Update ministerraad 20 april 2012 en wekelijkse Eerste Kamer watch (gelardeerd met enige beschouwingen over het mislukken van het Catshuisoverleg)

door Redactie op 22/04/2012

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Update ministerraad 20 april 2012 en wekelijkse Eerste Kamer watch (gelardeerd met enige beschouwingen over het mislukken van het Catshuisoverleg)

“We waren zo goed als klaar. Er tekenende zich een pakket af waarlangs we zouden gaan. Een pakket bezuinigingen om de staatsfinanciën op orde te brengen. Hervormingen om Nederland sterker te maken en een fatsoenlijke verdeling van de lasten. De PVV schrok op het laatste moment terug van de consequenties van de afspraak die we anderhalf jaar geleden bij de formatie hebben geformuleerd. Namelijk: om ook bij tegenwind en ook bij moeilijke omstandigheden orde op zaken te stellen. Ik kan niet anders concluderen dan dat het in die partij uiteindelijk aan politieke wil ontbrak. Daarom staan we hier vandaag met lege handen.”

Het hadden woorden kunnen zijn die premier Mark Rutte na zijn wekelijkse persconferentie op vrijdag uitsprak. Maar het werden woorden die hij een dag later moest uitspreken na het mislukken van het Catshuisoverleg. Zeven weken duurde het in plaats van de geplande drie. En het resultaat is nul komma nul. Tegelijkertijd beginnen de lijnen voor de toekomst zich af te tekenen. Als niet alleen grote oppositiepartijen verkiezingen eisen, maar zelfs de premier stelt dat verkiezingen nu voor de hand liggen en VVD-fractievoorzitter Blok dat herhaalt in Buitenhof, dan zullen er wel verkiezingen komen. Ergens na de zomer, in september of oktober. Aanstaande maandag is er een ministerraad, en dan zal duidelijk worden of de ministers en staatssecretarissen hun ontslag aanbieden, dan wel in niet-demissionaire status verder gaan als een ‘echt’ minderheidskabinet, wat ze formeel natuurlijk al vormden. Dinsdag zal de Tweede Kamer waarschijnlijk debatteren over de nu ontstane situatie. Wie denkt in deze complexe situatie nog aan de ministerraad van vrijdag 21 april 2012? Wie kan zich bij een staatsschuld die oploopt tot boven de 400 miljard euro en met tientallen miljoenen euro’s per dag stijgt nog druk maken om benoemingen tot ABD TOP consultant of benoemingen in de Adviesraad Wetenschaps- en Technologiebeleid? En het succesvolle staatsbezoek van president Gül van Turkije zal vermoedelijk voornamelijk herinnerd worden vanwege de tweet van Geert Wilders en de val van het college van gedeputeerde staten van Limburg.

De ministerraad leverde nog wel wat snapshots op van maatregelen bedoeld om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. De premier meldde dat het kabinet op koers lag met het realiseren van het bezuinigingsprogramma van 18 miljard euro, dat de Wet werken naar vermogen het gaat halen in de Tweede Kamer, dat de kosten van de kinderbijslag beheersbaar worden gemaakt door ze voortaan maar twee maal per jaar te indexeren en dat de Ziektewet wordt aangepast om uitzendkrachten en mensen met een tijdelijk dienstverband die ziek zijn sneller aan het werk te krijgen. De grote vraag is echter wat deze berichten nog waard zijn nu de toekomst van het kabinet onzeker is. Een demissionair kabinet zal vrijwel zeker leiden tot controversieelverklaring van veel wetsvoorstellen en zelfs van beleidskwesties waarin het kabinet formeel zonder parlementaire steun zijn gang kan gaan. Maar ook als het kabinet aanblijft, is het nog maar de vraag wat het kan realiseren. De PVV is immers als structurele ‘gedoogsteuner’ weggevallen en de enige fractie die qua sterkte het gat zou kunnen opvullen – de PvdA – had al voor de Catshuiscrisis bedankt voor die rol.

Veel onzekerheid dus. De enige zekerheid lijkt te bestaan uit verkiezingen. Die zullen bij de huidige peilingen leiden tot wat andere verhoudingen: de VVD wint, de PvdA beperkt dankzij Samsom haar verlies, de SP wint (maar niet zoveel als enkele weken terug), het CDA lijdt weer een nederlaag, de PVV verliest enkele zetels, D66 wint er een paar en GroenLinks boekt haar slechtste resultaat sinds jaren. Maar deze wat andere verhoudingen maken wederom maar één ding echt duidelijk: het politieke landschap is nog steeds versplinterd. Een lastige formatie ligt daarmee weer in het verschiet. Werd bij de laatste formatie nog gesproken van een mogelijke ‘coalitie van het brede midden’, volgens de laatste peiling van Synovate zou deze combinatie van VVD, PvdA en CDA nog maar net een meerderheid halen (37 + 27 + 12 = 76 zetels). Waarschijnlijk een te smalle basis voor een coalitie, nog afgezien van de ideologische en persoonlijke verschillen, die zich sinds de laatste verkiezingen alleen maar verscherpt hebben. Zoals Van Agt eind jaren zeventig en begin jaren tachtig voor de PvdA onacceptabel was, zo lijkt dat nu te gaan gelden voor Verhagen. Maar ja, als het ooit trotse CDA nog maar elf of twaalf Tweede Kamerleden in het veld kan brengen en nog steeds geen nieuwe politiek leider heeft, hoe regeringswaardig is zo’n partij dan nog? Politicoloog Fennema (‘zelf ben ik links’) zag in Buitenhof alweer een nieuwe Paarse coalitie aantreden, met links op de flank de SP en rechts op de flank de PVV, verenigd in hun afkeer van Europa. Een Paars Plus coalitie zal waarschijnlijk wel een meerderheid halen, maar juist die coalitie zag huidig premier Rutte bij de laatste kabinetsformatie niet zitten.

Onze Senaat ontving president Gül van Turkije, besloot de pers betere toegang tot het Eerste Kamergebouw te geven en debatteerde bij twee gelegenheden over het onderwerp aanbesteding. De eerste keer gebeurde dat bij de behandeling van een wetsvoorstel tot wijziging van de Wet personenvervoer in verband met de uitvoering van een Europese verordening. De linkse fracties van PvdA, GroenLinks en SP zijn kritisch over de aanbesteding in het openbaar vervoer en bepleiten in elk geval een uitzonderingspositie voor Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Of over een motie van de SP om Amsterdam uitstel te verlenen tot 1 januari 2015 aanstaande dinsdag gestemd wordt, is nog niet zeker. De verantwoordelijke minister Schultz van Infrastructuur en Milieu deelde namelijk mede dat aan Amsterdam al uitstel was verleend tot september 2013. De SP-fractie beraadt zich nu over de toekomst van haar motie.

Het onderwerp aanbesteding kwam eveneens aan de orde bij de afhandeling van een eerder besproken initiatiefwetsvoorstel van (eveneens) de SP over aanbesteding in de thuiszorg. Die heeft er volgens de partij alleen maar toe geleid dat aanbieders op hun veel te lage tarieven worden geselecteerd, vervolgens gaan bezuinigen op hun personeel en alleen maar onderbetaalde en gedemotiveerde medewerkers overhouden. De toch al zwakke en vaak oude cliënt is daarvan de dupe. Dus: in de Wet maatschappelijke ondersteuning moet worden vastgelegd dat het college van B&W niet verplicht is tot het uitschrijven van een aanbesteding. Klinkt sympathiek, aldus een meerderheid in de Senaat. Maar de minderheid, de Raad van State en de regering zien Europeesrechtelijke bezwaren. De Aanbestedingsrichtlijn uit 2004 stelt immers ook voor huishoudelijke verzorging een aanbestedingsprocedure verplicht. In veel gevallen zal dit een ‘lichte’ procedure kunnen zijn, waarbij alleen beginselen van gelijke behandeling en transparantie hoeven te worden nageleefd. Aangezien de regering het wetsvoorstel in strijd acht met het Europese recht, is het nog maar de vraag of zij het zal willen bekrachtigen. In een brief aan de Eerste Kamer noemt zij dat in elk geval ‘zeer onwenselijk’. Niet-bekrachtiging van een initiatiefwetsvoorstel is zeldzaam, maar het komt voor. Van der Pot en Kortmann noemen de voorvallen van 1917 (voorstel-Marchant) en 1928 (voorstel-Zijlstra) over onderwijswetgeving. Een website voegt daar nog een – ons verder niet bekende – casus uit 1994 aan toe over lastenverlichting voor het MKB.

De casus van de aanbesteding in de thuiszorg wordt nog verder gecompliceerd door het feit dat de huidige richtlijn momenteel herzien wordt en deze richtlijn bovendien op een wat vreemde wijze in de Nederlandse wetgeving is geïmplementeerd, namelijk door middel van een AMvB uit 2005. Een voorstel voor een Aanbestedingswet is in 2008 verworpen door… de Eerste Kamer. En een voorstel voor een nieuwe Aanbestedingswet ligt momenteel bij… diezelfde Eerste Kamer. Een wet in formele zin, zoals het initiatiefwetsvoorstel van de SP, kan natuurlijk afwijken van een AMvB, maar niet van een Europese richtlijn, die echter op zijn beurt weer geen rechtstreekse werking heeft (en ook nog eens herzien wordt, zodat het nog maar de vraag is of de Europese Commissie Nederland echt voor de Europese rechter gaat slepen bij bekrachtiging van het initiatiefwetsvoorstel). De regering zal voorlopig echter wel andere kopzorgen hebben, zoals haar eigen toekomst. Daarmee zijn we weer terug bij het begin van deze bijdrage. Het wachten is op het nieuws van maandag.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 Martin Holterman 23/04/2012 om 10:22

Dat is altijd een interessante vraag die in Nederland niet zo vaak voorkomt: Mag de regering een wetsvoorstel (laten) bekrachtigen dat ze in strijd acht met recht van een hogere rang? In de VS is het schering en inslag dat wetten worden aangenomen en ondertekend die door een of beide partijen (congres en president) in strijd worden geacht met de grondwet. De rechter moet het dan maar uitzoeken. Maar dat lijkt me zowel in de VS als in Nederland extreem onwenselijk. Wat mij betreft heeft de regering de morele plicht om alle onwettige wetten tegen te houden.

2 Maurits van den Toorn 24/04/2012 om 16:30

Die kwestie uit 1994 is bijzonder boeiend, omdat het initiatief-wetsvoorstel van (onder andere) PvdA-Kamerlid Willem Vermeend na hernieuwd advies door de Raad van State vervolgens niet werd bekrachtigd door de inmiddels staatssecretaris van Financiën geworden Willem Vermeend.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: