Van waar zal onze grondrechtenbescherming komen?

door GB op 04/11/2010

in Grondrechten, Haagse vierkante kilometer

Minister Leers heeft een lastige positie. Hij ligt niet alleen aan de ketting bij de Grote Blonde Gedoger, ook het EHRM stelt grenzen. En bewaakt ze. Na de verhulde tegenwerking van de Raad van State ten aanzien het terugsturen van asielzoekers naar Griekenland, is er nu een tweede akkefietje met Straatsburg. Over Irak, dit keer.

Het leidde deze week tot opmerkelijke taferelen in de Tweede Kamer en tot een interessant inzicht in de manier waarop dit kabinet met het EHRM omgaat. Het begint met een brief van het EHRM, die eigenlijk twee signalen geeft. Aan de ene kant probeert het EHRM enig gewicht in de schaal te leggen. De President van de derde sectie, in overleg met de presidenten van de andere secties, ‘considers it appropriate to apply Rule 39 in respect of any Iraqi who challenges his or her return from the Netherlands to Baghdad.’ Wat er verder ook zij van de figuur die het EHRM hier ontwikkelt (een soort ‘pilot interim measure’?), het is op zich duidelijke taal. De President laat weten dat er te veel berichten (waaronder van de UNHCR) komen over verslechterende toestand in Irak om zo maar door te gaan met uitzetten. Het wil de kwestie opnieuw inhoudelijk beoordelen. Aan de andere kant verzoekt de President de Nederlandse regering ‘to assist on the above matter by providing any relevant objective information that they have on safety of return.’ Daarmee lijkt het er met heel veel goede wil op dat het EHRM de vliegtuigen aan de grond wil houden, zolang er nog onvoldoende stukken in het Straatsburgse dossier zitten.

Gerd Leers kiest in ieder geval voor die lezing. Hij laat de Tweede Kamer weten dat de brief geen juridische gevolgen heeft. Het EHRM zat gewoon even om informatie verlegen. Nederland heeft vervolgens het eigen ambtsbericht maar even opgestuurd en ging er vervolgens van uit dat de kwestie in orde was. 

Ik ga ervan uit dat de door Nederland ingebrachte informatie voldoet aan de vraag van het EHRM om objectieve informatie over de algemene situatie in Irak en dat na beoordeling van deze informatie door het EHRM geen aanleiding meer zal bestaan om verzoeken tot ‘interim measures’ van personen die terug dienen te keren naar Irak, in zijn algemeenheid toe te kennen.

In het daarop volgende spoeddebat hield Leers deze lezing ook rustig vol, al was materie nog relatief nieuw voor hem (hij had het met regelmaat over ‘interim managers’). De boodschap was duidelijk: als het Hof Nederland terug wilde fluiten dan moest het maar extra mensen inhuren om interim measures af te geven.

De voltallige oppositie (dus niet de SGP) diende een motie in om de minister tenminste te laten wachten tot het EHRM zich inhoudelijk over de zaak zou uitspreken – iets wat ze aangekondigd hadden binnen afzienbare tijd te doen. Een motie die op het eerste gezicht niet geheel onredelijk overkomt. Desalniettemin deed de coalitiedwang zijn werk en stonden alle 76 kamerleden in het gelid. Pas toen het EHRM vervolgens daadwerkelijk interim measures begon af te geven, haalde Leers bakzeil. Het persbericht presteert het nog om te schrijven dat Leers de uitspraak ‘uiteraard’ opvolgt.

Samenvattend valt op dat de regering een zeer onwelwillende lezing van de brief van het EHRM heeft gegeven en ook in de Tweede Kamer heeft verdedigd. Door de brief te framen als een zenuwachtig verzoek om een recent ambtsbericht wordt het Hof ook eigenlijk gereduceerd tot een administratieve schakel in de mensenrechtenbescherming. Het meest ontluisterend vind ik echter dat als de oppositie  (waaronder de CU en de PvdA die tot voor kort ook best bereid waren om een scherpe koers te varen richting Straatsburg) eendrachtig te hoop loopt tegen dit soort gedrag, dat er dan geen ruimte meer is voor tenminste het voordeel van de twijfel. Wat stond er voor Leers nu helemaal op het spel? Een uitzetting die een paar weken uitgesteld moest worden? Krijgt-ie dan al op zijn donder van Wilders?

Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat het EHRM onder andere heeft willen testen in welke mate het Nederlandse parlement de bescherming van het EVRM nog als een gezamenlijke opdracht ziet. Het resultaat is hoe dan ook bijzonder teleurstellend.

UPDATE: Leers heeft meer documenten beschikbaar gesteld. Waaronder een onderbouwing van de president van de derde sectie van het EHRM waarom hij de ongebruikelijke stap gezet heeft, om Nederland aanvullend op de diplomatieke brief ook officieel onder Rule 39 toe te spreken. Hem was namelijk ter ore gekomen dat asielzoekers zouden worden uitgezet zonder dat ze überhaupt de kans hadden om de president te bereiken voor een interim measure. Vanavond spoeddebat.

{ 8 reacties… read them below or add one }

1 PB 04/11/2010 om 13:17

Mijn eerse indruk was dat ik de EHRM een enorme bemoeial vond. Het EHRM heeft zich niet te bemoeien met beleidsvorming. Als er irakezen zijn die, door een interim measure, willen opkomen tegen een uitzetting dan moeten ze dat maar doen. Maar een brief van het EHRM dat ze een interim measure zouden toekennen als die wordt gevraagd, vind ik werkelijk ongelofelijk. Een rechter die alvast gaat zeggen dat wat de uitvoerende macht wil doen door hem wordt afgeschoten. Rechters voorzien in individuele rechtsbescherming en behoren zich niet met beleidsvorming te bemoeien!

2 PB 04/11/2010 om 14:54

Of vindt iedereen hier wat anders van deze bemoeienis van het EHRM? Is het normaal dat rechters zo handelen? Kan de HR of de Afdeling ook alvast een briefje schrijven en zeggen dat de Crisis en Herstelwet er bij hen niet door komt? En waarom niet een wekelijks bericht van de rechters uit Straatsburg hoe zij graag het Nederlands vreemdelingenbeleid en ander beleid willen zien?

3 RdG 04/11/2010 om 15:02

Ik vind dat je weer een beetje hard van stapel loopt PB.

4 AvDK 04/11/2010 om 16:17

Ik vind de handelwijze van het EHRM niet zo vreemd. Natuurlijk de rechter is er voor individuele rechtsbescherming, maar in het vreemdelingenrecht worden in veel zaken vaak dezelfde argumenten aangevoerd, bijvoorbeeld dat het in een land te onveilig is. Dan ontkom je er als rechter niet aan om een oordeel te geven dat ook in andere zaken van toepassing is. Het is dan wel zo efficiënt dat een appellant dan niet apart om opschorting hoeft te vragen.

De Afdeling doet trouwens ook hetzelfde. Sinds september houdt het alle Dublinzaken mbt Griekenland aan, omdat een Engelse rechter hierover prejudiciele vragen heeft gesteld aan het HvJ.

5 Wilhelm Deussen 04/11/2010 om 21:13

Even veelzeggend als de totale minachting voor de wens van de voltallige oppositie vond ik het feit dat de PVV-fractie bij het sneuvelen van de ‘afwacht’-motie op de tafeltjes begon te roffelen. Als je het al nodig vindt om je wens door te drukken en mensen terug te sturen naar een land waar duizenden burgers sneuvelen in een anarchistisch klimaat van geweld en terreur, heb dan tenminste nog de elementaire beschaving om daar niet van te genieten.

6 Wilhelm Deussen 04/11/2010 om 21:16

(Met excuses voor de volkomen irrelevantie van het voorgaande.)

7 RvdW 04/11/2010 om 23:22

Niet voor niets is in Regel 39 van de Rules of Procedure vastgelegd dat het EHRM uit eigen beweging interimmaatregelen mag uitvaardigen. Dit beschermt verzoekers die aan een directe dreiging worden blootgesteld, maar wier advocaten te onwetend, te gemakzuchtig, te slordig of – in dit geval – grondig afgeschermd van hun cliënten zijn om zelf om een interimmaatregel te vragen. Dat is natuurlijk geen beleidsbepaling door de rechter. Al was het maar omdat in deze interimmaatregelen op geen enkele wijze door het Hof wordt vooruitgelopen op het oordeel ten gronde.

8 JADB 09/11/2010 om 16:40

PB, eigenlijk zou dat wel verhelderend zijn. Als de HR even een briefje schrijft op het moment dat hij een verkeerde interpratie van een van zijn arresten in de literatuur tegenkomt.

Reactie achterlaten

{ 2 trackbacks }

Vorige post:

Volgende post: