Update ministerraad 12 augustus 2011

door Redactie op 13/08/2011

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Update ministerraad 12 augustus 2011

Rutte beloofde voor de vakantie een Scarlatti-sonate in te studeren, maar hij dook uiteindelijk op bij Dance Valley. Op zijn eerste persconferentie na de zomer, of althans, na het reces suggereerde Rutte dat hij daar persoonlijk de rente op de staatsschuld laag stond te houden en onze triple A-rating zeker stond te dansen. Het gaat immers om ‘vertrouwen communiceren naar de financiele markten’ en dat doe je niet door ’s avonds laat het licht te laten branden op het torentje of een extra ministerraad in te lassen.

Sinds het losbarsten van de crisis zijn de staatsrechtelijke verhoudingen al een paar keer behoorlijk onder druk gezet. Wouter Bos die de Tweede Kamer stond te bezweren dat hij Fortis niet hoefde over te nemen terwijl hij tegelijkertijd op de hoogte werd gehouden van de lopende onderhandelingen daarover. Tussentijdse coalitieonderhandelingen, door Jit Peters bestempeld tot ‘crisis in het parlementair stelsel‘ en haperende inlichtingenrechten. Maar wie Rutte hoort waarschuwen voor de aasgieren die zich nu tegoed doen aan Griekse schuldpapieren zou bijna denken dat onze democratie verworden is tot het tevreden houden van een horde hebberige beurshandelaren. Want van Rutte moeten we bezuinigen tot we een ons wegen, of in ieder geval een minder vette prooi zijn dan andere landen, omdat ‘ze’ ons anders kapot komen speculeren. ‘Werk aan de winkel’ volgens het persbericht dat de stemming in de ministerraad moest weergeven.

Het is natuurlijk niet de eerste of de enige keer dat een democratische beslissing niet rechtstreeks een gevolg is van een politieke wens maar simpelweg ‘moet’. Dijken verhogen om zeespiegelstijgingen op te vangen is ook niet echt een keuze. Maar de renteterreur waarmee we ons wagonladingen risico’s uit heel Europa laten aansmeren en die ons woest laat bezuinigen, toont toch wel een pijnlijke machtsverhouding tussen ‘politiek’ en ‘markt’.

Rutte speelde niet zelf, deze zomer, maar stond naar de pijpen van anderen te dansen.

De persconferentie was de eerste mogelijkheid om Rutte te confronteren met het cijfertjesdingetje dat Ronald & Bruno zo vlijtig hebben geprobeerd warm te houden deze zomer. Uiteraard gaat het om veel geld, maar eigenlijk was al vrij snel duidelijk hoe het zat. Rutte probeerde er meteen de angel uit te trekken door zijn excuses te maken voor de ‘ontstane verwarring’. Volgende week gaat hij dat ook in de Tweede Kamer doen. De vraag is of de kamerleden het hem ook zo vaak zullen laten herhalen als de journalisten deden.

{ 8 reacties… read them below or add one }

1 PB 13/08/2011 om 15:54

De persconferentie gaf mij een diep gevoel van onbehagen over de staat van ons perskorps, over zoveel herhalingen en irrelevante vragen. Waarom was er namelijk geen enkele vraag over de gevolgen van het handelen van de ECB voor de politieke oplossingen die op Europees vlak moeten worden uitgewerkt?

Hebben we straks nog wel een keus? Door de massieve exposure (volgens open europe bestond die al uit 440 miljard aan obligaties van PIIGS-landen, direct en als onderpand, en nog eens 400 miljard aan leningen aan banken in de PIIGS-landen) van de ECB, die afgelopen week door de aankopen van obligaties van Spanje en Italie nog eens met honderden miljarden is uitgebreid, lijken de democratisch gekozen overheden voor een fait accompli gesteld te worden door het niet-democratische orgaan van de ECB. Het enige wat straks nog hoeft te gebeuren is er ‘eurobond’ op schrijven, want onze ‘liabilities’ zijn er namelijk al.

Het ergste is dat zo op niet-democratische wijze tot verregaande politieke integratie in de EU is besloten. Deze exposure van straks meer dan 1000 miljard Euro is een monetair pistool op het hoofd van solide landen om tot Eurobonds te beslissen.

The Economist had in juni al een artikel over Trichet’s langetermijn tactiek, waar ik hier geloof ik al eerder naar verwees. ‘European integration by the back-door’ noemden ze dat daar, gepland en uitgevoerd door verklaarde eurofederalisten Trichet en Lagarde. The Economist vond het een goed idee, maar wel risicovol. Het is duidelijk dat deze tactiek wordt gevolgd. Maar of het risicovol is, weet ik niet. Ons perskorps heeft niets door en vraagt er dan ook niets over. Waarschijnlijk gaan we het gewoon slikken met ze allen, zonder al te veel protest.

2 PB 13/08/2011 om 17:12

Misschien geldt deze opmerking ook wel staatsrechtjuristen. Hoe voldoet de besluitvorming van de ECB immers aan het democratiebeginsel en het rechtstaatbeginsel? Niettemin hoor je geen enkele staatsrechtjurist zeggen dat hier sprake is van een verregaande ondermijning van de representatieve democratie en rechtstatelijke beginselen. Waarom niet? Zijn het Europese ideaal en de Euro plotseling belangrijker geworden dan deze beginselen.

“No taxation without representation”, van mij part maken wij daar ook van: “no inflation without representation”. Het opzettelijk veroorzaken van inflatie door het aanzetten van de geldpers is namelijk niet veel anders dan een onzichtbare belasting.

3 CR 15/08/2011 om 13:23

Natuurlijk voldoet het optreden van de ECB niet aan de beginselen van democratie en rechtsstaat. Het probleem is alleen dat de Europese regeringen niet structureel optreden: ze beginnen alleen te blussen als de brand uitslaand is. En de parlementen, die de regeringen niet alleen moeten controleren op hun doen maar ook op hun laten, dringen niet aan op verantwoording (niet alleen de journalisten weten niet door te vragen). De ECB is dan het orgaan dat maar de verantwoordelijkheid op zich neemt om te voorkomen dat het hele financiële stelsel instort. De politici vinden het eigenlijk wel prettig dat de ECB de kastanjes voor ze uit het vuur haalt en laten het gebeuren. Government by default.
Staatsrechtelijk kunnen we het beste te rade gaan bij Henc van Maarseveen, die in “Algemene begrippen staatsrecht” (3e druk, blz. 77) betoogt dat staatsrechtelijke bevoegdheden niet alleen worden verkregen door attributie en delegatie, maar – soms – ook door toeëigening (occupatie). Hij geeft het voorbeeld van de Europese Raad, die bevoegdheden is gaan uitoefenen die hij helemaal niet had. Dit werd door de betrokkenen algemeen aanvaard, en dat werkte rechtscheppend. De instelling van ad hoc-tribunalen door de Veiligheidsraad is een tweede voorbeeld. Staatsrechtelijk is het dan sluitend. Europese integratie is al eerder door crises bevorderd; op de gewone manier is veel moeilijker. En deze stap was hard nodig: een gemeenschappelijke munt zonder gemeenschappelijk beleid is niet hanteerbaar.
Dat neemt niet weg dat de poitici er ook geen moeite mee zullen hebben de ECB met pek en veren te overladen als het fout gaat. Terwijl ze het dan aan zichzelf te wijten hebben: dan hadden ze de ECB niet nu zijn gang moeten laten gaan.

4 Redactie 15/08/2011 om 13:38

Zie trouwens ook Voermans die vrij uitgebreid ingaat op ‘erkenning’ als grondslag voor bevoegdheden:
https://www.openaccess.leidenuniv.nl/bitstream/1887/4267/1/6_360_331.pdf

5 PB 15/08/2011 om 21:25

Waarschijnlijk kunnen we dat dan ‘dynamic constitutionalism’ noemen. Het veranderd gewoon telkens wanneer dit zo uitkomt.

Erg interessant (Voermans):
“Zijn er op dit ogenblik nog situaties te bedenken waarin het ongeschreven staatsnoodrecht publiekrechtelijke bevoegdheid zou kunnen creëren? Nauwelijks, denk ik. Bij de beoordeling van de Londense wetsbesluiten hechtte de Hoge Raad indertijd veel waarde aan de omstandigheid dat de normale grondwettelijke instituties niet langer in staat waren volgens de normale procedures hun rechtsvormende werk te doen. Tegenwoordig hebben we voor veel gevallen van rampspoed en nood wettelijke regelingen waarmee het hoofd kan worden geboden aan buitengewone situaties. Alleen al daardoor zal een mogelijk beroep op ongeschreven staatsnoodrecht niet eenvoudig meer kunnen slagen.”

Maar volgens mij gaat dit leerstuk van erkenning niet zo makkelijk op. Het is namelijk maar de vraag of de ECB wel een publiekrechtelijke bevoegdheid uitoefent? De ECB koopt staatschulden en geeft leningen uit waarvoor wij als eigenaren van de ECB garant staan. De leningen zijn privaatrechtelijke handelingen. Het besluit tot aankoop is een voorbereidingshandeling. De Nationale banken hebben als eigenaars een zetel in het bestuur van de ECB, de Governing Council. De nationale banken kunnen dan voor of tegen stemmen (waarschijnlijk hebben wij de hele tijd tegen gestemd).

De volksvertegenwoordiging heeft echter geen invloed op de DNB en ECB, maar staat wel garant voor hun handelen. Dat is toch eigenlijk dan het punt. Dat het gaat om ZBO’s waarvoor geen enkele politieke verantwoordelijkheid geldt.

Het enige dat er is zijn de strikte regels die gelden voor het functioneren van deze ZBO, neergelegd in het VWEU en in de Statuten van de ECB. Deze zijn echter sinds de crisis gemakshalve genegeerd of gewijzigd (om bijvoorbeeld de CCC-obligaties van Griekenland als onderpand te kunnen accepteren).

Tja… welke middelen heb je dan nog over om invloed en controle uit te oefenen op wat de ECB beslist en doet? Is er rechtsstatelijke controle mogelijk via de rechter, evt. een beroep bij het HvJ? Weet iemand dat?

6 PB 15/08/2011 om 21:47

Sorry ik heb het al gevonden…. Artikel 263 VWEU:

Het Hof van Justitie van de Europese Unie gaat de wettigheid na van de wetgevingshandelingen, van de handelingen van de Raad, van de Commissie en van de Europese Centrale Bank, voor zover het geen aanbevelingen of adviezen betreft, en van de handelingen van het Europees Parlement en de Europese Raad die beogen rechtsgevolgen ten aanzien van derden te hebben. Het gaat ook de
wettigheid na van de handelingen van de organen of instanties van de Unie waarmee rechtsgevolgen ten aanzien van derden worden beoogd.
Te dien einde is het Hof bevoegd uitspraak te doen inzake elk door een lidstaat, het Europees Parlement, de Raad of de Commissie ingesteld beroep wegens onbevoegdheid, schending van we­zenlijke vormvoorschriften, schending van de Verdragen of van enige uitvoeringsregeling daarvan, dan wel wegens misbruik van bevoegdheid.

Wie o wie durft de zaak te maken.

7 PB 16/08/2011 om 00:59

In een Duits artikel op het http://www.zjs-online.com kwam ik toevallig een verwijzing tegen naar verordening (EG) Nr. 3603/93 van de Raad van 13 december 1993 tot vaststelling van de definities voor de toepassing van de in artikel 104 en artikel 104 B, lid 1, van het Verdrag vastgelegde verbodsbepalingen. Dat is het verbod wat nu is neergelegd in artikel 123 VWEU dat de ECB en NCB’s verbied staatsleningen te kopen.

Ter ondersteuning van de uitleg dat dit artikel ook ziet op aankopen op de secundaire markt wordt daar verwezen naar desbetreffende verordening, waarin wordt verklaard dat: “Lid-Staten passende maatregelen moeten nemen met het oog op een doelmatige en volledige toepassing van de verbodsbepalingen van artikel 104 van het Verdrag; dat met name de op de secundaire markt verrichte aankopen niet mogen bijdragen tot ontwijking van het doel van dit artikel.

Het artikel wordt dan ook zo uitgelegd dat obligaties op de secundaire markt er ook onder vallen. Dit lijkt mij een aardig argument bij het Hof van Justitie. De hulp van mei 2010 kan niet meer worden teruggedraaid. Die van Augustus 2011 wel.

8 PB 16/08/2011 om 00:59

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: