Update ministerraad 22 augustus 2014 en wekelijkse Eerste Kamer watch

door Redactie op 26/08/2014

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Update ministerraad 22 augustus 2014 en wekelijkse Eerste Kamer watch

De ministerraad is weer gaan draaien. Nadat de ministers – en staatssecretarissen – eerst al in spijkerbroek bijeen waren gekomen in Diepenheim, vergaderden de eersten vrijdag weer gewoon in de Treveszaal. Het is alweer haast een cliche om te constateren, maar de wereld is sinds de laatste aflevering in deze serie behoorlijk veranderd. Het was een zomer om te huilen. Het oranjegevoel van de onverwachtse derde plek in Brazillie maakte in minder dan een week plaats voor een ander oranjegevoel: het verdriet en de woede om het neerhalen van de MH17, waarvan iedereen direct of indirect wel een slachtoffer kent. Op dit blog is het herdenkingsbericht voor de Tilburgse hoogleraar en senator Willem Witteveen van de Leidse afdeling staats- en bestuursrecht overgenomen (‘Verhaal zonder einde‘). Maar ook trots, op het competente optreden van de Nederland, aangevoerd door premier Rutte en minister Timmermans. Het is nu te hopen dat de schuldigen op enigerlei wijze zullen kunnen worden gestraft.

Ook het koude oorlog-gevoel is terug, nu – hoe klassiek – een lokaal conflict op een indirecte confrontatie van Rusland is uitgelopen. President Poetin heeft aan de pro-Russische separatisten zijn politieke lot verbonden, terwijl de NAVO openlijk Oekraïne steunt. De secretaris-generaal deinsde er niet voor terug in Kiev aan te kondigen dat de NAVO het Oekraïense leger financieel en met adviseurs steunt. De confrontatie wordt bovendien steeds directer, met de handelsoorlog naar aanleiding van MH17 en toenemende berichten dat zwaar Russisch oorlogstuig Oekraïne in wordt gereden. Hier is het hopen dat Merkel een politieke oplossing weet af te dwingen, hetgeen zal betekenen dat ook het westen toe zal moeten geven. De Krim opgeven voor het overigens respecteren van de territoriale en politieke integriteit van het land. Eenvoudigweg omdat Rusland ons daar voor een voldongen feit heeft gesteld en we geen drukmiddel hebben om daar iets aan te doen. Maar dat is een type realpolitik dat in Europa lang niet meer is bedreven.

Dan is verder het hele Midden-Oosten in lichterlaaie komen te staan. Libië, Gaza & Israel, Syrie & Irak, het is eigenlijk een grote ellende. De opmars van de moordenaarsbende die zichzelf IS noemt verhit ook in eigen land de gemoederen en vooral daarover ging de persconferentie van minister-president Rutte. Een oplossing is niet in zicht. Naast luchtaanvallen kan IS misschien worden getroffen door zijn financiers af te knijpen. Naar verluidt zijn daaronder zelfs overheden, althans knijpen die een oogje toe als de geldzakken naar Syrie worden gebracht.

Rutte veroordeelde de onthoofding van de Amerikaanse journalist Foley nog eens en bezwoor dat de regering alles doet om radicalisering en het ‘uitreizen’ van radicale jongeren naar Syrie en Irak te voorkomen. Nieuwe maatregelen zijn in de maak om nog sneller in te kunnen grijpen, maar welke dat zijn wilde Rutte eerst met de kamer delen. Ook de vraag of het ‘monitoren’  van terugreizende djihadisten net zo intensief zal worden als de Britten voorstellen – een op een in de gaten houden – bleef in de mist. In dat geval zal er eerst flink geld bij de AIVD moeten – ternauwernood werd voor de zomer een draconische bezuiniging afgehouden – en trouwens ook bij politie en justitie. Dat lijkt sowieso alvast een les van deze zomer. Er moet veel meer geld naar de kerntaak van de overheid: het waarborgen van in- en externe veiligheid. Ook naar het leger, ten aanzien waarvan met de honderd miljoen die nu circuleert vooral een symbolisch begin is gemaakt. Niet dat we moeten ‘herbewapenen’ om onmiddellijk oostwaarts op te trekken, maar wel om ons steentje bij te dragen aan de reële dreiging van de NAVO.

We zullen zien wat er een dezer dagen uit de onderhandelingen met de constructieve oppositie komt. Daarover eigenlijk geen vragen op de persconferentie. Die gingen over de vrijheid van meningsuiting, die in het verlengde van het verbieden van IS-vlaggen en de uit de hand gelopen demonstratie in de Schilderswijk weer vol in de belangstelling staat. Tot nu toe staat CDA-fractievoorzitter Buma – op de PVV na – in zijn eentje het apologieverbod van Donner weer op te poetsen. Het bestaande instrumentarium om op te treden tegen haat- en geweldzaaien en het verbieden/aanpassen van demonstraties in het kader van de openbare orde is ook toereikend. Verder zullen we ons onwelgevallige meningen moeten laten welgevallen en met het woord moeten bestrijden. Daarvoor zijn we een vrij land.

Ietwat ironisch, of eigenlijk juist wel gepast, is dan ook dat de ministerraad juist nu stappen zette om de rechtsstaat nader te verankeren in de Grondwet. Zowel een voorstel voor een algemene bepaling als om het recht op een eerlijk proces voor een onafhankelijke en onpartijdige rechter te codificeren gaat in consultatie. De algemene bepaling zal kort en krachtig luiden:

De Grondwet waarborgt de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten.

Volgens het persbericht zal deze bepaling ‘vóór artikel 1 (…) worden toegevoegd’. Dat roept de vraag of dat dan als artikel 0 zal zijn of het huidige, ook al zeer principiële anti-discriminatoire artikel 1 zal worden vernummerd tot 1a of iets dergelijks. Voer voor de consultatie. De ministerraad besloot daarnaast mevrouw Rappa-Velt te benoemen in de Raad voor de Rechtspraak. Ze mogen daar hun borst natmaken: zij werd in 1998 verkozen tot ‘overheidsmanager van het jaar’, zo meldt het persbericht.

De Eerste Kamer is nog met reces.

{ 4 reacties… read them below or add one }

1 Martin Holterman 26/08/2014 om 20:50

Omvat het rechsstaatbegrip tegenwoordig geen democratie en grondrechtenbescherming meer?

2 M.J. Hoogendoorn 27/08/2014 om 11:18

Omdat de grondwet democratie etc. niet waarborgt opnemen dat de grondwet ze toch waarborgt? Klinkt als een variant van op de Kretenzer paradox.

3 PWdH 27/08/2014 om 11:56

Tja, het is natuurlijk allemaal expliciteren wat ‘we al vinden’ en in zoverre symbolisch (maar niet onbelangrijk). Zo’n kort en krachtige drieslag is retorisch ook in elk geval fraai.

De Staatscommissie deed overigens een uitvoeriger tekstvoorstel (p. 40 e.v., met toelichting ook):

1. Nederland is een democratische rechtsstaat.
2. De overheid eerbiedigt en waarborgt de menselijke waardigheid, de
grondrechten en de fundamentele rechtsbeginselen.
3. Openbaar gezag wordt alleen uitgeoefend krachtens de Grondwet of de wet.

4 M.J. Hoogendoorn 27/08/2014 om 14:53

De grondwet is zeker niet alleen maar symbolisch. Zij wordt, ondanks het toetsingsverbod, best behoorlijk nageleefd. Zo heeft de Staten Generaal, conform de grondwet, nog steeds twee kamers, ook al kun je de politie niet bellen als dat er drie zou worden.

Daarom denk ik dat het belangrijk is dat zaken die je wil waarborgen in de grondwet duidelijk als norm worden geformuleerd, waarbij duidelijk wordt wie iets moet doen of laten.

Bij een in de grondwet opgenomen feit over de grondwet zelf is onduidelijk of het wel een norm is en zo ja, tot wie de norm zich richt. (Natuurlijk zijn diverse wettelijke normen als feitelijke mededelingen geformuleerd maar uit de context blijkt doorgaans duidelijk wie welk feit moet zien te realiseren.)

Als het alleen maar een feit is, dan ontbreekt de reden om het in de wet op te nemen. Als het een onjuist feit is, dan hoort het al helemaal niet in de wet thuis. (Los daarvan vind ik het bij wet regelen van feiten meer iets van andere dan democratische rechtsculturen.)

Als het daarentegen een norm is, wat is dan de precieze inhoud van de norm? Tot wie richt deze zich? Moet de (grond)wetgever nu gaan zorgen dat de grondwet e.e.a. waarborgt? Waarom dat dan niet meteen gedaan, in plaats van zichzelf de norm te stellen? Of voldoet de grondwet al aan de norm omdat de grondwet dat zelf zegt?

Met behoud van retorisch effect zou de formulering misschien beter kunnen luiden:

“De WET waarborgt de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten”

Dan is meteen duidelijk dat de wetgever dit feit in zijn verdere voortbrengselen moet realiseren.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: