Vernieuwing anno 1971 versus 2010

door Redactie op 01/05/2010

in Haagse vierkante kilometer

Vorige week bracht de Kamer een verandering aan in haar Reglement van Orde. Het ging over haar bemoeienis met de kabinetsformatie. Al op 2 maart 1971 – ‘vernieuwing’ was toen nogal in de mode – aanvaardde de Kamer een motie van de KVP’er Kolfschoten. Die sprak uit dat de Kamer na de verkiezingen een formateur moest proberen te kiezen.

Dat uitgerekend een KVP-er met zo’n voorstel kwam, gaf sommigen te denken. Onder hen was Hans van Mierlo. Hij betoogde dat het gevaar levensgroot was dat het geheim van het paleis vervangen zou worden door het geheim van het Binnenhof. Coalitie-onderhandelingen verdragen zich immers slecht met openbaarheid. Het doemscenario dat hij schetste was dat het debat er slechts toe zou leiden dat de kabinetsformatie twee weken zou worden opgehouden – zoveel tijd kostte het vaststellen van de verkiezingsuitslag toen nog (nu acht dagen) en dat de Kamer niets anders zou resten dan het staatshoofd te verzoeken alsnog aan het werk te gaan. Van Mierlo zag het goed: formateur Den Uyl werd afgestemd, en er kwam een kabinet volgens de gebruikelijke formatieprocedures.

Dat uitgerekend Van Mierlo zich tegen deze vernieuwing keerde, moet zijn nazaat Van der Ham te denken hebben gegeven: hij verdedigde krap 40 jaar later een soortgelijk voorstel. Te vrezen valt echter dat hij het gelijk van Van Mierlo niet vermag in te zien.

Van der Ham zal denken hebben dat hij, samen met Van Gent van Groen Links, een succesje boekte. Goed, hun voorstel ging er van uit dat de Kamer een debat zou moeten voeren om ‘richting te geven aan de kabinetsformatie’; onder druk werd dat teruggebracht tot de mogelijkheid om dat te doen. En de (oude!) Kamervoorzitter moet over de wenselijkheid van zo’n debat meteen na de verkiezingen eerst overleggen met de gekozen fractievoorzitters. Maar toch: het staat nu in het Reglement.  

Als Van der Hams oude politieke leermeester gelijk krijgt kunnen er straks drie dingen gebeuren. Ofwel D66 en GroenLinks blijken potentiële coalitiepartners. Dan zal van hun fractievoorzitters in zo’n debat gevraagd worden of de richting er meer een moet zijn naar het CDA of naar de VVD. Dat is een weinig benijdenswaardige vraag als de echte onderhandelingen nog moeten beginnen. Wie zo’n debat onwenselijk verklaart, lijdt straks waarschijnlijk wel enig gezichtsverlies. Het enige alternatief is dat de Kamer er, net als in 1971, niet uitkomt en dat het gestuntel van de parlementariërs vanuit het paleis geamuseerd wordt waargenomen. 

Peter Bootsma

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

Vorige post:

Volgende post: