‘Studentenparlement, stuur nepkabinet naar huis’

door Ingezonden op 13/05/2011

in Haagse vierkante kilometer

20 mei vindt het ‘Studentenparlement’ plaats, de debatwedstrijd in de Tweede Kamer tussen universiteiten over een fictief wetsvoorstel. Het wetsvoorstel van een even nep kabinet houdt in dat de SGP verboden moet worden vanwege haar kandidaatstellingsreglement. Dat is geen logische, maar erger, ook geen effectieve maatregel.

De Hoge Raad oordeelde vorig jaar, dat ‘de Staat gehouden is om maatregelen te nemen die er daadwerkelijk toe leiden dat de SGP passief kiesrecht aan vrouwen in de partij toekent en dat de Staat daarbij een maatregel moet inzetten die effectief is en tegelijkertijd de minste inbreuk maakt op de grondrechten van de SGP’. Het nepkabinet kwam met het voorstel van een verenigingsverbod wanneer vrouwen stelselmatig ontbreken op de kandidatenlijst van een partij. Maar dat gaat veel verder dan de Hoge Raad wil. En stel je eens voor dat geen enkele vrouw zich meldt voor de lijst van de SGP. Het gaat slechts om het toekennen van een recht. Mannen in de partij hebben dat recht ook. Het kandidaatstellingsreglement van de partij moet wat dat betreft deugen. Leden van de partij zijn gehouden aan dat deugdelijke reglement, dat wil zeggen, een vrouw mag niet worden uitgesloten van de kandidaatstelling, omdat zij een vrouw is.

Het alternatief van een subsidieverbod is volgens het nepkabinet niet dwingend genoeg. Dat ziet het kabinet goed. Die maatregel leidde er destijds niet toe dat de SGP passief kiesrecht aan vrouwen in de partij toekende. Ook heeft het nepkabinet de maatregel overwogen om de partij uit te sluiten van verkiezingsdeelname doordat de Kiesraad de lijst van een partij met een ondeugdelijk kandidaatstellingsreglement niet registreert. Het kabinet acht de Kiesraad echter niet de geschikte instantie om te onderzoeken of dat reglement deugt: ‘Door dat onderzoek aan de Kiesraad op te dragen, zou de schijn van partijdigheid kunnen worden gewekt.’ Dat geldt echter ook voor elke andere instantie, zoals het Openbaar Ministerie. Maar zo moeilijk is het toch niet om het reglement van de partij te beoordelen. ‘Zonneklaar’ noemde het gerechtshof de ongelijke behandeling van vrouwen in de SGP. Het was geen onderwerp van debat. Bovendien kan de Kiesraad het reglement aan de bestuursrechter van de Raad van State voorleggen. Dat reglement moet dan wel in geschreven vorm bestaan en naar de Kiesraad worden verstuurd, ruim voordat er verkiezingen zijn, zeg, de termijn voor nieuwe verkiezingen nadat een kabinet naar huis is gestuurd.

Met enig doordenken: alle bezwaren aan uitsluiting van verkiezingsdeelname gelden ook voor een verenigingsverbod. Het is daarom een onlogisch wetsvoorstel. Maar erger, zowel uitsluiting van verkiezingsdeelname als een verenigingsverbod voldoet niet aan het oordeel van de Hoge Raad. Want leiden die maatregelen er daadwerkelijk toe dat de SGP passief kiesrecht aan vrouwen in de partij toekent? Zijn ze effectief? Wie zal het zeggen. Als maatregel leiden beide maatregelen er alleen maar toe, dat de ongelijke behandeling de verkeerde kant op wordt beëindigd. Niet alleen aan vrouwen, maar ook mannen in de partij is dan geen passief kiesrecht toegekend, door de Staat niet toegekend. De partij is immers uitgesloten van verkiezingsdeelname, of erger, verboden.

Is er dan wel een effectieve maatregel? Jazeker. Aanpassing van het kandidaatstellingsreglement door de Kiesraad zelf. Sluit het reglement vrouwen in de partij uit van het recht op kandidaatsteling, dan schrapt de Kiesraad die uitsluiting. De Kiesraad plaatst het al dan niet aangepaste, deugdelijke kandidaatstellingsreglement van elke partij op de website van de Kiesraad. Aan dat reglement zijn de leden van de betreffende partij gehouden. Die maatregel leidt er daadwerkelijk toe dat de SGP het passief kiesrecht aan vrouwen toekent. Weliswaar ongewild toekent en ook niet zelfgekozen toekent, maar wel toekent. Het gerechtshof ging immers ook na in welke mate de grondrechten van de SGP getroffen worden ‘indien de SGP er door de Staat toe gedwongen (cursivering; RK) zou worden het passief kiesrecht aan vrouwen toe te kennen’. De ongelijke behandeling is dan de goede kant op beëindigd. Voorwaarde is ook hier, dat de partij een geschreven kandidaatstellingsreglement heeft en naar de Kiesraad verstuurt, ruim voordat er verkiezingen zijn.

Het is een kleine moeite een geschreven kandidaatstellingsreglement op te stellen en even naar de Kiesraad te sturen. Het maakt nauwelijks inbreuk op de grondrechten van de vereniging. Als een vereniging dat niet heeft gedaan dan mag men er redelijkerwijs vanuit gaan dat de vereniging ook niet wil deelnemen aan verkiezingen. De vereniging sluit zichzelf dan uit van verkiezingsdeelname.

Rob Kooijman

{ 5 reacties… read them below or add one }

1 ll 13/05/2011 om 14:33

zie ook mijn eerdere commentaar op de aankondiging van het studentenparlement. er wordt in de discussie mijns inziens over het hoofd gezien dat een groep kiezers ook zonder aanduiding, zonder statuten e.d. aan de verkiezing kan meedoen. Als je echt wilt voorkomen dat er groepen meedoen die stelselmatig vrouwen of andere groepen uitsluiten van de kandidaatstelling, moet de Grondwet worden gewijzigd en moet het passief kiesrecht uitsluitend aan geregistreerde politieke partijen worden toegekend. Dat brengt echter weer allerlei andere vragen met zich mee, bijvoorbeeld de verhouding tot het stemmen zonder last en het zich afscheiden van een partij nadat men gekozen is.

2 RK 15/05/2011 om 08:21

II,

Met het door mij genoemde voorstel is de enige voorwaarde voor verkiezingsdeelname een geschreven en tijdig naar de Kiesraad opgestuurd kandidaatstellingsreglement, althans als een groep mensen – ‘vereniging’ in EVRM-betekenis – wil meedoen met een lijst, al dan niet met aanduiding. Maar inderdaad, denk ik, ook voor iemand die zichzelf alleen verkiesbaar stelt – zo men wil, een éénpersoonslijst – moet die voorwaarde gelden. Hij mag zichzelf niet verkiesbaar stellen mede omdat hij ‘man’ en dus geen vrouw is, lijkt mij.

3 Marijn van de Sluis 16/05/2011 om 16:39

Beste meneer Kooijman,
Erg leuk dat het Studentenparlement zoveel aandacht krijgt op dit blog. De oplossing die u aandraagt is origineel, maar ik ben niet overtuigd van het nut ervan.

Uw oplossing is namelijk een schijnoplossing. Partijen die vrouwen uitsluiten van de kieslijst staan nog steeds voor dezelfde vraag. Staan ze vrouwen toe om op gelijke voet te participeren en doen ze mee aan de verkiezingen of weigeren ze mee te doen aan de democratie? Of partijen nou zelf hun reglementen aanpassen als ze willen meedoen aan de verkiezingen (anders worden ze verboden) of dat de Kiesraad dat doet, dat maakt voor die partij niet uit.
Toen ik uw voorstel las dacht ik aan discotheken die jongeren weigeren als ze witte sportschoenen dragen. Wij zeggen, je komt de discotheek niet binnen als je die schoenen draagt. U laat ze tot over de drempel van de discotheek komen voordat u met dwang hun schoenen uittrekt.

Als je de uitspraak van de Hoge Raad letterlijk neemt, zou de Staat de SGP moeten dwingen om mee te doen aan de verkiezingen; alleen dan is het passief kiesrecht voor SGP-vrouwen verzekerd. Dit is een onmogelijke uitleg die niemand zal voorstaan. De Staat kan de SGP niet dwingen om mee te doen aan verkiezingen. Een betere interpretatie is dat de Staat ervoor moet zorgen dat alle partijen die willen meedoen, zich houden aan de spelregels. Dat doet dit wetsvoorstel.

Het voordeel van de route die nu is gekozen is dat ook verborgen discriminatie wordt tegengegaan. Dat een partij niet meer in zijn reglementen heeft staan dat er ongelijk behandeld wordt, betekent niet dat ongelijke behandeling is uitgebannen. Met voldoende partij-discipline is het ook zonder officiele reglementen mogelijk om vrouwen te blijven weren van de kieslijst. Dit wetsvoorstel zou dat onmogelijk maken.

Marijn van der Sluis
Fractievoorzitter AGL (UvA)

4 RK 16/05/2011 om 22:09

Marijn van der Sluis,

Partijen die kiezen voor deelname aan verkiezingen zijn gehouden aan het deugdelijke kandidaatstellingsreglement. Het maakt dan inderdaad niet uit of ze zelf hun reglementen aanpassen of dat de Kiesraad dat doet. Wetende dat de Kiesraad het doet als de partij het niet doet, dan kan de partij ervoor kiezen niet deel te nemen aan verkiezingen. Ook als de Kiesraad het gedaan heeft, dan kan de partij er ook nog voor kiezen geen lijst in te leveren. Uw vergelijking met die discotheek lijkt mij daarom niet van toepassing.

De uitspraak van de Hoge Raad gaat ervan uit dat de SGP deelneemt aan verkiezingen. Immers, als de SGP niet deelneemt aan de verkiezingen dan is ook van toekennen door de SGP van passief kiesrecht aan mannen in de partij geen sprake, en dat stond niet ter discussie. Inderdaad: de Staat moet ervoor zorgen dat alle partijen die willen meedoen, zich houden aan de spelregels. Dat doet genoemd voorstel en het fictieve ook.

Is het voordeel van het fictieve wetsvoorstel dat ook verborgen discriminatie wordt tegengegaan? U gaat er wantrouwenderwijs vanuit dat de partij zich niet houdt aan het deugdelijke kandidaatstellingsreglement: “Dat een partij niet meer in zijn reglementen heeft staan dat er ongelijk behandeld wordt, betekent niet dat ongelijke behandeling is uitgebannen” en “Met voldoende partij-discipline is het ook zonder officiele reglementen mogelijk om vrouwen te blijven weren van de kieslijst.” Ja, het fictieve wetsvoorstel maakt het feitelijk weren van vrouwen, omdat ze vrouw zijn, van de kieslijst onmogelijk. Maar wat nu als geen vrouw erop wil staan? Bij de SGP is dat bepaald niet ondenkbaar.
Maar als u op de wantrouwende toer bent, wat vindt u dan van dit scenario: stel de SGP moet één of meer vrouwen op de lijst hebben staan. Waarom zou de SGP dan niet alleen voor de vorm vrouwen erop zetten – vrouwen die eigelijk niet willen, maar die de SGP willen helpen? Stel, die vrouwen worden nog gekozen ook. Die vrouwen laten zich vervolgens niet installeren.

5 RK 17/05/2011 om 09:42

p.s.
U schrijft: “Wij zeggen, je komt de discotheek niet binnen als je die schoenen draagt”. Dat klopt niet. De discotheek niet binnen komen, staat voor uitgesloten worden van verkiezingsdeelname. U zegt feitelijk, ‘je wordt verboden als je die schoenen draagt’. Iemand mag nergens meer die schoenen dragen, denk ik dan. Om de ongelijke behandeling te beëindigen is voldoende dat de SGP wordt uitgesloten van verkiezingsdeelname: vrouwen en mannen in de partij zijn dan beide onverkiesbaar, althans onverkiesbaar als SGP-er.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: