Van der Vlies: debat over koningshuis is ‘hype, hype, hoera’

door GB op 08/10/2009

in Haagse vierkante kilometer

Post image for Van der Vlies: debat over koningshuis is ‘hype, hype, hoera’

De SP zit – als grootste oppositiepartij – op de eerste hand, en schuift Van Raak naar voren. Hij pakt het historisch aan, als hij refereert aan de crisis van 1866 en nota bene de Spaanse koning als voorbeeld stelt aan het huis van Oranje. De Spaanse koning heeft namelijk wel bezuinigd.

De echte monarchisten van de CU en de SGP probeerden Van Raak het verwijt van de hyperigheid in zijn schoenen te schuiven. Een half jaar geleden had hij namelijk nog ingestemd met de systematiek om de uitkering van de koningin te koppelen aan de ambtenaren salarissen. Van Raak probeert zich te redden met het nieuwe crisisdogma: bijzondere tijden, bijzondere maatregelen.

Als laatste probeert Van Raak de discussie over het ceremonieel koninschap nieuw leven in te blazen door te vragen naar een nota over de toekomst van het koninschap. Van der Ham probeert om de discussie bij de kamer te houden, omdat hij wel kan voorspellen wat Balkenende zal gaan zeggen. Van Raak is erbij: hij wil wel meewerken aan een discussie in de kamer.

Het CDA probeert het allemaal te downplayen en schuift – ‘in alle eerlijkheid’ – ene ‘Spies’ naar voren die maar eens begint over het drama op Koninginnedag, een oranje jasje aangetrokken heeft en de minister-president complimenten geeft. Maar ook de Christendemocraten zitten de majesteit dwars: de koninklijke stallen kunnen best worden opengesteld voor publiek. Je moet ook wat, als je net voor een kraakverbod hebt gepleit. Laten we blij zijn met het koningshuis! Over Mozambique wordt mist opgetrokken. Het CDA stelt niet ‘bij machte te zijn’ om de kroonprins terug te fluiten. Theoretisch is de grootste partij eruit: de monarchie moderniseert zichzelf door de erfopvolging: nieuwe koning, nieuwe kansen.

Toch vindt er iets merkwaardigs plaats omdat iedereen schande spreekt van de schande die er wordt gesproken. Kamerleden die zelf dagelijks het debat levend houden door afwisselend ‘geschokt’ en ‘verrast’ te zijn vragen zich af of de minister-president het debat niet eerder had moeten beëindigen.

De VVD – altijd in voor extra belasting – dringt aan op wijziging van de Grondwet, namelijk artikel 40. Doel: het komt het koningshuis ten goede als er niet meer gediscussieerd hoeft te worden over de belastingvrijdom – waar de VVD in dit geval overigens zelf weer over begint. Van Raak benoemt het pijnpunt: successierechten zouden het vermogen van de koninklijke familie versplinteren. Daarover mompelt Van Beek iets over ‘prive’ dingen waarvoor de successierechten (sterftax, zoals ze dat bij de liberalen noemen) zouden gelden.

Opvallend hoe weinig inhoudelijke argumenten er tot nu toe worden gegeven voor handhaving van de inhoudelijke monarchie. ‘Het past niet bij onze cultuur’, bij een ‘traditie’ en ‘we hebben niet te klagen’ enzovoort. Inhoudelijker dan het stabiliteits-argument van het CDA komt het debat niet van de zijde van de voorstanders niet.

De PvdA heeft warme banden met het koningshuis. Maar dan alleen als de leden daarvan ‘van onbesproken’ gedrag zijn. Er wordt nu wel over hun gedrag gesproken. Dus: de minister-president heeft het gedaan. Zo werkt de ministeriële verantwoordelijkheid inderdaad. Toch moet er dan volgens mij wel onderscheid worden gemaakt tussen de acties die de premier moet ondernemen ten aanzien van ‘het beeld’ en ten aanzien van ‘de feiten’. Van Gent legt daar de vinger op (de MP moet meer ‘proactief preventief handelen’). In het kader van de Nieuwe Stoerheid bij de PvdA doet Timmer mee met Van Raaks plannen om het onderwerp ceremonieel koningschap op de agenda te houden.

Interrupties van Van Raak en Van der Ham stuiten af op de CU-lid Anker, die zich breed maakt voor de monarcie. In plaats van gedoe over allerlei verhalen over Mozambique vraagt hij op zijn beurt de premier om het ‘echte verhaal’. Dan zijn echte grief: de integratiespotjes van Postbus 51. Anker is er helemaal voor, maar waarom worden deze spotjes alleen rondom ‘Boer zoekt vrouw’ uitgezonden en niet op zondagmorgen bij de Moslimomroep. Hij heeft ook ontdekt dat de bijbehorende site slechts in het Nederlands is gesteld. Er is hier sprake van een ‘knullige’ campagne, die bovendien – indachtig het dogma – in tijden van crisis te duur is.

Van Gent van GroenLinks begint met een bloemlezing uit diverse krantenkoppen. De Oranjebonden worden staccato van stal gehaald, terwijl de boot aan is, maar dat is niet alleen de Groene Draack. Vingers worden afgelikt dat in deze ‘andere tijden’ het koningshuis bekritiseerd kan worden. Medelijden heeft ze wel, want met vriend Balkenende heeft het Koningshuis geen vijanden meer nodig. Was hij maar regisseur geworden. De minister-president schijnt zich nu slechts te beperken tot zijn eigen ministeriële verantwoordelijkheid. In de onnavolgbare perceptie van Van Gent is dat echter niet wat hij zou moeten doen. Belastingvrijdom is ook niet goed. Tenslotte volgt een excursie naar de Hedwigepolder om te laten zien hoe diep de premier is gezonken.

Van der Ham meent dat leiding ontbreekt bij diverse thema’s. Daarom bevraagt hij de premier maar op het Koninklijk Huis. Daar schijnt onhandig te worden geopereerd. Volgen concrete vragen over de beveiliging van het pand in aanbouw te Mozambique. Bij D66 zijn ze als altijd op zoek naar het fundamentele debat over de monarchie. Het ceremonieel koningschap, dat zou een stuk minder kwetsbaarder zijn. Zelfs Jan Vis wordt genoemd, om de ministeriële verantwoordelijkheid beter te verankeren.

Van Raak (PvdA), Timmer (PvdA) en Van der Ham (D66) gaan door naar de tweede ronde voor het debat over het ceremonieel koningschap in het parlement. Te beginnen met het eigenhandig instemmen van een informateur in de Kamer. Brinkman vindt het een mooi plan, maar wil – goed afgericht – eerst naar zijn fractie.

De nestor heeft een briljant motto bedacht voor het debat: ‘Hype, hype, hoera’. Dit blijkt al uit de rechtstreekse uitzending (en dit verslag, laat het hem niet horen). In de premier ziet hij een ‘gewilde prooi’. Het populisme heeft Nederland en Den Haag in zijn macht. Tot een principieel debat is klein rechts immer bereid, maar dan wel op basis van feiten en argumenten. Nu worden kiezers gepaaid met gemakkelijke standpunten. Jammergenoeg noemt Van der Vlies geen namen.

Interruptie van Van Raak met stroop. Van der Vlies werpt hem snel gevulde kinderhanden voor de voeten. In 2002 nog is er een debat gevoerd en daar komt de SGP-fractie niet op terug. Zou er ooit een debat komen – dan is de SGP daarvoor beschikbaar. Maar de SGP zal er zelf niet over beginnen. En nee, Van der Vlies hoopt zichzelf niet in het SP-kamp terug te vinden.

Aan ‘Mozambique’ liggen respectabele motieven ten grondslag. Rust en hulp aan Afrika, waar ook prins Claus mee begaan was. De SGP-fractie prijst de vinger-aan-de-pols constructie, zodat er uit gestapt kan worden als de positie van de prins onverenigbaar wordt met zijn toekomstig ambt.

Ten principale wil zelfs de SGP het koningshuis bekritiseren. Maar dat moet alsdan op een hoffelijke manier gebeuren. Hij gaat pal voor het ‘kostbare bezit’ liggen, waar we zuinig op moeten zijn. Wat Van der Vlies betreft een lintje voor de koningin.

Van der Ham wacht het er nog eens op met een vergelijking van verschillende premiers. Of Van der Vlies het rapport van Balkenende wil opmaken. Maar wie is hij om dat te doen? Hij herinnert zich vele spannende zaken, die elke premier zo meemaakt. Wedervraag: wie veroorzaakt al deze hypes? Van der Ham verweert zich weer met de brede discussie en herhaalt zijn vraag. Van der Vlies reageert met vertrouwensvotum in de premier. Hij is te lang uit het onderwijs om een rapportcijfer te geven.

Het debat blijft plat en valt in herhaling, in het bijzonder Brinkman met zijn eeuwige interruptie over hoe u beoordeelt dat op het koningshuis niet wordt bezuinigd. Interrupties zijn overigens vooral korte samenvattingen van de termijn en vice versa. Alleen Van der Vlies’ metabeschouwingen brengen nog iets van verdieping aan. Van der Ham en Van Raak proberen daar op mee te surfen, maar dat kan toch niet verhullen dat ze er vooral op uit zijn Balkenende af te branden.

Beantwoording minister-president

Balkenende is kwaad en dat leidt meteen al tot een verhit interruptiedebat tussen Balkenende en Van Gent. Het lekken uit de ministerraad zegt volgens Balkenende niets over zijn regisserende vermogens maar meer over een ‘verrotte cultuur’ en een ‘verachtelijke mentaliteit’ van ‘bepaalde lieden’. Verder uitgedaagd draaft hij een beetje door, omdat hij zich niet verantwoordelijk acht voor lieden die meenden te moeten lekken. Van der Ham trekt het persoonlijk en heeft het over Jack het lek, als een soort geestelijk vader van deze verrotte cultuur. Balkenende komt met een moeizaam onderscheid tussen lekken en spinnen.

Gelukkig hebben de coalitiepartijen nog andere onderwerpen aangesneden, en aangemoedigd door Spies (‘kunt u dat nog eens wat meer toelichten’) pakt de MP breed uit over normen en waarden, camera’s in ambulances en nog meer Postbus 51 campagnes. Er worden aan de lopende band ‘thema’s opgepakt’. Inmiddels is op Nederland 1 Sesamstraat al begonnen. Mogelijk dat we het nu over de koning gaan hebben? In plaats van dingen te vergeten worden er nu vragen beantwoord die niet eens gesteld zijn.

(…)

Stichting bouwproject Mozambique

Inmiddels wordt de constructie besproken voor de stichting waarin het bouwproject in Mozambique is ondergebracht. Dat lijkt toch een moeizame constructie. Voor zover uit het debat en de zuinige antwoorden op de scherpe vragen van Van Gent valt af te leiden, houdt de stichting certificaten van aandelen in het project. Wie de bestuurders zijn, wordt ons niet onthuld.

Op zichzelf lijkt er mij juridisch niet zoveel mee mis. Wat wel moeizaam is, is dat Balkenende het doet voorkomen dat zijn ministeriële verantwoordelijkheid ophoudt waar de autonomie van het stichtingsbestuur voor besluiten in de ‘dagelijkse gang van zaken’ begint. De ministeriële verantwoordelijkheid is een politieke verantwoordelijkheid, die zich aan formeel juridische constructies volgens mij weinig gelegen laat liggen. Bovendien maakt de minister-president zich nu afhankelijk van een zekere ‘meldingsplicht’ van het stichtingsbestuur voor zaken die gemeld moeten worden, buiten die ‘dagelijkse gang van zaken’. Misschien kun je, alles afwegende, zo’n stichting er dan maar weer beter tussenuit halen. Maar dat willen de Kamerleden dan ook weer niet.

{ 2 reacties… read them below or add one }

1 FJJ 08/10/2009 om 16:26

Goede samenvatting GB. Blijf doorbijten, de MP is in vorm aldus van der Ham.

2 Ans Hengels 08/10/2009 om 22:34

En GB is zeker in vorm. Hulde!

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: