Valt er nog iets te kiezen?

door RdG op 20/11/2013

in Europa, Rechtspraak

Post image for Valt er nog iets te kiezen?

De inzet van de kantonrechter wordt in Nederland gekoesterd en is in juli 2011 verder uitgebreid. Op een laagdrempelige en toegankelijke manier kan men relatief eenvoudige geschillen op het gebied van arbeid, huur, consumentenkoop en vorderingen tot 25.000 euro aan de kantonrechter voorleggen. Hier ligt een mooie taak voor verzekeraars om burgers en bedrijven tegen relatief lage kosten professioneel bij te staan.

Jan Sneller is zo’n burger die in de problemen komt: hij wordt ontslagen, maar wil dit ontslag aanvechten bij de kantonrechter. Omdat procesvertegenwoordiging bij de kantonrechter niet verplicht is, meent DAS dat ook een eigen medewerker adequate bijstand kan verlenen. Sneller is het met deze beslissing niet eens. Hij stapt naar de rechter en beroept zich op art. 4:67 Wet op het financieel toezicht (Wft), waarin staat dat een rechtsbijstandsverzekeraar ervoor moet zorgen ‘dat het de verzekerde vrij staat een advocaat (…) te kiezen’ indien ‘een advocaat (…) wordt verzocht de belangen van de verzekerde in een gerechtelijke of administratieve procedure te verdedigen, te vertegenwoordigen of te behartigen’.

Wat staat hier nu eigenlijk? Volgens Sneller houdt de bepaling in dat hij vrij is een advocaat te kiezen zodra er een procedure wordt gevoerd. Volgens DAS volgt uit de bepaling echter niet duidelijk wie moet beoordelen of het inschakelen van een externe rechtsbijstandsverlener noodzakelijk is, hetgeen zou betekenen dat DAS vrij is in de verzekeringsovereenkomst te regelen dat deze beslissing bij DAS berust. Het Gerechtshof Amsterdam geeft DAS gelijk en wijst de vordering van Sneller af. De Hoge Raad constateert echter dat de achterliggende Richtlijn en de relevante rechtspraak van het Hof van Justitie weinig ruimte laten voor deze opvatting. Toch twijfelt de Hoge Raad:

‘Verzekeringen in natura als de onderhavige komen in Nederland – en wellicht ook in andere landen van de Europese Unie – veel voor, omdat zij aanspraak geven op rechtsbijstand, ook in gerechtelijke en administratieve procedures, tegen een verhoudingsgewijs lage premie. Die lage premie is mede mogelijk omdat de rechtsbijstandsverzekeraar de rechtsbijstand in die procedures zelf verleent. Bovendien geven deze polissen aanspraak op rechtsbijstand in (…) procedures waarin rechtsbijstand niet verplicht is. (…) Indien art. 4 lid 1 van de Richtlijn bij naturapolissen ook voor die procedures een redelijke, vrije keuze van externe rechtshulpverleners moet waarborgen, ligt een premiestijging voor de hand, wellicht zelfs van forse omvang.’ (r.o. 3.8)

De Hoge Raad noemt het ‘verdedigbaar’ dat verzekeraars daarom deze vrijheid moet worden gegund, en hij stelt prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie.

Volgens het Hof van Justitie kan de uitleg die DAS aan de Richtlijn geeft om drie redenen niet worden aanvaard: (1) uit de considerans volgt duidelijk dat de verzekerde ‘zelf zijn advocaat moet kunnen kiezen (…) in het kader van gerechtelijke of administratieve procedures’, (2) de Richtlijn beoogt de belangen van verzekerden ruim te beschermen en (3) het recht op vrije advocaatkeuze betekent overigens niet dat verzekeraars in het geheel geen beperkingen mogen stellen aan de kosten. Verzekeraars hoeven de kosten niet volledig te dekken, mits het voor de verzekerde in de praktijk niet onmogelijk wordt een redelijke keuze te maken. Partijen blijven overigens vrij een hoger niveau van vergoeding overeen te komen, eventueel tegen betaling van een hogere premie.

En de snelle, toegankelijke en vooral financieel aantrekkelijke procedure bij de kantonrechter? Ook daar geldt de vrije advocaatkeuze volgens het Hof van Justitie onverminderd, aangezien de Richtlijn een algemene strekking en een bindend karakter heeft en dus niet afhankelijk is van nationale regels over procesvertegenwoordiging.

Die uitkomst is nadelig voor rechtsbijstandsverzekeraars. Want ook al creëert het Hof wel een mogelijkheid om de vergoedingen te beperken, het is waarschijnlijk dat de premies van rechtsbijstandsverzekeringen zullen stijgen. Verzekeraars zullen burgers en bedrijven die niet bereid zijn deze hogere premies te betalen geen lagere prijs kunnen aanbieden onder de oude voorwaarden. Het meerdere mag, het mindere helaas niet meer. Die “standaardbescherming” gaat dus wel ten koste van een ander belangrijk uitgangspunt in het burgerlijk recht: de vrijheid een geïnformeerde keuze te kunnen maken, in dit geval voor een minder uitgebreide dekking tegen een lagere premie.

{ 3 reacties… read them below or add one }

1 Super De Boer 21/11/2013 om 20:02

😐 Ik snap de redenering niet helemaal. Als ik me verzeker bij DAS en in de overeenkomst wordt (duidelijk) opgenomen dat ik in het geval dat ik een beroep doe op de verzekeraar een jurist van de verzekeraar zelf krijg toegewezen, dan kies ik daar toch zelf voor? Dan komt een vrije advocaatkeuze toch niet in het geding? Ik heb dan immers zelf voor die afspraak gekozen. Wat mij betreft wordt de persoonlijke contractvrijheid hier beknot, zonder dat ik daar een duidelijk belang bij kan ontwaren…

Zorgverzekeraars mogen – naar ik maar even aanneem in overeenstemming met EU-recht – verzekeringen aanbieden met een relatief lage premie, die mij (ernstig) beperken in het kiezen van een arts of ziekenhuis als een bepaald risico zich verwezenlijkt (ziekte of ongeluk in dit geval). En dan zou het afsluiten van een rechtsbijstandsverzekering, met daarin heldere afspraken over in welke gevallen ik de keuze heb tussen welke (soort) juristen/advocaten niet kunnen? Ik zal wel wat missen….of is hetgeen ik mis niets anders dan dat hier toevallig een EU-richtlijn op van toepassing is?

2 RdG 22/11/2013 om 10:22

Beste Super. Wat het eerste punt betreft: inderdaad, de contractvrijheid wordt hier beperkt. Het belang voor verzekerden is dat hen nu vaker een vrije advocaatkeuze zal (moeten) worden gegund (onder voorwaarden en eventuele beperkingen van de vergoedingen). Hier staan wel hogere premies tegenover.

Wat het tweede punt betreft: het verschil is inderdaad dat hier een richtlijn van toepassing is, en voor zover ik weet op zorgverzekeringen niet (behalve de patiëntenrichtlijn bij grensoverschrijdende zorg).

3 Super De Boer 22/11/2013 om 12:06

@RdG: ok, dank voor deze terugkoppeling. Enthousiast word ik er inhoudelijk niet van, maar daar kunt u weinig aan doen.

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: