Strafbare boekrecensie?

door AL op 25/05/2011

in Buitenland, Rechtspraak, strafrecht

Mevrouw Dr. Calvo-Goller heeft lange tenen. Zij heeft zulke lange tenen dat zij in Parijs aangifte deed van een “aanval op haar eer en reputatie” tegen professor Joseph Weiler van New York University School of Law. Zij deed dat niet zonder reden. Onder Frans recht wordt een dergelijke aangifte vrijwel direct ter beoordeling aangebracht bij de strafrechter.

De feiten waren als volgt. Weiler beheert vanuit New York een website waarop (juridische) boekrecensies worden geplaatst (www.globallawbooks.org). Op 3 april 2007 publiceerde Weiler op deze website een recensie van Calvo-Gollers boek “The Trial Proceedings of the International Criminal Court.” De door professor Thomas Weigend (verbonden aan de Universiteit van Keulen) vier alinea’s tellende in het Engels opgestelde recensie is kritisch.

Calvo-Goller, zowel Frans als Israëlisch staatsburger, maar woonachtig en werkzaam in Israel, verzocht Weiler de recensie van de website te verwijderen. In wat hij later zijn “Voltaire-moment” noemde weigerde Weiler. Wel bood hij Calvo-Goller de mogelijkheid op de recensie te reageren met een “wederpost.” Mevrouw Calvo-Goller ging op dat aanbod niet in.

Tot zover volgt u het nog. Maar dan.

Op 26 september 2008 ontving Weiler een dagvaarding met het verzoek te verschijnen bij een Franse onderzoeksrechter te Parijs. Ja, u leest het goed: “een Franse onderzoeksrechter te Parijs.” Tijdens de zitting stelde de Franse onderzoeksrechter de identiteit van Weiler en dat hij de recensie had gepubliceerd vast (Weiler gaf beide feiten direct toe). Daarmee werd de zaak verwezen naar de Franse strafrechter. Weiler moest een Franse advocaat in de arm nemen en ter zitting in Parijs verschijnen. Maar het ging niet alleen om de hoge advocaat- en reiskosten: een strafrechtelijke veroordeling, met alle daarbij horende gevolgen, lag in het verschiet.

Op 3 maart 2011 verklaarde de Tribunal de Grande Instance de Paris zich onbevoegd omdat Calvo-Goller niet had aangetoond dat de recensie toegankelijk was vanuit Frankrijk of daadwerkelijk was bezocht vanuit Frankrijk gedurende de periode waarin aangifte had moeten worden gedaan. Inzake Weilers (succesvolle) tegenvordering wegens misbruik van recht kwam het gerecht tot de conclusie dat de recensie een uitdrukking was van een wetenschappelijke opinie over het boek van Calvo-Goller en dat de recensie niet verder ging dan het soort kritiek waaraan iedere auteur van intellectueel werk zich bij publicatie blootstelt. Bovendien had mevrouw Calvo-Goller, aldus het gerecht, zich schuldig gemaakt aan “forum shopping” omdat zij (onder andere om economische redenen) de Franse strafrechtelijke procedure verkoos boven een – ongetwijfeld kostbaardere – civiele procedure in de Verenigde Staten of Israel.

De fundamentele vraag die Weilers zaak oproept is of deze Franse procedure het nagestreefde doel niet voorbijschiet. Een recensent zal de inhoud van een recensie over het algemeen goed afwegen – of de gerecenseerde gelukkig is met het resultaat is een andere vraag. Toch zal een recensent zich wel twee keer, zo niet drie keer, bedenken vooraleer een kritische(re) recensie op een website te plaatsen als de recensent zich daarmee blootstelt aan een mogelijke Franse strafrechtelijke procedure omdat de website toegankelijk is in Frankrijk. En dat bedreigt de kunst die het recenseren van (academische) boeken is – een kunst die ook op dit weblog wordt beoefend – en die onmisbaar is voor het academische discours.

Weiler onthield zich van verder commentaar op de uitspraak met de volgende woorden: “Whoever adds, detracts.” En zo is het maar net.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 Filip S. 25/05/2011 om 15:10

Het is alweer enige tijd geleden, maar als ik mij de uitspraak van de Franse rechter herinner, verklaarde hij de rechtbank onbevoegd om in dit soort zaken te treden.

Niet alleen maakte mevr. Calvo-Goller zich schuldig aan shoppen, maar ook de band met de Franse jurisdictie was, voor zowel klager als gedaagde, veel te mager om tot een zaak te komen.

Wellicht dat u dat punt zou kunnen ophelderen.

2 AL 25/05/2011 om 17:28

U heeft gelijk. De rechtbank verklaarde zich onbevoegd omdat klaagster niet had aangetoond dat de recensie toegankelijk was vanuit Frankrijk of was bezocht vanuit Frankrijk tijdens de verjaringstermijn.

Dus geen vrijspraak. Dank voor de terechtzetting.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: