Verouderde Kieswet redt stemrecht in Zeeland

door SV op 31/03/2010

in Rechtspraak

Post image for Verouderde Kieswet redt stemrecht in Zeeland

De strafkamer van de Hoge Raad figureert zelden op dit blog. Gisteren deed hij uitspraak in een aardige zaak over verkiezingsfraude bij de gemeenteraads-verkiezingen van 2006. De feiten: een stemlokaal in het Brabantse dorpje Zeeland (gem. Landerd) werd destijds bemand door de nr. 3 van Zeelands Welzijn. Zeelands Welzijn bezet sinds jaar en dag twee zetels in de Landerdse gemeenteraad, zodat nr. 3 – die voorheen als nr. 2 gemeenteraadslid was – buiten de boot dreigde te vallen. Nr. 3 bedacht een list. Hij stemmers in de waan dat zij hun stem hadden uitgebracht; de stemcomputer had hij echter niet vrijgegeven, zodat hij na vertrek van de stemmer nog op zichzelf kon stemmen. Overigens kwam nr. 3 ondanks zijn fraude negen stemmen te kort.

Het interessante in de daarop volgende procedure was de vraag of aan nr. 3 het stemrecht kon worden ontnomen. Het stof op de Kieswet en, naar het lijkt, een door OM verkeerd gekozen grondslag voorkwamen dit; in cassatie stond nog slechts de bijkomende straf centraal.

Wat ging er mis? Op de voet van art. 28 Sr kan een rechter passief en actief stemrecht slechts ontnemen als de verdachte is veroordeeld tot een gevangenisstraf van tenminste een jaar.

Trivium: vóór 1986, het jaar waarin de commissie Cals-Donner het kiesrecht waardeerde als ware het een grondrecht, volgde van rechtswege ontzetting uit het kiesrecht bij honderden strafbare feiten, waaronder bij minor offences als landloperij.

Nu acht de wetgever verkiezingsfraude in materiele zin een ernstig misdrijf: artt. Z1 en Z2 van de Kieswet bepalen dat het vervalsen van “stembiljetten, stempassen, kiezerspassen, volmachtbewijzen of briefstembewijzen” of het gebruik ervan, kan worden bestraft met een gevangenisstraf van maximaal 6 jaar. Het niet-vrijgeven van een stemcomputer valt echter niet onder de artikelen van de Kieswet. De omschrijvingen daarin gaan nog uit van fraude met papieren stembiljetten.

De verouderde Kieswet leidde indirect tot de procedure bij de Hoge Raad. Het OM had zich gebaseerd op art. 127 Sr (in ’t kort: gestraft met ten hoogste zes maanden gevangenisstraf wordt hij die enige bedriegelijke handeling pleegt waardoor op een ander wordt gestemd dan beoogd). Omdat geen gevangenisstraf van meer dan een jaar kon worden opgelegd, kon het Hof nr. 3 niet het stemrecht ontnemen. Echter, het Hof besloot vanwege de ernst van de gedraging  naast een voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden een taakstraf op te leggen, met als motivering:

“[…] oplegging van de bijkomende straf als bedoeld in artikel 28, eerste lid, onder 3, van het Wetboek van Strafrecht (ontzetting uit het passief kiesrecht) [had] in de rede gelegen, maar, gelet op het bepaalde in artikel 130 van dat wetboek, biedt de huidige wetgeving daarvoor geen basis. Nu het hof niet de mogelijkheid heeft om de verdachte uit het passief kiesrecht te ontzetten, zal het aan de verdachte een werkstraf voor de duur van 240 uren opleggen.”

Dit wordt door de Hoge Raad gecasseerd: waar de wetgever het vergrijp bedoeld in art. 127 Sr niet voldoende ernstig vindt om de veroordeelde het kiesrecht te ontnemen, is het onbegrijpelijk om – onder aanroeping van de ernst van het vegrijp – een aanvullende straf op te leggen.

Overigens had het OM zich een procedure tot aan de Hoge Raad kunnen besparen door de tenlastelegging te baseren op art. 129 Sr. Dat artikel vereist een bedriegelijke handeling waardoor aan de stemming een andere uitslag wordt gegeven. De betreffende MvT laat ziet dat het bij toepassing van art. 129 Sr moet gaan om meer dan een individueel geval. Niet vereist is dat als gevolg van de uitslag andere vertegenwoordigers zijn gekozen; het is voldoende als het verslag van de stemming een andere uitslag laat zien dan zonder de bedrieglijke handeling. Als aan alle vereisten voor art. 129 Sr is voldaan, kan gevangenisstraf van achttien maanden worden opgelegd.

Volledigheidshalve: art. Z7 maximeert de straf voor het ronselen van volmachten tot een maand. Pastors en Schrijers kunnen rustig slapen.

{ 0 reacties… add one now }

Reactie achterlaten

{ 1 trackback }

Vorige post:

Volgende post: