Verkiezingsproces of verkiezingsprocedure?

door EB op 23/11/2016

in Varia

Post image for Verkiezingsproces of verkiezingsprocedure?

In mijn vorige blog schreef ik dat voor sommige Nederlanders de voorbereiding van het verkiezingsproces al begonnen is. Of bedoelde ik de verkiezingsprocedure? Wat is eigenlijk het verschil? Daarover gaat dit blog.

De woorden ‘verkiezingsproces’ en ‘verkiezingsprocedure’ komen beide niet voor in in het elektronisch woordenboek der Nederlandse taal van Van Dale. De niet-samengestelde woorden ‘verkiezing’, ‘proces’ en ’procedure’ uiteraard wel. Volgens de auteurs van het genoemde woordenboek is een verkiezing het “door keuze of stemming aanwijzen van vertegenwoordigers”. Dat is voor verkiezingen op basis van de Kieswet een acceptabele definitie. Toch haal ik hier ook graag de definitie aan, die de Duitse wetenschapper Kathrin Stainer-Hämmerle in haar proefschrift citeerde. “Verkiezingen zijn een manier om politieke macht te verkrijgen, waarbij de burgers die aan die macht onderworpen zijn in een op afspraak berustende, geformaliseerde wijze periodiek aan de vernieuwing van het politieke leiderschap kunnen deelnemen.”[1] (K. Stainer-Hämmerle, Die Briefwahl im deutschen Sprachraum, Saarbrücken: Saarbrücker Verlag für Rechtswissenschaften 2009, p. 7). Zij schreef het uiteraard in het Duits, maar voor de leesbaarheid heb ik het vertaald.

Het fraaie van deze tweede definitie is dat er beter in tot uitdrukking komt dat de rollen niet vast liggen. Wij, de burgers, hebben op vooraf bepaalde momenten de mogelijkheid om onze keuze voor vertegenwoordigers te evalueren en op basis daarvan opnieuw te kiezen. Wie macht heeft en wie niet, hoeft niet voor altijd vast te liggen. Althans, niet in een democratisch land zoals Nederland. Als de kiesgerechtigden ontevreden zijn over degenen die hen vertegenwoordigden, moeten zij bij een volgende stemming andere vertegenwoordigers kiezen.

Dan het verschil tussen ‘proces’ en ‘procedure’. In Van Dale wordt proces als een “geleidelijke verandering” beschreven en een procedure als “geheel van afzonderlijke stappen die (zouden moeten) worden genomen en samen een geheel vormen”. Met andere woorden: de verkiezingsprocedure schept het kader waarbinnen het verkiezingsproces plaatsvindt. De verkiezingsprocedure wordt in Nederland voornamelijk vormgegeven door de Kieswet, het Kiesbesluit en de Kies- en referendumregeling. Maar alle stappen die politieke partijen, (aspirant-)politici en ambtenaren zetten in de voorbereiding van een stap binnen de verkiezingsprocedure richten zich op het verkiezingsproces: de geleidelijke overgang van de macht. In het geval van (aspirant-)politici met het doel macht te behouden of juist te verkrijgen, en in het geval van ambtenaren met het doel de mogelijkheid tot vreedzame overdracht van macht te faciliteren.

Wat is dan de conclusie? Dat het klopt. Er zijn groepen Nederlanders die op dit moment al bezig zijn met de voorbereiding van het verkiezingsproces. Toch voelt dat voor ambtenaren misschien niet zo. Hun inspanningen zijn immers niet primair gericht op het teweegbrengen van verandering in het politieke krachtenveld, maar op het zorg dragen voor de procedures die anderen daartoe in staat stellen. Ambtenaren menen misschien dat zij meer bezig zijn met de voorbereiding van een stap binnen de verkiezingsprocedure: stemlokalen aanwijzen, stembureauleden zoeken en trainen, vaststellen wie kiesgerechtigd is enzovoort. Voor hen is het belangrijker dat de procedure goed verloopt – anders gezegd: dat er sprake is van een vrije en eerlijke verkiezing – en minder belangrijk wie er uiteindelijk wint. Maar wel beschouwd is dat de andere kant van dezelfde medaille. Het is om het even. Als de verkiezingsprocedure niet goed verloopt, beïnvloedt dat immers ook het verkiezingsproces.

[1] „Wahlen sind die Methode politischer Herrschaftsbestellung, bei der die der Herrschaft unterworfenen Bürger in einem auf Vereinbarung beruhenden, formalisierten Verfahren periodisch an der Erneuerung der politischen Führung beteiligt werden.“

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: