bestreden door de Tweede Kamer te halveren, ministeries te sluiten, provincies en waterschappen op te doeken en scherpere toetsing van wetten aan de Grondwet, om te bezien of het wel wetten zijn die tot de kerntaken van de overheid behoren. Of dit ook constitutionele toetsing van wetten door de rechter omvat, wordt niet duidelijk. Met de ‘elite’ heeft Verdonk vooral de politieke partijen op het oog: feitelijk een versleten vehikel voor politieke junkies om onderling baantjes te verdelen. Om die carroussel te breken stelt Verdonk voor de spoeling te verdunnen (meer ambten verkiezen), de uitgang te verbreden (sollicitatieplicht) en de ingang te versoepelen (iedereen kan solliciteren op niet verkiesbare functies). Voor wie nu van plan is om als kroonprins te gaan solliciteren: het koningschap moet van Verdonk cermonieel worden.

Aan losse flodders valt verder op: ‘Asielverlening is geen recht’. Dat lijkt me onzin. En verder steekt Verdonk de neutraliteit van de staat nogal fors in: ‘De overheid straalt neutraliteit uit. Geen uiterlijke religieuze of maatschappelijke kenmerken en geen tekens van deelbelangen. Geen hoofddoeken, geen keppeltjes en geen hanenkammen.’ Zit je als ambtenaar met je oranje voetbal-stropdas trots te wezen op onze jongens in Zuid-Afrika – is het weer niet goed.

{ 8 reacties… read them below or add one }

1 MD 09/04/2010 om 10:05

Rousseau + Federalist Paper 10 = Verdonks analyse van het probleem? Haar ‘oplossingen’ komen alleen uit een andere hoek. Zonder het programma zelf gelezen te hebben lijkt me dat ze het wel met Leers moet kunnen vinden. Beiden zijn zo te zien voor een gekozen Grote Leider die handelt in het algemeen belang en daarbij niet al teveel voor de voeten wordt gelopen door politieke partijen.

2 GB 09/04/2010 om 12:16

Ja, eigenlijk wel. Met een vleugje Augustinus: de staat als een georganiseerde roversbende.

3 JU 09/04/2010 om 12:25

Toetsing van wetten aan de Grondwet om te bezien of het wel wetten zijn die tot de kerntaken van de overheid behoren? Nooit gedacht dat Trots op Nederland zo’n warm voorstander was van sociale grondrechten en positieve verplichtingen…

4 GB 09/04/2010 om 12:30

Ze is daar een beetje dubbel over. Dit schrijft ze letterlijk:

Wetten zijn vaak onduidelijk en niet werkbaar. Voortaan zullen wetten weer worden getoetst aan de Grondwet, waarbij de betrokkenheid van de overheid in de samenleving zo beperkt mogelijk moet zijn (ter herinnering: in de grondwetsherziening van 1983 zijn de kerntaken van de overheid pas veel omvangrijker geworden).

5 JU 09/04/2010 om 12:40

Ze lijkt wel een tweedeling te maken tussen de Grondwet, en de grondwetsherziening van ’83 die ik niet helemaal begrijp. Aan de ene kant wil ze toetsing aan de Grondwet (inderdaad nog wel de vraag wanneer en door wie: rechter, RvS, wetgever?) om te zien of wetten niet verder gaan dan strikt noodzakelijk. Aan de andere kant betekent dat toetsing aan een document dat de staat een groot aantal ruim omschreven taken toekent. Misschien kunnen we met TON in de regering een nieuwe Staatscommissie tegemoet zien?

6 GB 09/04/2010 om 12:44

Duurt te lang, denk ik. Want er moet geleverd worden:

De gestelde doelen worden bereikt in een zakenkabinet onder leiding van Trots op Nederland in een tijdspanne van acht jaar.

7 EB 09/04/2010 om 12:48

Trots op Nederland is ook geen voorstander van sociale grondrechten. Op bladzijde 13 van het partijprogramma lees ik: “Wij kennen in dit land namelijk een aantal ononderhandelbare vrijheden, waarden en normen, rechten en plichten: de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van godsdienst, de vrijheid van onderwijs, de vrijheid van vereniging, de gelijkwaardigheid van man en vrouw, alsmede de neutraliteit van de staat. Dit zijn de grondrechten en uitgangspunten die moeten worden bewaakt door de overheid.” Van positieve discriminiatie moet de partij overigens ook niks hebben.

8 JU 09/04/2010 om 13:37

Maar misschien dat een sociaal grondrecht op een filevrije samenleving het bij de TON-achterban wèl goed zou doen.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: